Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
ӨНӨӨДӨР НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН 39 ЧИГЛЭЛД ӨӨРЧЛӨЛТ ОРНО
Image
ПАРЛАМЕНТ ИРЭХ ДОЛОО ХОНОГТ ЯМАР АСУУДАЛ ХЭЛЭЛЦЭХ ВЭ
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР МАРГААШНААС ЭХЛЭН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГАА ТАЙЛАГНАНА
Image
МАРГААШНААС ЭХЛЭН САЙЖРУУЛСАН ТҮЛШ АВАХ “САЙН КАРТ” ИРГЭДИЙН ГАР ДЭЭР ОЧНО
Image
ГАДААД ЗАХ ЗЭЭЛЭЭС АШИГ ОЛОХ ОНОВЧТОЙ ГАРЦЫГ ХӨГЖҮҮЛЖ БАЙНА
Image
УЛААНБААТАР 12-14 ГРАДУС ДУЛААН БАЙНА
Image
“ДҮНЖИНГАРАВ”-ЫН ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ ХЯЗГААРЛАВ
Image
ХӨДӨӨ АРЛЫГ ХӨДӨӨГӨӨР НЬ ҮЛДЭЭЕ
Image
МОНГОЛЫН БАГ СОНГОМОЛ БӨХИЙН ДАШТ-Д АНХ УДАА ОРОЛЦОНО
Image
МОНГОЛЫН ПАРАЛИМПИЙН ӨДРИЙГ АНХ УДАА ТЭМДЭГЛЭЖ БАЙНА
Image
ӨНӨӨДӨР Б.ЧИНЗОРИГ, Х.ЭНХМАНДАХ НАР ТУЛААНАА ХИЙНЭ
Image
Х.БАТТУЛГА: НЭГЭНДЭЭ УРАМ ХАЙРЛАЦГААЯ, ХАМТДАА ГҮЙЦГЭЭЕ, ХАМТДАА ХӨГЖИЦГӨӨЕ
Image
“ЦЭВЭР АГААРТАЙ-АВТОМАШИНГҮЙ ӨДӨР”-ИЙН ХӨДӨЛГӨӨН ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ЗУРАГЛАЛ
Image
ӨНӨӨДӨР БҮХ НИЙТИЙН ЦЭВЭРЛЭГЭЭТЭЙ
Image
ОРОН СУУЦНЫ НЭГ ДАВХАРТ ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ ХҮНСНИЙ БҮТЭЭГДЭХҮҮН ХУДАЛДАЖ БАЙЖЭЭ
Image
УЛААНБААТАРТ 15-17 ГРАДУС ДУЛААН БАЙНА
Image
“СААДТАЙ 100 МЕТРИЙН ГҮЙЛТ”-ИЙН ТӨРӨЛД ДЭЛХИЙН ДЭЭД АМЖИЛТ ШИНЭЧЛЭГДЛЭЭ
Image
Д.БАРХҮҮ: НЭН ЯАРАЛТАЙ MRI ХИЙЛГЭХ ИРГЭД ХУВИЙН ХЭВШИЛД ДААТГАЛААРАА ХИЙЛГЭХ АСУУДЛЫГ ШИЙДЭХ БОЛОМЖ БИЙ
Image
“АВТОМАШИНГҮЙ ӨДӨР”-ИЙН ҮЕЭР НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН ЧИГЛЭЛД ДАРААХ ӨӨРЧЛӨЛТ ОРНО
Image
ТҮҮХИЙН СУДАЛГАА: 300 ЖИЛ ДАЛД ОРШСОН САРЬДАГИЙН ХИЙДИЙН НУУЦЫГ ДЭЛГЭНЭ
Image
ЗУРГААН ЭГНЭЭ ЗАМ ТАВИХАД 116 ИРГЭН СААД УЧРУУЛЖ БАЙНА
Image
А.БАТТҮШИГ: Л.НАРАНБААТАРТ АЖИЛ ХИЙЖ АМЬДРААЧ ГЭЖ ХЭЛМЭЭР БАЙНА
Image
“НОМ БОЛ ЗАМ” УРИАН ДОР ҮНДЭСНИЙ НОМЫН БАЯРЫГ ТЭМДЭГЛЭНЭ
Image
ЯПОН СОЁЛЫН НААДАМ БОЛНО
Image
Ардчилсан хувьсгалын 30 жилийн ой, Олон улсын Ардчиллын өдрийг тохиолдуулан илгээлт хүргүүллээ
Image
САЙЖРУУЛСАН ШАХМАЛ ТҮЛШНИЙ ТАЛААР ТАШАА МЭДЭЭЛЭЛ ТАРААСАН ХҮМҮҮСИЙГ ШАЛГУУЛНА ГЭВ
Image
БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ БУЛАН” БАЙГУУЛАХ АЯНЫ ШИЛДГҮҮДИЙГ 500,000-2,000,000 ТӨГРӨГӨӨР УРАМШУУЛНА
Image
ТЕНДЕРЫН АСУУДАЛД ХОЛБОГДСОН Д.ДОРЖХАНД 188 САЯ ТӨГРӨГИЙН ҮНЭТ ЭДЛЭЛТЭЙ
Image
Япон соёл, Япон амт, Япон чанартай танилцах "ЯПОНЫ НЭГ ӨДӨР” Төв талбайд болно
Image
Энэ амралтын өдрүүдэд “Цэвэр агаартай автомашингүй өдөр”
Image
Өдрийн сонины “Хар тамхинд холбогдсон алдартнуудын мэдээллийг гаргахыг хориглоё“ уриалгыг  дэмжиж байна
Image
НИЙСЛЭЛИЙН САЛБАР КОМИССЫН II ДУГААР ХУРАЛ БОЛЛОО
Image
ИРГЭДЭД АНХНЫ ТУСЛАМЖ ҮЗҮҮЛЭХ ЧАДВАРЫГ ЭЗЭМШҮҮЛЖ БАЙНА
Image
“ICE AGE” НЭРИЙН САВАЛСАН МӨСИЙГ ЗӨВШӨӨРӨЛГҮЙ ҮЙЛДВЭРЛЭЖ БАЙЖЭЭ
Image
ХӨРСНИЙ БОХИРДОЛЫГ БАГАСГАХ, АЙЛ ӨРХИЙГ ЭКО 00-ТОЙ БОЛОХОД СИРКЛ К БОЛОН НУТГИЙН ШИЙДЭЛ ТББ-УУД ХАМТАРНА
Image
ЯПОН СОЁЛЫН НААДАМ 2019 ЭНЭ АМРАЛТЫН ӨДРҮҮДЭЭР СҮХБААТАРЫН ТАЛБАЙД ЗОХИОГДОНО
Image
Г.ЗАНДАНШАТАР: ЦЭГЦЛЭХ ЦАГ ИРЖ ЦЭГЦРЭХ ХӨДӨЛГӨӨН ЭРЧЭЭ АВЧ БАЙНА. ШИЙДЭЛ, ТӨСӨЛ БЭЛЭН БОЛЛОО
Image
БЕАТЕ ТРАНКМАНЫГ УЛААНБААТАР ХОТЫН “ХҮНДЭТ ТЭМДЭГ”-ЭЭР ШАГНАЛАА
Image
Э.СОДНОМПЭЛЖЭЭ ДЭЛХИЙН ДЭЭД АМЖИЛТЫГ ДАХИН ТОГТООЛОО
Image
ИОРДАНЫГ НЭГТГЭХ ТӨЛӨВЛӨГӨӨНД САНАА ЗОВЖ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
ХАР ТАМХИНД ХОЛБОГДСОН АЛДАРТНУУДЫГ МЭДЭЭЛЛИЙН БҮХ ХЭРЭГСЛЭЭР ГАРГАХЫГ ХОРИГЛОЁ
Image
НЯМ ГАРАГТ ЗАХУУД АМАРНА, ЗАМУУД ХААГДАНА
Image
А.БАЯРЦЭЦЭГ: “МАРКО ПОЛО” МИНИЙ АМЬДРАЛЫГ ӨӨРЧИЛСӨН
Image
ТӨРСӨН ХҮҮДЭЭ ЗОДУУЛЖ АМИА АЛДЖЭЭ
Image
Э.БАТМӨНХ: АМИАРАА СОЛИОД Ч БОЛОВ ҮЛДЭЭХИЙГ ХҮССЭН ҮРГЭЛЖЛЭЛ МИНЬ БИДНИЙ ОХИН ҮР
Image
НҮБ-ЫН СУУРИН ЗОХИЦУУЛАГЧ ТАПАН МИШРА ИТГЭМЖЛЭХ ЗАХИДЛАА ГАРДУУЛАВ
Image
АЗИЙН ХУДАЛДААГ ДЭМЖИХ БАЙГУУЛЛАГЫН УДИРДЛАГУУД МОНГОЛД ЧУУЛЖ БАЙНА
Image
З.МЭНДСАЙХАН: УЛААНБААТАР ХОТЫН ИРГЭД БОДИТ ӨРТГӨӨС 27-58 ХУВИАР ДООГУУР ҮНЭЭР ЦАХИЛГААН ЭРЧИМ ХҮЧИЙГ ХЭРЭГЛЭЖ БАЙНА
Image
“БИЛГҮҮН НОМЧ” СУРГУУЛИЙН СУРАГЧИД РЕСТОРАНЫ ДЭЭВЭРТ СУРАЛЦАЖ БАЙНА
Image
Ф.МАЛОН: МОНГОЛ, ИХ БРИТАНИЙН ИРГЭНИЙ НИСЭХИЙН БАЙГУУЛЛАГУУД УДАХГҮЙ ШИЙДЭЛД ХҮРНЭ
Image
Бусдаас нууц ганцаараа үзэх 10 кино
Image
“Оюутолгой” компанийн ТУЗ-ийн гишүүдийг томилжээ
Image
Иргэдээс ирүүлсэн мэдээллийн дагуу жолооч нарт хариуцлага тооцож эхэллээ
Image
Э.Бат-Үүл: С.Зоригийн үхэлд намайг сэжиглэж байна
Image
Төрийн банкны орлогч захирал Т.Дорждэрэм А.Шоовдорын хувь заяаг давтаж мэдэх нь
Image
Онлайнаар кино ҮНЭГҮЙ, ШУУД үзэх боломжтой 10 гадаад сайт
Image
Ямар ордны бүсгүйчүүд, сайн эхнэр болдог вэ?
Image
О.В.Белозёров Монголд ирлээ
Image
Өнөөдөр дөрвөн дүүрэгт цахилгаан түр хязгаарлана
Image
Д.Төрбат: Мэдээллийн санд орсон мэдээллийг засах боломжгүй
Image
Аймшигт могойг барьжээ
Image
Долоон бурханд хүслээ буруу шивнэж болдоггүй
Image
Бэр эгчээ гэж мөрөөдлийн бүсгүй байх юмдаа…
Image
Хамгийн ядуу бөгөөд өртэй одууд
Image
Эмчилгээ хийлгэхэд таниас гарсан зардлыг эргүүлэн авах боломжтой
Image
Чимээгүйхэн хуримласан драмын театрын үзэсгэлэн гоо
Image
Эротик өгүүллэг : Эгчийнхээ нөхөрт охин биеэ өгсөн бүсгүй +18
Image
Хүүгийн амийг хөнөөх захиалга өгсөн С гэгч хэн бэ?
Image
40-50 насанд явагдах физиологийн өөрчлөлт
Image
Сэтгүүлч Х.Уламбаяр эмэгтэй гишүүдэд зөвлөгөө өгч, галбиртаа анхаарахыг сануулав
Image
Монголчуудын шинэ “идэш”
Image
Өсвөр насны монгол охидын фэйсбүүк дэх хэт задгайрал
Image
Манай сайд, дарга нарын эхнэрүүд 14 ам.долларын цүнх барьдаг Xо хатагтайгаас суралцах зүйл их байна
Image
ӨВӨР МОНГОЛ ЭМЧ “МАСК” –Н ЖҮЖИГЧИДЭД ИЙНХҮҮ ХЭЛЖ ХЭЛГҮЙ БОЛГОЖЭЭ
Image
С.ЖАВХЛАНГИЙН ЭХНЭР: ЭРДЭНЭЧИМЭГИЙН ХЭЛСЭН ҮГ ХҮҮХНҮҮДИЙН ШЭЭСИЙГ НЬ ГОЙЖУУЛАХ ДӨХЖЭЭ
Image
Монголын халуухан охид
Image
Э.Бат-Үүлийн баг гэр хорооллын дахин төлөвлөлт нэрээр 104,0 тэрбум төгрөгийг үр ашиггүй зарцуулжээ
Image
ДИСНЕЙН ХҮҮХЭЛДЭЙН КИНОНУУДАД НУУГДСАН +18 ҮЗЭГДЛҮҮД
Image
Нууж үзэх эротик зурагнууд +18
Image
АГЛУУД ГОМДСОН ОНОН АГЛУУГ Х-ТҮЦЭЭС ГАРСАН ШАЛТГААНЫГ САЯ НЭГ АМ НЭЭЛЭЭ
Image
Өзил дахиад л шилдгээр шалгарав
Image
XIII ДУГААР УДААГИЙН БХАТИХ-ЫН АНХДУГААР ЧУУЛГАН ӨНДӨРЛӨВ
Image
Танд хань болж чадахгүй хүний 10 шинж тэмдэг
Image
НИЙСЛЭЛЧҮҮД СУРГУУЛИЛАЛТААС ЮУ СУРАВ
Image
Далай ламын айлчлалын хөтөлбөрийг танилцуулж байна
Image
Залуус өөрсдийн санаачлагаар Амгаланд мөсөнд цөмөрсөн машиныг татаж гаргалаа
Image
цаг агаарын мэдээ
Image
Даваа гарагт Засгийн газрыг ОГЦРУУЛАХ бичгээ өргөн барихаар зэхжээ
Image
ВИДЕО: Дональд Трамп эхнэрийгээ өөрт нь санал өгсөн үгүйг шалгажээ
Image
Нойр булчирхайг эдгээх чөмөгний эмчилгээний ач тус
Image
КИМ ЖӨН УН ОРОСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИД БАЯР ХҮРГЭСЭН ЦАХИЛГААН ИЛГЭЭЖЭЭ
Image
Ч.МӨНГӨНДАЛАЙ САЯАНЫ НУРУУНЫ НОЁН ОРГИЛД ГАРЧЭЭ
Image
УНААЧ ХҮҮГ ЗОДСОН УЯАЧИЙГ ШАЛГАЖ БАЙНА
Image
Яаж наснаасаа залуу, сайхан харагдах вэ
Image
ДӨРВӨН ДҮҮРЭГТ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙНЭ
Image
Үхэр, могой жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн
Image
МОНГОЛЫН ХАМГИЙН ЖИЖИГ НОМ
Image
Шарах шүүгээнд амтад шорлог хийх шалгарсан 3 арга
Image
Монгол судлаачид сэтгэгдлээ хуваалцлаа
Image
Говийн догшин ноён хутагт Д.Данзанравжаагийн мэлмий гийсний 215 жилийн ой тохионо
Image
ЯПОНЫ ЗАСГИЙН ГАЗАР ОРОС УЛСАД ЭСЭРГҮҮЦЛЭЭ ИЛЭРХИЙЛЖЭЭ
Image
Д.ЦОГТБААТАР САЙД ШАШИН ШҮТЭХ ЭРХ ЧӨЛӨӨНИЙ АСУУДЛААРХ САЙД НАРЫН БАГА ХУРАЛД ОРОЛЦОВ
Image
Найз хүүхнийхээ хамт 29 хүүхнийг унтлагын өрөөндөө хонуулдаг чинээлэг эр Кэндимен
Image
Удаан хугацааны турш секс хийхгүй явснаас болж...+18
Image
ДҮҮРГҮҮДЭЭС АНХ УДАА ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАГЧДАД ТААТАЙ ОНЦЛОГ ДАВУУ ТАЛАА СУРТАЛЧЛАВ
Image
Чөлөөтийнхөн Тахтийн цомын тэмцээнд оролцоно
Image
НИЙТ 2293 УДААГИЙН ДУУДЛАГААР 900 ГАРУЙ ИРГЭНИЙ АМЬ НАСЫГ АВРАН ХАМГААЛЛАА
Image
Б.ХҮРЭЛХУЯГ: СҮҮНИЙ ХУУРАЙ УУРГИЙГ МОНГОЛДОО АНХ УДАА ҮЙЛДВЭРЛЭЖ БАЙНА
Image
Цэргийн тангараг өргүүлэх ёслолын ажиллагаа боллоо
Image
ЧӨЛӨӨТ БӨХИЙН ӨСВӨРИЙН ТАМИРЧИД ТИВИЙН АВАРГЫН ТӨЛӨӨ ХҮЧ ҮЗНЭ
Image
Image

ӨРТӨГ НЬ ҮРЖИХ БОЛСОН ДАЛД УУРХАЙН ЭРГЭН ТОЙРОНД

2013 оноос эхтэй, Олон улсын валютын сангийн хөтөлбөрт орох хүртэл туйлдуулж, өнөөдөр ч бүрэн илаарьшаагүй байгаа Монголын эдийн засгийн хүндрэлийг далд уурхайн бүтээн байгуулалт таг зогссонтой холбон тайлбарлах нь бий.

 

Гадаад хөрөнгө оруулалтад жин дарж байсан мега төсөл гацсан учраас тэгж үзэх үндэслэлтэй. Нөгөө талаар Монгол Улсын экспортын орлогын гол бүрэлдэхүүн түүхий эдийн ханш шалдаа буугаад байсан үе давхацсан.

Ингэж валютын гачаал үзсэн эрх баригчид 2015 онд улсын төсвөөсөө ч давсан үнийн дүнтэй далд уурхайн бүтээн байгуулалтын гэрээнд гарын үсэг зурж байлаа.

Тухайн үедээ 4.2 тэрбум ам.доллар, 4.7 тэрбум ам.доллар гэж танилцуулагдаж байсан ч угтаа 5.3 тэрбумын өртөгтэй нүсэр бүтээн байгуулалт байсан юм. Өнөөдөр энэ зардал огцом нэмэгдэж 6.5-7.2 тэрбум ам.доллар болох магадлалтай нөхцөл байдал үүсэв.

Энэ талаар Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайд Д.Сумъяабазар “Оюу  толгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалтын зардал өсөж, үйл ажиллагаагаа эхлүүлэх хугацаа хойшилсон нь цэвэр менежментийн багийн алдаа” хэмээн байр сууриа өнгөрсөн долоо хоногт илэрхийлэв.

Тэрбээр “Рио тинто” компанийн менежментийн баг хариуцлагагүй байна гэж бодож байна. Найман жилийн хугацаанд ажлаа амжуулна гэсэн. Гэвч менежментийн зардал нэмэгдсэн, техникийн нөхцөл байдал хүндэрсэн гэх мэт шалтаг, шалтгаан тоочоод байгаа.

Техникийн болон уурхайн нөхцөл байдал, технологийн хувьд горим алдсан гээд шалтаг ярьж байгаа ч асуудлаа маш хариуцлагатай гаргаж тавих ёстой.

“Рио тинто” компанийн зүгээс гаргасан 1.9 тэрбум ам.долларын санхүүжилт хэрэгтэй гэдэг мессеж нь өөрөө Оюу толгой төсөлд итгэсэн хөрөнгө оруулагчдын нэр хүндийг, өөрсдийн компанийн нэр хүндийг бас унагааж байгаа бодлогогүй зүйл гэж харж байна. Тэгэхээр хариуцлага хэнд очих вэ. Үүнд Монголын талд бол буруу гэх зүйл байхгүй. Менежмент хийж буй эзэнтэй хариуцлага ярих ёстой.

Одоо бид ширээний ард сууж ярилцах ёстой” гэсэн. Ийнхүү хоёр тал дахиад л урт хугацаанд ширээний ард сууж, гэрээндээ багагүй үнийн дүнтэй тодотгол хийх нь тодорхой болов.

Ямартай ч Монголын уул уурхайн салбарын асуудлыг зангидаж буй сайд иймэрхүү мэдээллээр хангагдсан байгаа аж.

Тэгвэл Оюу толгой компанийн гүйцэтгэх захирал Армандо Торрес “Далд уурхайн үйлдвэрлэл эрхлэх хугацаа есөн сараар хойшилж болзошгүйг өнгөрсөн оны аравдугаар сард анх удаагаа Монголын талд мэдэгдсэн. Энэ оны дөрөвдүгээр сард босоо амны ажил хойшилж байгааг мөн мэдэгдсэн” гэдгээ онцлов.

Тус компанийн албан ёсны мэдээлэлд дурдсанаар 2020 оны долоодугаар сард далд уурхайн бүтээн байгуулалтыг цаашид хэрхэн явуулах хувилбар эцсийн байдлаар гарах аж. Энэ нь ирэх жилийн парламентын сонгуулийг дуусах хүртэл гэсэнтэй утга дүйж байж ч мэднэ.

Одоо байгаа урьдчилсан мэдээллээр гүний уурхайг үргэлжлүүлэхэд хөрс чулуулгийн байдал тохиромжгүй гэдэг нь тогтоогдсон. Магадгүй хүний амь эрсдэх, асар их хөрөнгийн алдагдал үүсэж болзошгүй нь геотехникийн нарийвчилсан дата мэдээллээс илэрхий байгаа тул төслийг амжилттай дуусгахын тулд уурхайн зураг төслийн хэд хэдэн хувилбарыг эргэн авч үзэх хэрэгтэй болжээ.

Улмаар газрын гүн дэх тээвэрлэлтийн зам, хүдэр тээвэрлэх систем зэрэг далд уурхайн дэд бүтцэд нэн чухал байгууламжуудыг өөр газар барих, эсвэл бүр барихаа болих шаардлага үүсэх магадлалтай гэнэ.

Үүнээс сэргийлэн гаргаад буй зураг төслийн аль хувилбарыг сонгохоос шалтгаалаад гүний уурхайн тогтвортой үйлдвэрлэл 2022 оны тавдугаар сараас 2023 оны зургаадугаар сарын хооронд эхлэхээр байгаа нь 2016 оны ТЭЗҮ-д заасан хугацаанаас 16-30 сараар хойшилно гэсэн үг.

Ингэснээр төслийн зардал 6.5-7.2 тэрбум ам.доллар байх урьдчилсан тооцоо гарч байгаа нь өмнөх дүн 5.3 тэрбум ам.доллараас 1.2-1.9 тэрбум ам.доллараар нэмэгдсэн дүн болж байна.

Далд уурхайн бүтээн байгуулалтын явц геологийн тогтцын хүндрэлээс үүдэн хойшлох нь өнгөрсөн оны аравдугаар сард хийсэн “Туркойз хилл ресурс”-ийн мэдэгдлээс угтаа тодорхой болоод байсан юм. Тухайн үед далд уурхайн олборлолт өмнө нь тооцоолж байсан 2021 оны нэгдүгээр улиралд бус, 2021 оны гуравдугаар улиралд байхаар хойшилсон тухай мэдээлж байсан билээ.

Гэхдээ далд уурхайн хөрөнгө оруулалтын зардал болох 5.3 тэрбум ам.долларын хэмжээ нэмэгдэх шаардлагагүй гэж тайлбарлаж байв. Үүнээс хэдэн сарын дараа буюу энэ оны хоёрдугаар сард “Туркойз хилл ресурс”-ийн толгой компани болох “Рио тинто” далд уурхайн ашиглалтад орох хугацааг 2021 оны гуравдугаар улирлаас ч хойшлох магадлалтай болсныг мэдэгдэж байсан юм.

Харин өнгөрсөн долоо хоногт “Оюу толгой”-н удирдлагуудын мэдээллээр далд уурхайн төсөл ашиглалтад орох хугацаа хойшилж, өртөг нэмэгдэхээр болсон нь улам бүр баталгаажив.

Анх 2013 онд Монголын Засгийн газар хөрөнгө оруулагч талтай далд уурхайн санхүүжилтийн хэмжээг тохиролцож чадаагүйн улмаас гацаанд орсон байдаг. Ийнхүү удаан хэлэлцсэний эцэст 2015 онд олон улсын банк санхүүгийн байгууллагаас дээрх санхүүжилтийг босгож төсөл хөдөлсөн түүхтэй.

Бүр тодруулбал, 2015 оны тавдугаар сарын 18-нд Монгол Улсын Засгийн газрыг төлөөлж “Эрдэнэс Монгол” компанийн гүйцэтгэх захирал Б.Бямбасайхан, “Эрдэнэс Оюу толгой”-ын гүйцэтгэх захирал Д.Ганболд нар хөрөнгө оруулагч талтай Оюу толгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалт, санхүүжилтийн төлөвлөгөө буюу Дубайн гэрээнд гарын үсэг зурж баталгаажуулсан байдаг.

Хөрөнгө оруулагч талаас “Туркойс хиллс ресурсес лимитед”, “Ти Эйч Ар Оюу толгой Лтд”, “Оюу толгой Нидерланд БиВи”, “Рио Тинто Интэрнэшнл Холдингс Лимитед” компанийн эрх бүхий албан тушаалтнууд гарын үсэг зурсан.

Гэрээг баталгаажуулах бэлтгэл ажил болгон олон улсын банк, санхүүгийн 20 орчим байгууллагатай ойролцоогоор зургаан тэрбум ам.долларын хэлцэл хийсэн гэдгийг талууд тодотгодог.

Улмаар Монгол Улс дахь хөрөнгө оруулалт жил бүр нэг тэрбум орчим ам.доллароор тэлж эхэлсэн. Хэрэв эдийн засгийн болоод улс төрийн эмзэг байсан тэр үед Дубайн гэрээ батлагдаагүй байсан бол өдгөө гүний уурхайн бүтээн байгуулалтад оролцож буй 17 мянга гаруй ажилтан гэртээ сууж, 1,000 гаруй үндэсний ханган нийлүүлэгч компани сул зогсолт хийх нөхцөл үүсэхээр байсан гэж бас үзэж болно.

Тэр өдрөөс эхлэн Оюу толгой ордын нийт баялгийн 80 хувь агуулагдаж буй гүний уурхай бүтээн байгуулалт эрчимжиж, “Монгол Улс бизнестээ эргэн ирлээ” хэмээн Далд уурхайн бүтээн байгуулалтын төлөвлөгөөний автор Ч.Сайханбилэг хэвлэл мэдээллээр зарлаж байлаа.

Тэр үед Монголын талын ноогдол ашиг хүртэх хугацаа хойшилсон талаар гол дуулиан дэгдсэн ч гэрээлсэн ёсоор бүтээн байгуулалт үргэлжилж ирсэн юм. Энэ хугацаанд УИХ дээр Оюу толгойн хөрөнгө оруулалтын гэрээний хэрэгжилтийг шалгах Ажлын хэсэг байгуулагдсан.

Ажлын хэсэг ч дүгнэлтээ гаргаж, одоо УИХ-аар хэлэлцэж байгаа. Дээр нь далд уурхайн менежментийг хариуцаж буй “Рио тинто” группийн зүгээс далд уурхайн хөрөнгө оруулалтыг дахин нэмэгдүүлэх талаар мэдэгдсэн асуудлыг хурцатгах шинжтэй болж ирлээ.

Учир нь төслийн зардал нэмэгдэж, бүтээн байгуулалтын хугацаа уртсах нь Монголын талын 34 хувьд ногдох зээлийн хэмжээг нэмэгдүүлж, тэр хэрээр ногдол ашиг авах хугацаа хойшлуулах эрсдэл үүсгэнэ.

Өнгөрсөн долоо хоногт хийсэн Оюу толгойн удирдлагуудын зүгээс хийсэн мэдэгдэл дотор улс төрийн өнгө аястай үг өгүүлбэр ч бий. Тэдний зүгээс УИХ ажлын хэсгийн дүгнэлтийг хэлэлцэн асуудлыг нэг талд нь гарган, ойлгомжгүй байдлыг арилгах хэрэгтэй гэдгийг онцолсон байна.

Харин УИХ-ын гишүүн Д.Тэрбишдагваар ахлуулсан ажлын хэсгийнхэн далд уурхайн санхүүжилтийн төлөвлөгөөнд засаж сайжруулах зүйл нэлээд бий гэдгийг онцолж байгаа. Ийнхүү Оюу толгойн уурхайн бүтээн байгуулалт хэрэгжих явцад Валютын сан тэргүүтэй доноруудын нөлөө болон дэлхийн зах зээл дээрх нүүрсний ханшийн нөлөөгөөр Монголын эдийн засаг унаснаасаа хурдан сэргэсэн.

Энэ сэргэлтийг олон тэрбум ам.долларын өртөгтэй далд уурхайд хэрэгжилт тэтгэсэн гэж болно. Ганцхан тоо баримт дурдахад, Оюу толгойн ил уурхай нь монгол компаниудаас 279 сая ам.долларын худалдан авалт хийсэн бол далд уурхай бүтээн байгуулалтын явцад дотоодоос 1.2 тэрбум ам.долларын худалдан авалт хийжээ.

Тиймээс Монголын Засгийн газар, хөрөнгө оруулагч талтай хамтран одоогийн хүндрэлийг яаралтай шийдвэрлэх сорилт тулгараад буй бөгөөд багагүй хугацаагаар хойшлоод буй хоёрдугаар босоо амны ажлыг энэ оны аравдугаар сард дуусгах төлөвтэй байгаа аж.

Түүнчлэн босоо гурав болон дөрөвдүгээр амны хүндрэлгүй урагшилж байгааг мэдээлсэн. Далд уурхайг ашиглалтад оруулж үйлдвэрлэл оргил үедээ хүрэхэд Оюу толгойгоос жилдээ 550 мянган тонн зэс олборлож, дэлхийн гурав дахь том зэсийн уурхай болох юм.

Тэр үед Монголын эдийн засагт дорвитой өөрчлөлт гарч, ДНБ-ий одоогийн хэмжээ багаар бодоход хоёр дахин өснө гэсэн эдийн засагчдын тооцоо ч гарсан. Нөгөө талдаа ийм өсөлтийг дэмжих далд уурхайг дагасан хөрөнгө оруулагчдын хүлээлт ч бий болоод байв.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6