Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
НИТХ-ЫН ТЭРГҮҮЛЭГЧ Ч.ГАНТУЛГА ГАЗАР ЧӨЛӨӨЛӨХ АСУУДЛААР СОНГОГДСОН ТОЙРОГТОО АЖИЛЛАВ
Image
М.МӨНХШҮР: “МОНГОЛ УЛСЫН ТӨЛӨӨ ЗҮТГЭЕ” ГЭЖ АЖЛАА ЭХЭЛСЭН Ч “МОНГОЛ УЛС МИНЬ УУЧЛААРАЙ”
Image
ИНФОГРАФИК: СЭРГЭЭГДЭХ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТАНИЛЦУУЛГА
Image
ЭНЭ ОНД ХАР ТАМХИНЫ ГЭМТ ХЭРЭГТ 17 ХҮҮХЭД ХОЛБОГДОН ШАЛГАГДСАН БАЙНА
Image
МАРГААШ Б.БОЛОРТУЯА ХҮРЛИЙН ТӨЛӨӨ ДАГАЖ БАРИЛДАНА
Image
Ж.БАТЗАНДАН: Б.СОДНОМДАРЖААД НОМЫН ЗАВСАР БРИТКА ХАВЧУУЛЖ ОРУУЛЖ ӨГСӨН УЧРЫГ ТОДРУУЛНА
Image
НЭГ ТОНН ХҮНСНИЙ УЛААН БУУДАЙД ОЛГОХ УРАМШУУЛЛЫГ НЭМЖ 100 МЯНГАН ТӨГРӨГ БАЙХААР ТОГТОВ
Image
БИЧИЛ УУРХАЙ ЭРХЛЭХ ЭРХ ОЛГОСОН ХУУЛЬ БУС ГЭРЭЭНҮҮДИЙГ ЦУЦАЛНА
Image
МАНСУУРУУЛАХ БОДИСТОЙ ХОЛБООТОЙ ХЭРГЭЭР ШАЛГАГДАЖ БАЙГАА ХҮМҮҮСИЙН ДУНД 13 СУРАГЧ, ТӨРИЙН АЛБАН ХААГЧ 4 БАЙНA
Image
ХАН-УУЛ ДҮҮРЭГТ САЙЖРУУЛСАН ТҮЛШНИЙ 32 ЦЭГ АЖИЛЛАЖ БАЙНА
Image
Б.ЭНХБАЯР: Ц.НЯМДОРЖ САЙД ӨӨРӨӨ УЛСЫН НУУЦ ЗАДАЛСАН
Image
10 ГАРУЙ ТЭРБУМЫН ЗЭЭЛЭЭ ХААЛГАСАН ГЭХ ГИШҮҮН Ц.ГАРАМЖАВ ЮУНЫ УЧИР ХЭВЛЭЛИЙН ХУРАЛД ИРСЭНГҮЙ ВЭ?
Image
ШИЛДЭГ ЕРӨӨЛЧ, МАГТААЛЧИЙГ ШАЛГАРУУЛНА
Image
ХАЯЖ ҮРЭГДҮҮЛСЭН ИРГЭНИЙ ҮНЭМЛЭХИЙГ ӨДӨРТ НЬ ХЭВЛЭЖ ОЛГОНО
Image
ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ДААЛГАВРААР 110 ГА ТАЛБАЙД НӨХӨН СЭРГЭЭЛТ ХИЙЖЭЭ
Image
ДАШТ-Д БАГИЙН ДҮНГЭЭР ДОЛДУГААР БАЙР ЭЗЭЛЛЭЭ
Image
УЛСЫН БААТАР ЯАЖ АВСАНАА Ч САНАХГҮЙ...
Image
АШУҮИС-ИЙН ЗАХИРАЛ Ж.ЦОЛМОНГ АЖЛААС НЬ ЧӨЛӨӨЛЖ ӨМНӨХ ЗАХИРАЛ Г.БАТБААТАРЫГ ТОМИЛОХЫГ ХҮСЧЭЭ
Image
БАРИМТ: ДАМПУУРЛЫН ИРМЭГТ БАЙСАН КАПИТАЛ БАНКАНД ЭМД, НД-ИЙН МӨНГИЙГ Н.НОМТОЙБАЯРЫН ЗӨВШӨӨРЛӨӨР ХАДГАЛУУЛЖ БАЙЖЭЭ
Image
МАН: У.ХҮРЭЛСҮХ ҮҮ, УИХ-УУ!
Image
ОН ГАРСААР 4 ХҮҮХЭД НҮХЭН ЖОРЛОНД УНАЖ ЭНДЭВ
Image
МАХН-Д ҮҮРЭЭ ЗАСААД БАЙСАН Ж.СҮХБААТАР УИХ-ЫН ДАРГА Г.ЗАНДАНШАТАРЫН ЗӨВЛӨХ БОЛЖЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА “ӨРХИЙН АНАГААХ УХААНЫ ХӨГЖИЛ-20 ЖИЛ” БАЯРЫН ХУРЛЫГ НЭЭЖ ҮГ ХЭЛЭВ
Image
АН-ЫН ДАРГА С.ЭРДЭНЭ НЭРЭЭ ЦЭВЭРЛЭЖЭЭ
Image
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Б.НАРАНХҮҮГИЙН “ДҮНЖИНГАРАВ” ХУДАЛДААНЫ ТӨВИЙН ЗАХИРГАА ҮНДЭСЛЭЛГҮЙГЭЭР ТҮРЭЭСЭЭ НЭМСЭН ГЭВ
Image
“ХҮН, АМЬТАН АЙЛГААД БАЙГАА БААВГАЙ МАНАЙ НУТГИЙНХ”
Image
“МОНГОЛЫН ЭЗЭНТ УЛСЫН ТҮҮХ” ЦУВРАЛ 5 БОТЬ ЗОХИОЛЫН ТУХАЙ
Image
“MISS UNIVERSE MONGOLIA” ТЭМЦЭЭНИЙ ЯЛАГЧ БААСАН ГАРИГТ ТОДОРНО
Image
"БУЯНТ-УХАА" ДАХЬ ХИЛИЙН АНГИЙН ЗАХИРАГЧ Д.МӨНХЧУЛУУНЫГ ЦАГДАН ХОРЬЖЭЭ
Image
“МОНГОЛЫН ТӨМӨР ЗАМ” ТӨХК-ИЙН ДАРГА Б.ЦЭНГЭЛ АЖЛАА ӨГЧЭЭ
Image
ГҮНЗГИЙРҮҮЛСЭН СУРГАЛТТАЙ СУРГУУЛЬД БАГШЛАХААР ИРСЭН ИБУИНВУ-ЫН ИРГЭН ХАР ТАМХИНЫ ХЭРГЭЭР БАРИВЧЛАГДЛАА
Image
КУВЕЙТЫН АМАНД 3.8 ГА ГАЗАР ЗАРНА
Image
МАН-ЫН ГИШҮҮД ЭЭЛЖИТ БУС СОНГУУЛЬ ЯВУУЛАХЫГ ДЭМЖИЖ ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРЖ ЭХЭЛЖЭЭ
Image
“40 САЯЫН ГҮҮР”-ИЙН ТУХАЙ ГУРВАН ШҮҮМЖ
Image
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Ц.ГАРАМЖАВТАЙ ЗАРГАЛДСАН СЭТГҮҮЛЧИЙН ЗАРИГ.МН САЙТЫГ ХАКЕРДЖЭЭ
Image
5 БУУДЛААС 7 БУУДАЛ ХҮРТЭЛХ АВТОЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНИЙГ БҮРЭН ХААНА
Image
Д.ОТГОНДАЛАЙ: ОДООГООР АЛБАН ЁСНЫ ГЭРЭЭ ХИЙГЭЭГҮЙ, “ТОП РАНК”-ИЙГ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА
Image
775 САЯ ТӨГРӨГИЙН ҮНЭ ӨРТӨГ БҮХИЙ АЛТ УЛСЫН ХИЛЭЭР НЭВТРҮҮЛЭХИЙГ ЗАВДЖЭЭ
Image
МАН-ЫН 12 ДАРГА ''…УИХ-ЫГ ТАРААЯ'' ГЭЖ ХУРАЛДЖЭЭ
Image
Б.БАТДЭЛГЭР: ЖИЛ БОЛГОН УЛСЫН ТӨСВИЙН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТЫН 10 ХУВИЙГ ЖДҮХС-Д ХУВААРИЛНА
Image
С.МӨНХБАТ: МОНГОЛЫН ХӨГЖЛИЙН ИРЭЭДҮЙ БОЛ СУДАЛГААНД СУУРИЛСАН БОДЛОГО, ТҮҮНИЙГ ДЭМЖСЭН ТӨР, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТҮНШЛЭЛ ЮМ
Image
МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗАР АЖЛАА ТАЙЛАГНАЖ БАЙНА
Image
Н.ОЮУНДАРЬ: СОНГОГЧИД ХҮСВЭЛ УИХ-ЫГ ТАРААХАД АСУУДАЛГҮЙ ГЭЖ БОДОЖ БАЙНА
Image
ЗАСГИЙН ГАЗРЫН НЭЭЛТТЭЙ ӨДӨРЛӨГ БОЛНО
Image
ГАЦУУРТЫН ОРДЫГ ОНИЛОХ СОНИРХОЛ ХЭНД БАЙНА ВЭ?
Image
АРДЫН АВЬЯАСТНУУДААС УУЧЛАЛТ ГУЙХЫГ ШААРДЛАА
Image
УИХ-ЫН ТОГТООЛЫН ТӨСӨЛ БОЛОВСРУУЛАХ АЖЛЫН ХЭСЭГ БАЙГУУЛАХ ЗАХИРАМЖ ГАРГАЛАА
Image
ГЭР БҮЛИЙН ТУХАЙ ХУУЛЬД ЯМАР ӨӨРЧЛӨЛТ ОРОХ ВЭ
Image
ӨНӨӨДӨР БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДЛЫН ТОЙМ:
Image
ЭЛЧИН САЙД Н.ТУЛГА ИРЛАНДЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИД ИТГЭМЖЛЭХ ЖУУХ БИЧГЭЭ БАРИЛАА
Image
Бусдаас нууц ганцаараа үзэх 10 кино
Image
“Оюутолгой” компанийн ТУЗ-ийн гишүүдийг томилжээ
Image
Иргэдээс ирүүлсэн мэдээллийн дагуу жолооч нарт хариуцлага тооцож эхэллээ
Image
Э.Бат-Үүл: С.Зоригийн үхэлд намайг сэжиглэж байна
Image
Төрийн банкны орлогч захирал Т.Дорждэрэм А.Шоовдорын хувь заяаг давтаж мэдэх нь
Image
Онлайнаар кино ҮНЭГҮЙ, ШУУД үзэх боломжтой 10 гадаад сайт
Image
Ямар ордны бүсгүйчүүд, сайн эхнэр болдог вэ?
Image
О.В.Белозёров Монголд ирлээ
Image
Өнөөдөр дөрвөн дүүрэгт цахилгаан түр хязгаарлана
Image
Д.Төрбат: Мэдээллийн санд орсон мэдээллийг засах боломжгүй
Image
Аймшигт могойг барьжээ
Image
Долоон бурханд хүслээ буруу шивнэж болдоггүй
Image
Бэр эгчээ гэж мөрөөдлийн бүсгүй байх юмдаа…
Image
Хамгийн ядуу бөгөөд өртэй одууд
Image
Эмчилгээ хийлгэхэд таниас гарсан зардлыг эргүүлэн авах боломжтой
Image
Чимээгүйхэн хуримласан драмын театрын үзэсгэлэн гоо
Image
Эротик өгүүллэг : Эгчийнхээ нөхөрт охин биеэ өгсөн бүсгүй +18
Image
Хүүгийн амийг хөнөөх захиалга өгсөн С гэгч хэн бэ?
Image
40-50 насанд явагдах физиологийн өөрчлөлт
Image
Сэтгүүлч Х.Уламбаяр эмэгтэй гишүүдэд зөвлөгөө өгч, галбиртаа анхаарахыг сануулав
Image
Монголчуудын шинэ “идэш”
Image
Өсвөр насны монгол охидын фэйсбүүк дэх хэт задгайрал
Image
Манай сайд, дарга нарын эхнэрүүд 14 ам.долларын цүнх барьдаг Xо хатагтайгаас суралцах зүйл их байна
Image
ӨВӨР МОНГОЛ ЭМЧ “МАСК” –Н ЖҮЖИГЧИДЭД ИЙНХҮҮ ХЭЛЖ ХЭЛГҮЙ БОЛГОЖЭЭ
Image
С.ЖАВХЛАНГИЙН ЭХНЭР: ЭРДЭНЭЧИМЭГИЙН ХЭЛСЭН ҮГ ХҮҮХНҮҮДИЙН ШЭЭСИЙГ НЬ ГОЙЖУУЛАХ ДӨХЖЭЭ
Image
Монголын халуухан охид
Image
Э.Бат-Үүлийн баг гэр хорооллын дахин төлөвлөлт нэрээр 104,0 тэрбум төгрөгийг үр ашиггүй зарцуулжээ
Image
ДИСНЕЙН ХҮҮХЭЛДЭЙН КИНОНУУДАД НУУГДСАН +18 ҮЗЭГДЛҮҮД
Image
Нууж үзэх эротик зурагнууд +18
Image
АГЛУУД ГОМДСОН ОНОН АГЛУУГ Х-ТҮЦЭЭС ГАРСАН ШАЛТГААНЫГ САЯ НЭГ АМ НЭЭЛЭЭ
Image
14 НАСТАЙ ОХИН СОГТУУРСАН ҮЕДЭЭ АМИА ХОРЛОХЫГ ЗАВДЖЭЭ
Image
Царайг тань сэргээх чадалтай таван маск
Image
Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөх ёслол долдугаар сарын 10-нд болно
Image
“Агаар, орчны бохирдлыг бууруулах техник, технологи мэдээллийн төв” хоёрдугаар сар хүртэл иргэдэд үйлчилнэ
Image
Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад тохиромжгүй
Image
Владимир Жириновский сэтгүүлч залууд бэлгийн дарамт үзүүлжээ
Image
Гадаад дахь монголчууд сонгуульд оролцохгүй
Image
Ц.Элбэгдорж: Ээжүүд бол Монголын айл бүхэнд байгаа эрхэмсэг "Дарь эх"
Image
Сүхбаатар дүүргийн МАН-ынхан согтуугаар зодолдож нэгнийгээ гэмтээжээ
Image
Дөрвөн хүний суудалтай нисдэг машин бүтээнэ хэмээн мэдэгджээ
Image
ГЭМТ ХЭРГИЙН УЛМААС 127 ХҮҮХЭД АМЬ НАСАА АЛДЖЭЭ
Image
Казахстаны худалдаа эдийн засгийн айлчлал болно
Image
Испанид ойн түймрийн улмаас 8,486 га газар сүйдээд байна
Image
Амьдрал дээрх жинхэнэ Пинокио
Image
Барилгачдыг буудсан этгээд амиа хорложээ
Image
ГАНЦААРАА ЯВЖ БАЙГАА ИРГЭНИЙГ АРААС НЬ ДАГАЖ ДЭЭРЭМДДЭГ БҮЛЭГЛЭЛИЙГ ИЛРҮҮЛЛЭЭ
Image
Баар цэнгээний газрууд оюутан, сурагчдын хөлд дарагджээ
Image
Ажил хийдэг эмэгтэйчүүдийн ихэнх нь бэлгийн дарамтанд өртжээ
Image
Обама Путинтэй ганцаараа үлдэхээс айдаг
Image
БЯМБА ГАРИГААС ХҮЙТНИЙ ЭРЧ СУЛАРНА
Image
ШИНЭ ДАГУУЛ ХОТЫН БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТЫН АНХНЫ САНАМЖ БИЧИГТ ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРЛАА
Image
Япон Улсын Ерөнхий сайд Ш.Абэтэй албан ёсны хэлэлцээ хийв
Image
ХОЛБОО, ЗАРЛАН МЭДЭЭЛЭЛ ХАРИУЦСАН МЭРГЭЖИЛТНҮҮДИЙН СУРГАЛТ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Нохой жилийн өнгө энэ жилийн зурлага
Image
Facebook”-ийн шинэчлэл ирэх 7 хоногоос эхэлнэ
Image
ХӨРШҮҮД НЬ ГОМДОЛ ГАРГАСНААР ГЭРТЭЭ ДУУЛАХ ЭРХГҮЙ БОЛЖЭЭ
Image
Сурагчид монгол хэлний шалгалт заавал өгнө, бүртгэлийн хураамж төлөхгүй
Image
Б.УНДАРМАА ОХИНЫГ ХҮЧ НЭМЭГДҮҮЛЭН ХАЙЖ БАЙНА
Image
‘’АВЛИГЫН ЭСРЭГ-БИ’’ ЭССЭ БИЧЛЭГИЙН УРАЛДААНД СУРГАЛТ ХҮМҮҮЖЛИЙН 411 ДҮГЭЭР ТУСГАЙ БАЙГУУЛЛАГЫН СУРАГЧИД АМЖИЛТТАЙ ОРОЛЦЛОО
Image
УРУГВАЙ УЛС БЯСЛАГ ҮЙЛДВЭРЛЭЛЭЭР МОНГОЛТОЙ ХАМТРАН АЖИЛЛАХАА ИЛЭРХИЙЛЭВ
Image
Image

Б.ГҮНБОЛД: ХОТ ТӨЛӨВЛӨЛТ ГЭХЭЭР ДЭД БҮТЦЭЭ ТООЦДОГ БАЙДАЛ НЬ БИДНИЙ АЛДАА

Монгол Улс нэг хүнд ногдох газар нутгийн хэмжээгээр дэлхийд тэргүүлдэг атлаа хүн амын 67 хувь нь хот, суурин буюу агаар, ус, хөрс зэрэг орчны бохирдол ихтэй орчинд ажиллаж, амьдарч байна. Үндсэн хуульд ”Хүн бүр эрүүл, аюулгүй орчинд ажиллаж, амьдрах, орчны бохирдол, байгалийн тэнцэл алдагдахаас хамгаалах, хөдөлмөрийн аятай нөхцөлөөр хангуулах, амрах эрхтэй” гэж заасан байдаг. Гэвч бодит байдал дээр энэ эрхээ эдэлж чадаж байна уу гэвэл үгүй. Өнгөрсөн оны байдлаар зөвхөн Улаанбаатар хотод нийт хүн амын 46 хувь төвлөрч, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын 70 орчим хувь нь байршдаг тухай статистик байдаг.

Иймээс энэ бүх асуудлыг цогцоор нь шийдвэрлэх боломжтой тодруулбал, хүний ажиллаж, амьдрахад тохиромжтой орон зай, тааламжит орчинг газар нутгийн нөхцөл байдалтай уялдуулан тодорхойлох, улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, дэвшилд нөлөөлөх байдлаар нутаг дэвсгэрийг зохион байгуулах үүрэгтэй “Хүн амын нутагшилт суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”-ийн талаар Барилга, хот байгуулалтын яамны Хот байгуулалт, газрын харилцааны бодлогын хэрэгжилтийг зохицуулах газрын дарга Б.Гүнболдтой ярилцлаа. 
 
-Юуны өмнө “Монгол Улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”-ийн талаар танилцуулахгүй юу?

-Хотжилтын үйл явц 1990-ээд оноос эхлэн дэлхийн хөгжиж буй болон дунд зэргийн орлоготой орнуудад эрчимтэй явагдаж байна. Өнгөрсөн оны байдлаар дэлхийн нийт хүн амын 53 хувь нь хот суурин газруудад оршин суух болсон бөгөөд хүн амын энэхүү эрчимтэй өсөлтийг дагаад ялангуяа том хотуудад хүрээлэн буй орчны доройтол, хотын дэд бүтцийн даац хэтрэх, хот хөдөөгийн ялгаа ихсэх, бүс нутгийн тэнцвэрт бус хөгжил, хотын ажилгүйдэл, ядуурал ихсэх, хэт төвлөрөл нэмэгдэх зэрэг нийгэм, эдийн засгийн сөрөг үр дагаврыг бий болгосон. Энэ мэт сөрөг үр дагавар хамгийн их нөлөөлсөн орнуудын нэг нь манай улс юм. Иймээс хүн амын хэт төвлөрлийг сааруулахын тулд орон нутгийн хөгжлийг дэмжих, мөн шинэ суурьшлын төвүүдийг байгуулах замаар хүн амын тогтвортой хөгжил бүхий нутагшилт, суурьшлын бодлогыг шинээр боловсруулан хэрэгжүүлэх шаардлага бий болсон. Нөгөө талаар манай улсын хүн амын амьдрах тохиромжтой орон зай, тааламжит орчинг өөрийн хөгжиж ирсэн онцлог, газар нутгийн нөөц, баялаг, байгаль, цаг уурын өвөрмөц нөхцөлтэй уялдуулан цаг хугацааны хүчин зүйлийг харгалзан тодорхойлох, энэ үндсэн дээр нийгэм, эдийн засгийн ойр ирээдүйн хөгжил, соёлын төвшинг илэрхийлэх, нийгмийн дэвшилд идэвхтэй нөлөөлөх бодит үр дагавар бүхий нутаг дэвсгэрийг зохион байгуулах, хүн амыг зохистой байдлаар нутагшуулах төслийг боловсруулж төрийн бодлогын төвшинд авч үзэн хэрэгжүүлэх зайлшгүй шаардлага гарсаар байна.

Монгол Улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын тогтолцоо нь нэг төвтэй болж, зарим талаар нийгмийн эрчимтэй хөгжилд сөрөг нөлөөг үзүүлэх үндсэн шалтгааны нэг болж байна. Иймээс хүн амыг нутаг дэвсгэртээ оновчтой нутагшуулан суурьшуулах, үүнтэй холбогдож үүсэх асуудлыг шийдвэрлэх зайлшгүй хэрэгцээ байгаа юм. Ийм учраас Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт дэвшүүлсэн зорилтын дагуу хүн ам, нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийг дэмжих, дэд бүтцийн үндсэн сүлжээний үйлчлэлийн зохистой хүрээнд тулгуурласан бүс нутгийн оновчтой бүтэц, хот, суурины тогтолцоог бүрдүүлэхэд төрөөс баримтлах урт хугацааны бодлого, төлөвлөлтийг тодорхойлох энэхүү баримт бичгийг 2018-2020 онд багтаан боловсруулж дуусгахаар төлөвлөж байна.
 
-Нутаг дэвсгэрийн зохион байгуулалт, бүс нутгийн төлөвлөлт, бүсчлэл, хот байгуулалт, нийгэм соёл, эдийн засаг, байгаль орчин, зам тээвэр, дэд бүтцийн гэх мэт бүхий л салбарын төлөвлөлтүүдийг багтаасан чухал баримт бичиг бол энэ. Иймээс шинээр боловсруулж байна уу эсвэл өмнөх баримт бичиг дээрээ тулгуурлаж боловсруулж байна уу?
 

-1992-1995 онд Дэд бүтцийн хөгжлийн яамны харьяа /хуучнаар/ байгууллага болох Зураг төсөл, судалгааны үндэсний төвд төслийг анхлан боловсруулж байсан. Улмаар 2000 оноос “Хот байгуулалт” ТӨҮГ /хуучнаар/-т УИХ, Засгийн газраас өгсөн чиглэлийн дагуу төслийн зарим хэсэгт тодотгол хийсэн байдаг. Гэхдээ төслийг анх боловсруулсан тэр үеэс хойш манай улсын нийгэм, эдийн засгийн тогтолцоонд ихээхэн өөрчлөлт, дэвшил гарсан тул баримт бичгийг шинээр боловсруулах шаардлага бий болсон. Тухайлбал, хүн амын болон малын тоо толгойн өсөлт, уул уурхай болон барилгын салбарт өсөлт бий болж, Оюутолгой, Тавантолгой зэрэг стратегийн ордуудаас гадна уул уурхайн ордууд нээгдэж, тэдгээрийг дагасан хот суурин байгуулагдаж байна. Сайшандын аж үйлдвэрийн парк, Хөшгийн хөндийн олон улсын нисэх онгоцны буудал зэрэг мега төслүүдийг түшиглэн шинэ суурьшил, хот суурин үүсэх нөхцөл байдал бүрдэх боллоо.

Өнгөрсөн 70 гаруй жилийн хугацаанд орон зайн хувьд уур амьсгалын өөрчлөлт, 2 хэмээс дээш дулаарч буй бүсэд Улаанбаатар болон 9 хот, 55 сумын төв оршиж байна. Энэхүү бүсэд нийт хүн амын 60 хувь амьдарч байгаа нь хүн амын дийлэнх хэсэг уур амьсгалын өөрчлөлт, дулаарлаас үүдэлтэй эрсдэл өндөртэй бүсэд суурьшиж байгааг харуулж байгаа хэрэг. Үүнийг дагаад ус, ой мод, бэлчээр, газар, хөрс зэрэг нөхөн сэргээгдэх нөөцийн ашиглалтын менежмент, хүн амын нутагшилт, суурьшил, эрүүл мэндийн үйлчилгээ, технологийн стандартыг сайжруулахыг шаардаж байгаа юм. Нөгөө талаар хуурай, эрс тэс уур амьсгалтай, нүүдлийн мал аж ахуйн эрхэлдэг манай орны хувьд хамгийн их хохирол дагуулдаг байгалийн гамшиг болох зуд, зудын давтамж болон хохирлын хэмжээ уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөгөөр нэмэгдсээр байна. Тухайлбал, 1999-2002 онд болон 2009-2010 онд нийт нутгийн 80-90 хувийг хамарсан ган, зуд дараалан тохиолдсон жилүүдэд олон сая мал зүй бусаар хорогдож,  олон мянган малчин өрх малгүй болж байсан. Үүний зэрэгцээ гамшгийн дараах жилүүдэд хөдөө орон нутгаас хот руу шилжин суурьшсан хүн амын тоо ч эрс нэмэгдсэн байдаг.   

 Судалгаа мэдээллээс үзэхэд хотжилтын төвшин хөдөөнөөс хот руу чиглэсэн хүн амын шилжилт хөдөлгөөн өнгөрсөн оны байдлаар 67.8 хувьд хүрсэн байна. Тодруулбал, нийслэлд нийт хүн амын 46 хувь нь төвлөрч, аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын 70 гаруй хувь нь байршиж, дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 60 гаруй хувийг үйлдвэрлэж байна.

Хүн амын шилжилт хөдөлгөөний онолоор хамгийн том болон 2 дахь хотуудын хүн амын тоо 2 дахинаас илүү их зөрүүтэй бол хамгийн том хотыг чиглэсэн хүн амын шилжилт хөдөлгөөн зайлшгүй явагддаг. Гэтэл манай улсад өнөөдөр энэ зөрүү 14 дахин их буюу дэлхийд хамгийн их зөрүүтэйд орж байгаа. Иймээс л хүн амын хэт төвлөрлийг сааруулахын тулд дагуул болон дунд, бага хотуудыг бий болгохгүй бол нийслэлийг чиглэсэн эрчимтэй хотжилт цаашид ч үргэлжилсээр байх нь гарцаагүй. Энэ мэтчилэн олон шалтгааны улмаас энэхүү баримт бичгийг зайлшгүй шинээр боловсруулах шаардлагатай байгаа юм.


-Энэхүү баримт бичиг дээр тулгуурлан бүс нутаг, салбаруудын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө болон, дунд, богино хугацааны стратеги төлөвлөгөө, төсөл хөтөлбөрүүд, төсөв, хөрөнгө оруулалтын бодлогууд боловсруулагдах байх. Иймээс  ямар, ямар асуудлыг шийдвэрлэхээр баримт бичигт тусгаж байгаа вэ?
 

-Хэд, хэдэн асуудлыг шийдвэрлэхээр тусгасан. Нэгдүгээрт, улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжил, хүн амын амьжиргааны төвшин, байгалийн нөхцөл, нөөц, цаг уурын нөхцөл зэргийг тооцсоны үндсэн дээр хот, хөдөөгийн хүн амын нутагшилт, суурьшилд  тохиромжтой нутаг дэвсгэр, бүсүүдийг тогтоох, шинээр бий болох хот, суурин газрын байршил, үүргийг тодорхойлох. Хоёрдугаарт, Монгол орны хөгжлийг тэтгэх зам, тээвэр, харилцаа холбоо, эрчим хүч зэрэг дэд бүтцийн үндсэн тэнхлэгийг нутаг дэвсгэр, зохион байгуулалтын бодлоготой уялдуулж цогцоор хөгжүүлэх, түүнийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээг төлөвлөх. Гуравдугаарт, улсын нутаг дэвсгэр, зохион байгуулалтыг оновчтой шийдвэрлэн, хөгжлийн төвүүдийг тодорхойлж, цаашдын хандлагыг тооцож тогтоох. Дөрөвүгээрт, нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд болон хот, суурин газруудад хот байгуулалтын иж бүрэн үнэлгээ хийх, хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлох цаашилбал, амралт, аялал жуулчлал, байгаль хамгаалал, түүх соёлын асуудлыг хүн амын нутагшилт, хот байгуулалтын бодлоготой уялдуулан тодорхойлох, жижиг, дунд үйлдвэрлэл хөгжих нутаг дэвсгэрийн зохион байгуулалт, хот байгуулалтын нөхцөлийг бүрдүүлэх, нэг төвөөс олон төвт тогтолцоо руу оновчтой шилжих үндэслэлийг боловсруулах, хөгжлийн ирээдүйн төлвийг тодорхойлох, хүн амын нутагшилт, суурьшил, хот байгуулалтын шийдэлд тулгуурласан засаг захиргааны хуваарийн өөрчлөлтийг хийх санал, зөвлөмжийг боловсруулах зэрэг юм.  Энэхүү баримт бичигтэй болсноор хүн амын нутагшилт, суурьшил, хот байгуулалтын талаар төрөөс баримтлах урт хугацааны бодлогын баримт бичигтэй болно. Бодлогын төвшинд богино /3-5 жил/, дунд /8-10 жил/, урт /15-20 жил/ хугацаагаар хэрэгжүүлэх стратегийн зорилтуудыг тодорхойлох юм. Мөн хүн амын нутагшилт, суурьшлын тогтолцоо болон нутаг дэвсгэр зохион байгуулалтын нэгдсэн схемийг боловсруулах, бүс нутаг, хот суурин газруудын хөгжлийн чиглэл, гүйцэтгэх үүргийг тодорхой болгож тогтооно. Үндсэн дэд бүтэц буюу зам, тээвэр, харилцаа холбоо, эрчим хүч, аж үйлдвэрлэл, уул уурхай, аялал жуулчлал, эдийн засгийн тогтвортой хөгжлийг хот байгуулалтын бодлоготой уялдуулан цогц төлөвлөлтийг боловсруулах юм.   

-Шинжлэх ухаан үндэслэлтэй ухаалаг орон зайн төлөвлөлтийг хийснээр ирээдүйд зөв гольдрилоор хөгжих үндэс суурь тавигдах болов уу. Иймээс одоогоор уг баримт бичгийг боловсруулах ажлын хүрээнд ямар судалгаа, ажлыг хийж эхлээд байна вэ?
 
-БХБЯ-­наас Монгол Улсыг хөгжүүлэх үндэсний хөгжлийн цогц хөтөлбөрийн хүрээнд хийж байгаа томоохон ажлын нэг нь “Монгол улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”. Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, зөв үе шаттай, харилцан уялдаатай судалгаа, шинжилгээнд тулгуурлан боловсруулахад ихээхэн чухал үүрэгтэй энэхүү төслийн хүрээнд хүн ам, нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийг дэмжих, дэд бүтцийн үндсэн сүлжээний үйлчлэлийн зохистой хүрээнд тулгуурласан бүс нутгийн оновчтой бүтэц, хот, суурин газрын тогтолцоог бүрдүүлэх юм.

Өөрөөр хэлбэл, манай улсын орон зайн ТЭЗҮ гэсэн үг. Үүнийг хийхийн тулд хот байгуулалт, зураг төсөл, хот төлөвлөлтийн институтийг Барилгын хөгжлийн төв (ТӨҮГ)­-ийн дэргэд харьцангуй бие даасан хэлбэртэй зохион байгуулж, үйл ажиллагааг нь эхлүүлсэн.. Энэхүү институдыг бид цаашид чадавхижуулах, орчин үеийн судалгаа шинжилгээ хийх, улсын орон зайн хөгжлийн бодлого боловсруулах, хэрэгжилтэд хяналт тавьдаг, үндэстний эрдэмтэн судлаачдыг нэгтгэсэн “think­ tank” байгууллагыг дахин бий болгохоор зорьж ажиллаж байгаа юм. Мөн төслийг боловсруулах ажилд дэмжлэг үзүүлж, мэдээ мэдээллээр хангах, хэлэлцүүлэг зохион байгуулахад хамтарч ажиллах үүрэг бүхий ажлын хэсгийг аймгийн Засаг даргын захирамжаар аймаг тус бүрт байгуулан ажиллаж байна.

Мөн төслийг боловсруулах институтын судалгааны баг Өмнөговь, Дундговь, Дорноговь, Говьсүмбэр, Дархан-Уул, Сэлэнгэ, Төв аймагт ажиллаж, судалгааны ажил, төсөл боловсруулах ажлын явцыг танилцуулах, мэдээллээр хангахад дэмжлэг үзүүлэн, нийгэм эдийн засгийн таталцал, орон нутгийн хөгжлийн чадавхи, нөөцөд тулгуурлан аймгийн сумдын бүлэг суурингийн тогтолцоо буюу сумдын бүсчлэл, сум дундын төвүүдийг тогтоох чиглэлээр судалгааны ажлыг гүйцэтгэж байна.

Барилга, хот байгуулалтын яам, Японы Олон улсын хамтын ажиллагааны ЖАЙКА байгууллага  Монгол Улсад хэрэгжүүлэх “Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого боловсруулах төсөл”-ийн хүрээнд “Монгол Улсын хүн амын нутагшилт, суурьшлын хөгжлийн ерөнхий төсөл”, “Бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал, бүсчилсэн хөгжлийн бодлого” боловсруулахад шаардлагатай судалгаануудыг хийх чиглэлээр хамтран ажиллах санамж бичиг байгуулж, ЖАЙКА-ын төслийн зөвлөх баг өнгөрсөн нэгдүгээр сараас ажлаа эхлүүлсэн. Түүнчлэн олон улсын донор байгууллагуудтай бид техник туслалцааны хүрээнд хамтран ажиллана. Тухайлбал, НҮБ-ХАБИТАТ, Азийн Хөгжлийн Банк гэх мэт юм.
 
-Нэг төвөөс олон төвт тогтолцоо руу оновчтой шилжих үндэслэлийг боловсруулах, хөгжлийн ирээдүйн төлөвийг тодорхойлох гэж байна. Энэ талаар тодруулахгүй юу?

-Бид хот төлөвлөлт гэхээр дэд бүтцээ тооцдог байлаа. Тэгвэл бусад орнуудад хүн төвтэй төлөвлөлтийг эхлээд хийдэг. Энд л бидний алдаа, зүрүү оршиж байгаа учир эргэж харах зүйл их байна. Төлөвлөлт хийхдээ уялдаа холбоог харгалзан үзэх ёстой. Манай улсын жишээн дээр хэлэхэд бид хотыг төлөвлөхдөө хот хоорондын тээвэр, зам, дэд бүтцийг мөн уялдаа холбоотойгоор шийдэх хэрэгтэй болж байна. Энэ мэтээр төлөвлөвөл манай улсад хэрэгжих томоохон төслүүд цаас биш ажил хэрэг болох бүрэн боломжтой.
 
-Хот, хөдөөгийн хүн амын нутагшилт, суурьшилд тохиромжтой нутаг дэвсгэр, бүсүүдийг тогтоох, шинээр бий болох хот, суурин газрын байршил, үүргийг тодорхойлно гэж байна. Энэ талаар танилцуулж болох уу?
 
-Монгол Улсын байгалийн баялаг, түүхий эдийн нөөцийг байгаль орчны даацад зохицуулан оновчтой ашиглах үндсэн дээр хот, хөдөөгийн хөгжлийн ялгаа, аймаг, бүс нутаг хоорондын тэгш бус, тэнцвэргүй байдлыг багасгаж хөгжлийн түвшинг ойртуулах, үндэсний эдийн засаг, нийгмийн дэвшлийг түргэтгэх зорилгоор “Монгол Улсын бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал”-ыг Улсын Их Хурал 2001 онд баталсан байдаг. Тус үзэл баримтлалаар эдийн засгийн бүсүүдийг тогтоон, бүсийн тулгуур төв хотуудыг тодорхойлсон. Гэвч энэхүү баримт бичиг батлагдсанаас хойш 20 иод жил өнгөрсөн байна. Иймээс бид энэ төслөөрөө цаашид эдийн засгийн ямар, ямар бүсүүд бий болох вэ, бүс нутгийн хөгжилд хот, суурины үзүүлэх нөлөөлөл, хаана, ямар шинэ хотууд үүсэх боломжийн талаар судалж ажиллана.
 
- Хот, суурин газруудад хот байгуулалтын иж бүрэн үнэлгээ хийх, хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлох гэж байна. Энэ талаар тодруулахгүй юу?

 
-Барилга, хот байгуулалтын яамнаас сүүлийн жилүүдэд аймгийн төв хотуудын хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлсон хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний баримт бичгүүдийг боловсруулах, батлуулах ажлыг зохион байгуулсан. Гэвч эдгээр хотуудад байгаль орчин, хот, байгуулалтын иж бүрэн үнэлгээ хийх, бүс нутгийн хэмжээнд уялдуулах шаардлагатай байна. Тиймээс эдгээр судалгааны ажлуудыг мөн төслийн хүрээнд хийнэ.

Эх сурвалж. Barilga.mn

БАРИЛГА, ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ЯАМ

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6