Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Коронавирусийн вакциныг хурдан хөгжүүлж байгаагийн цаад нууц юу вэ?
Image
Г.Нэргүй: Туул голд осолдсон 10 настай хүүхдийг 200 км газарт шумбалт хийн, хайж байна
Image
Хөдөө аж ахуйн яамны урд замын нэгдүгээр эгнээг хааж шугам засварын ажил хийж байна
Image
Энэ зууны сүүлээр дэлхийн ихэнх улс орны хүн амын тоо буурна
Image
Архангай аймгаас Завхан орох хөдөлгөөнийг нээжээ
Image
Оросууд НҮБ-ын тэргүүний өмнөөс Польшийн ерөнхийлөгчтэй утсаар ярьжээ
Image
Америкийн олон сая дагагчтай твиттер хуудсуудыг хакерууд эзэлж, биткоины луйврын мэдээ цацаж эхэлжээ
Image
Монгол Улс нэг хүнд оногдох хог хаягдлын хэмжээгээр АНУ-тай цуг дэлхийд тэргүүлж байна
Image
Увсад гурван гүүр усанд автан, төв зам сэтэрч 500 гаруй аялагч усанд боогджээ
Image
"Ээж ээ, өдөр бүр л онгоц ирээд байна. Та яагаад ирэхгүй байгаа юм бэ?"
Image
Нислэг зогссон тул 48 хоног дугуйгаар явсаар гэртээ харьжээ
Image
"Тарвага агнасан, хорхог боодог хийсэн зураг нийгмийн сүлжээнд оруулбал хариуцлага тооцох шаардлагатай"
Image
"Токио хотын эрсдлийн зэргийг дөрөвдүгээр шат руу ахиулжээ"
Image
Н.Цогбадрах: 2017, 2018, 2019 онд гарсан тарваган тахлын тохиолдлууд бүгд нас баралтаар дууссан
Image
Д.Нямхүү: Өнөөдөр хоёр хүн эдгэрч ХӨСҮТ-өөс гарч байгаа бөгөөд нийт 209 хүн эдгэрлээ
Image
Зэрлэг амьтны төл олбол бүү ав!
Image
2022 оны хөл бөмбөгийн ДАШТ-ээр нэг өдөрт дөрвөн тоглолт болно
Image
Дүүгээ нохойноос хамгаалсан зургаан настай хүүг “бяцхан баатар” хэмээх болжээ
Image
Байрныхаа шалаа доош цөмөлж ашиглаж байсан хийн баллон дэлбэрч хоёр хүн түлэгджээ
Image
Хэнтий аймгийн хэсгийн цагдаа нар дөрвөн хүүхдийн амийг аварчээ
Image
Баян-Өлгий аймагт гүүр нурсан учир зорчих хөдөлгөөнийг түр зогсоожээ
Image
Коронавирусийн халдвар аваад эдгэрсэн хүний тоо 8 саяд хүрлээ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Баяр наадмын өдрүүдэд зам тээврийн ослоор 25 ХҮН АМИА АЛДЖЭЭ
Image
Хакерууд Билл Гейтс, Жефф Безос, Илон Маск, Обама зэрэг алдартнуудын "Твиттер"-ийг хакерджээ
Image
"Монголд коронавирусийн эсрэг авч байгаа дэглэмийг хэт чанга гэх бодол төрж байсан"
Image
ЗӨВЛӨГӨӨ: Хүүхэд товчин зай залгихад үзүүлэх яаралтай тусламж
Image
Б.Гейтсийн “Twitter” хаягт, Над руу 1000 ам.доллар шилжүүлбэл би 2000 ам.доллар эргүүлэн өгнө” гэж нийтэлжээ
Image
Беларусийн ерөнхийлөгчийн сонгуулийн кампанит ажил эхэллээ
Image
Шадар сайд Я.Содбаатар эрүүл мэндийн салбарын бэлэн байдлыг шалгав
Image
Гадаад оюутнуудыг АНУ-аас гаргах төлөвлөгөөг цуцалжээ
Image
Баяр, наадмын өдрүүдээр үер, усны аюулаас 146 иргэнийг аврав
Image
Цагаандавааны замыг нээлээ
Image
Цагаандаваад шатахуун ачсан машин осолджээ
Image
Улаанбаатарт 19-21 хэм дулаан, бороотой
Image
Цагаандавааны замыг нээлээ
Image
Цагаандаваад шатахуун ачсан машин осолджээ
Image
Улаанбаатарт 19-21 хэм дулаан, бороотой
Image
Сэвлэг үргээх буюу үс засуулбал жаргал үргэлжид ирнэ
Image
Я.Содбаатар: Бид ард, түмний амь нас, аюулгүй байдлыг нэгдүгээрт тавьж байна
Image
Хийлдэг гудсан дээр хөвж явсан дөрвөн хүүхдийн амийг аварчээ
Image
Азербайжаны Зэвсэгт хүчний хошууч генерал, хурандаа нар амиа алджээ
Image
Шадар сайд, Эрүүл мэндийн сайд нар эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний бэлэн байдалтай танилцаж байна
Image
Д.Нарангэрэл: COVID-19-ийн хувьсан өөрчлөгдөж, халдварлах чадвар нь 30% нэмэгдсэнийг тогтоожээ
Image
Трампын засаг захиргаа гадаад оюутнуудыг АНУ-аас хөөх төлөвлөгөөгөө цуцаллаа
Image
Армени-Aзербайжаны хилийн мөргөлдөөний үеэр 16 хүн алагдаад байна
Image
Korean Air компанийн ерөнхийлөгчийн ээжид Өмнөд Солонгосын шүүх ял оноожээ
Image
Их Британийн компаниуд Хуавэй компанийн 5G төхөөрөмжийг ашиглах эрхгүй боллоо
Image
Өнөөдөр ирэх тусгай үүргийн хоёр нислэгээр нийт 428 иргэнийг авчирна
Image
Д.Нямхүү: Афганистан улсаас ирсэн цэргийн алба хаагчдын 18-аас нь коронавирус илэрлээ
Image
Д.Нарангэргэл: Цэргийн төв эмнэлэгт эмчлүүлж байгаа таван хүний биеийн байдал хүндэвтэр байна
Image
Мобикомоос татгалзъя
Image
ТАНЫ ГАР УТСЫГ ТАГНАЖ БАЙГАА ЭСЭХИЙГ ХЭРХЭН МЭДЭХ ВЭ?
Image
Өргүй Монгол хөдөлгөөн "өр"-өө тэглэхийг шаардлаа
Image
Г.Эрхэмбаяр хамтлагийнхаа бүсгүйтэй хайр сэтгэлийн холбоотой болжээ
Image
Ц.Энхбаяр: С.Баярыг эргүүлэн тат, надад одоо айх зүйл байхгүй
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Батсүмбэрт ажиллана
Image
Хорхог бол Хор+Хог биш, Харин…
Image
Үсийг эрүүл болгох үс уналтын эсрэг жорууд хадгалаад аваарай
Image
Хүн дайраад осолын газраас зугтажээ
Image
Б.Бат-Энэрэл хүү 7 сарын 7-ны өдөр 7 цагт төрсөн
Image
ТӨВӨД ХҮМҮҮСИЙН УРТ НАСЛАДАГ НУУЦЫГ ЭРДЭМТЭД ИЛРҮҮЛЖЭЭ!
Image
Жүжигчин И.Одончимэг өдгөө 50 нас хүрч байгаа хэдий ч гэрлэх санал хүлээн авч олныг ангайлгав.
Image
Х.Баттулга: Эв нэгдлийг эрхэмлэсэн Ерөнхийлөгч байна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Элчин сайд нарыг эгүүлэн татах тухай албан бичигт хариу өглөө
Image
Голомт банкны зэс картын эзэмшигчид Эх орноороо хөнгөлөлттэй аялах боломжтой
Image
Х.Баттулгын дараагийн зөвлөхөөр Д.Пүрэвдаваа томилогдох уу?
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар бороотой
Image
Зөвхөн нийтийн галт тэргэнд харах боломжтой зүйлс /27 фото/
Image
С.Батцэцэг Хөдөлмөрийн баатар боллоо
Image
МУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зөвлөхүүдээ томилоно
Image
Энэ гайхалтай тенүүдийг хэрхэн тавмдаг гээч Тень тавих 20 санаа
Image
Маск "Энэ миний наадам" хошин шог
Image
Түрийвчинд тань мөнгө тогтохгүй байгаа бол та эдгээрийг хэрэгжүүлээд үзээрэй
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан Ц.Содномдоржид хаш цагаан хөөргөө бэлэглэлээ
Image
Дуучин бүсгүй тайзан дээр тогонд цохиулан нас баржээ
Image
Түймэрт явсан залуусаараа аархая
Image
ТА ЯМАР РАШААН СУВИЛАЛД, ЯМАР ҮНЭЭР, ЯАЖ ЯВАХ ТУХАЙ ТАНИЛЦААРАЙ
Image
Чингэлэгт даруулсан хүүхдийн биеийн байдал хүнд байна
Image
Г.Дэнзэн нарыг шүүх хурал даваа гарагт болно
Image
Улаанбаатарт хоёр сурагч Монгол хэлний ЭЕШ-д 800 оноо авчээ
Image
ИРГЭД ТӨРД ӨГСӨН ӨРГӨДӨЛ ГОМДЛОО ХЭРХЭН ШИЙДЭЖ БУЙГ ХЯНАХ БОЛОМЖТОЙ БОЛЛОО
Image
ОЛОН УЛСЫН ТОГОРУУНЫ БАЯРЫГ ТАВ ДАХЬ ЖИЛДЭЭ ТЭМДЭГЛЭНЭ
Image
Эмэгтэй хүнд хэдэн цагийн нойр хэрэгтэй вэ?
Image
“Эхнэрийн урхи” киноны Кү Үнжэ Ерөнхий сайдтай яасан гэнэ үү
Image
НОБЕЛИЙН ШАГНАЛТАН НОЁОРИ МОНГОЛЫН ДЭЭД БОЛОВСРОЛЫН САЛБАРЫН ХӨТӨЛБӨР, ЗОРИЛГЫГ САЙШААЖЭЭ
Image
Эрүүл мэндийн даатгалаар 100 хувь хөнгөлөлттэй олгож буй эмийн жагсаалт
Image
Б.УУГАНБАЯР. Оюутолгой компани Австрали Улс руу ажилчдаа хүргэхээр МИАТ ТӨХК-ийн онгоцыг түрээсэлж нислэг үйлдэхээр болсон
Image
“ICT-EXPO-2017” ҮЗЭСГЭЛЭНГ 60 ГАРУЙ МЯНГАН ХҮН ҮЗЖЭЭ
Image
550 АЙЛЫН ХОТХОН БАРИХАД ШААРДЛАГАТАЙ БАРАА МАТЕРИАЛЫГ НӨАТ-ААС ЧӨЛӨӨЛӨХ ТӨСӨЛ ӨРГӨН БАРИВ ​
Image
Аймгийн баяр наадмыг үзэгчтэй тэмдэглэнэ
Image
Ардын намын байр ахиад шатах вий!
Image
Индонезид үер бууж 19 хүн амиа алдлаа
Image
Зоосны хямрал засгийн хямралаар тэжээгдэх вий
Image
АРХИ, СОГТУУРУУЛАХ УНДАА ХОРИГЛОСОН ХОЁР ХОНОГТ ГЭМТ ХЭРЭГ, ЗӨРЧЛИЙН ДУУДЛАГА 60 ХУВИАР БУУРЧЭЭ
Image
“ХАМТДАА СЭРГИЙЛЬЕ” Цахим постерийн уралдааны шилдэг бүтээлүүдийг улсын онцгой комисст хүлээлгэн өгөв
Image
“ДАВСГҮЙ АРВАЙХЭЭР” АЯНААР ИРГЭДИЙГ ДАВСНЫ ЗОХИСТОЙ ХЭРЭГЛЭЭГ СУРТАЛЧИЛЖ БАЙНА
Image
1998.10.02-ны хэргийн тухай содон ишлэлүүд
Image
АГААРЫН ЧАНАРЫН МЭДЭЭЛЭЛ
Image
“Оскар”-ын наадам эхэллээ
Image
ХОЛБООЧДЫН ТЭМЦЭЭНЭЭС АЛБА ХААГЧИД I, II ЗЭРГИЙН БОЛЗОЛ ХАНГАЛАА
Image
Ази залууд онигор нүдтэй гээд гадаад паспорт олгосонгүй
Image
НЭМГ-ЫНХАН БАЯНЗҮРХИЙН ГҮҮРНИЙ ОЙР ОРЧМЫН ГАЗРЫГ ЦЭВЭРЛЭВ
Image
Саудын Арабт эхнэр эсвэл нөхрийнхөө утсыг нууцаар үзвэл нэг жилийн хорих ялтай
Image
НИЙСЛЭЛИЙН ШИЛДЭГ ТАТВАР ТӨЛӨГЧӨӨР МУГЖ Т.БАЯСГАЛАН ШАЛГАРЛАА
Image
Ходоодоо хэрхэн "амраах" вэ?
Image
АРХАНГАЙН ЗАМ ДАВААГААР СААДГҮЙ ЗОРЧИЖ БАЙНА
Image
УИХ-ын гишүүн Ж.Батзанданд эрүүгийн хэрэг үүсгэжээ
Image
НАЙРАМДАЛ ЦОГЦОЛБОРЫГ ХАНГАРДИ ОДОНГООР ШАГНАВ
Image
Image

Ч.Хишигчулуун: Марзан Шарав ар хүрээ хийдэд шавилдаг байхдаа торгоны замаар өнгөрсөн жуулчдын хөргийг зурдаг байсан

Зураач, барималч, судлаач Ч.Хишигчулуун XX зууны эхэн үеийн Монголын дүрслэх урлагийн нэрт төлөөлөгч, уран зураач Марзан Шарав буюу Балдуугийн Шаравын намтар, уран бүтээлийг сүүлийн 40 жил судалж байгаа юм. Түүнтэй ярилцлаа.

-Таны багш, ардын зураач Л.Гаваа гуай Марзан Шаравын шавь байсан гэдэг?

-Манай багш найз нөхөдтэйгөө Марзан Шаравын тухай аминчлан хууч хөөрч байхыг нь би сонсож байсан юм. Багш минь 13 настайдаа тэр аугаа хүний дагалдан зураачаар ажиллаж байсан юм билээ. Ц.Байды ахын багш В.Одгийв, Л.Гаваа багш хоёр 13, 14 настай байхдаа Марзан Шарав гуайн дагалдан зураачид байсан гэсэн. Тийм болохоор энэ хүмүүс багшийнхаа тухай ярихгүй яахав. Арван хэдэн жил дэргэд нь байсан хүмүүс мэдэхгүй яахав.

-Марзан Шарав гэхээр марзан зантай хүн байжээ гэж ойлгоцгоодог?

-Одоо би тэрний чинь тухай ярина. Үнэн сонин, хачин юм олчихоод явж байна шүү, би.

-За.

-За, тэгээд Л.Гаваа багш ярьж билээ. “Багш минь их сахилгагүй, марзан хүн байсан юм” гэж ирээд л жишээтэй нь ярина. Марзан Шарав гуайн ажлын хажуух өрөөнд нь үсэг өргөгчид ажилладаг байж. Тэд ханцуйвч, хормогч, халаттай. Тэд нар өрөөнд нь байдаг доороос нь цохиж угаадаг гар угаалтуурт гараа угаах гэж орж ирнэ. Ирэхийг нь мэдээд Марзан Шарав гуай “Алив бушуул” гэнэ. Тэгэнгүүт шавь нар нь үсэг өрөгчдийн хормойг бийрийнхээ ишээр сөхөж бөөн инээдэм, орилоон болно. Шарав гуай тэрийг нь хараад юу ч болоогүй юм шиг царайлах ч дотроо инээгээд сууж байдаг байсан гэсэн. Шавь нартаа тэгж алиа наадам хийж, марзаганахыг заагаад өгчихсөн. Өөрөө бол маш хөнгөн шингэн хөдөлгөөнтэй хүн байжээ. Ёгточ, хүнийг ёжилж хэлдэг хүн байдаг даа. Донжтой хэлдэг хүн байдаг шүү дээ. Ёгт хүн гэдэг билүү.

-Шогч, шооч..

-Шооч гэх юм уу, хүнийг тэгж гижигдсэн маягийн. Түүнээс биш марзганаад байдаг хүн байгаагүй. Донжийг нь олоод хатгачихдаг хүн байсан юм билээ. Марзан Шарав гуайн ганцхан фото зураг байдаг юм. Кээпкин малгайтай, дээлтэй, хар цагаан зураг байдаг.

-Марзан Шарав гуай 1869 онд төрсөн байдаг. Намтраас нь сонирхуулбал?

-1869 оны тавдугаар сарын 27-нд Засагтхан аймгийн Засагтханы хошуу, Цагаан давааны дээд өвөлжөө гэдэг газар мэндэлсэн хүн.

-Одоогийнхоор?

-Говь-Алтай аймгийн Тайшир сумын нутаг. Балдуу гэдэг чинь өвөө нь. Ээж нь Норжин гэж эмэгтэй байжээ. Багын сэргэлэн цовоо хүүхэд байсан. Маш их хөдөлгөөнтэй, нэг газраа тогтдоггүй. Юм л байвал дээр нь зураг зурж байдаг. Голын сайр, элс, мод, цас, бүр шилбүүрэн дээр хүртэл зурна. Хаа тааралдсан газраа л юм зурж явдаг сэргэлэн хүүхэд байсан.

Судалгааны ажил хийж байхдаа хөм гэж юмтай танилцлаа. Тэр нь үхрийн ширний хэлтэрхий. Ээж нь үхрийн ширэн дээр домбоо тавиад цайгаа уудалж байхад цайнд норсон шир цайрахыг дөрөвхөн настай Шарав анзаарсан байгаа юм. Тэгээд л өнөө ширэн дээрээ данхтай халуун хар цай асгаад норгоод цайрангуут тэрэн дээр нь зураг зурдаг болсон байгаа юм. Тэр хөм түүний хувьд мөнхийн самбар нь болсон. Энэ тухай Говь-Алтай аймгийн Урчуудын салбарын дарга насаараа хийсэн Мөнхөө ахын тэмдэглэлд дурдагдсан байсан.

Тэгж байтал нутгийнх нь нэг ноёныд найр болдог. Тэр дүр зураг “Монголын нэг өдөр” уран зурагт нь дүрслэгдсэн гэж үздэг. Хэдий жаахан хүүхэд ч гэлээ найрлаж байгаа хүмүүсийг сайн анзаарч харжээ. Хүмүүс найрлаж согтохоороо морь, малнаасаа унаж, бөөлжиж, зарим нь агсам согтуу тавьж, зарим нь залуухан хүүхэн чангаадаг. Тэрийг харсан бяцхан Шарав дараа нь найранд болсон үйл явдлыг элсэн дээр зураад байж байхад нь өнөөх ноён хатантайгаа хамт явж, голын хүмүүс ээж Норжинд нь хандан “Хүү чинь ноён шоглолоо. Ганц хүүхдээ толгой дээрээ гаргалаа” гэж зэмлэсэн гэж би таамагладаг юм. Марзан Шарав гуайн энэ гоц авьяас удам дамжсан юм билээ. Норжин нагац ах Арын хүрээ хийдийн лам Жанцандаа хүүгээ аваачиж, эрдэм номтой хүн болгоно оо гээд хүн амьтны хэл амнаас зугтаалгасан байдаг. Жанцан ах нь мундаг ламаас гадна бурханч лам байсан. Уран хээч хүн байсан гэнэ. Шарав зураач тэнд таван настайдаа очоод 12 жил буюу 17 нас хүртлээ шавилсан. Одооны дүрслэх урлагийн дээд сургуульд дээд тал нь зургаан жил ч зурахгүй. Тэгтэл Шарав зураг зурж сурах гэж Арын хүрээ хийдэд 12 жил шавилж суужээ. Тэгэхээр мэргэжлийн зураач байхгүй юу. Нагац ах нь бурханч лам. Хүний авьяас эх талаа илүү дагадаг гэдэг чинь энэ. Багаасаа харандаа хэрэглэхгүй зураад сурчихсан, хөмөн дээр. Их хурдан зурдаг хүн байсан байна.

-Арын хүрээ хийд чухам хаана байрладаг, ямар онцлогтой газар байсан юм бол?

-Хятадаас барууныг чиглэсэн Торгоны замын хөл дээр байдаг хийд байжээ. Их хөлийн газарт байрладаг байсан. Аймгийн төвөөс арав гаруй километрийн зайтай байдаг гэсэн. Данийн Алтай судлаачид Арын хүрээ хийдээр тэр үед дайрч гарсан юм билээ. Тэр хүмүүс “Энэ мундаг зураач хүү байна” гээд хөргөө зуруулдаг байж. Таталбар зураг. Хятад, Солонгос, Япон гээд зүсэн зүйлийн жуулчин дайрч өнгөрдөг байжээ. Тэгж зурсаар хөрөг зургийн мастер болчихсон.

12 жил сурсныхаа дараа Гэтэлгэгч Цагаан Дарь эх, Ногоон Дарь эх бурхан бүтээж тайлангаа тавьсан гэдэг. Их амжилттай болсон.

-Ар гэр нь ямархуу айл байсан юм бол оо?

-Морь малын захтай айл байсан. 17 настай Шарав өвөө, ээж дээрээ очъё, адуу мал дээрээ гаръя гэж л дээ. Зураг зурж сурахын хажуугаар ном үзэж, дөрвөлжин, төвөд, манж бичиг сурсан унзад хоолойтой хүн байжээ. Бас эрхи татна. Тан барина. Их суут хүн байжээ. Шарав гуай “Эсвэл би хийддээ үлдээд түмэнд буян болоод үргэлжлүүлж шавилж сууя” гэж байтал хошуу тамгын газраас нь цэргийн зарлан ирсэн байдаг. Тэр үед хугацаагүй цэргийн албатай байсан. Тэгтэл гэнэт VIII Богд Жавзандамба хутагтын зарлиг ирсэн. Засагтханы хошууны Арын хүрээ хийдийн бурханч лам Балдуугийн Шаравыг хүрээнд Богд хаан дуудсан байгаа юм. Богд 17 настай хүүхдийг зураачаараа ажиллуулах гээд дуудчихсан хэрэг л дээ.

Арын хүрээ хийдэд тийм нэг мундаг уртай зураач хүү байна гэдэг тухай мэдээ Богдын чихэнд хүрдэг байж. Богд хаан тэрийг нарийн мэдэрч “Тэндээ нэг багшийн гараар заалгаж, тайлангаа тавиг” гээд байлгадаг байжээ. Богд хэд хэдэн зурхайчтай байсан. Тайлангаа тавьчихлаа гэдгийг нь дуулангуутаа зарлиг гаргасан нь тэр. Зарлиг ирсэнд нутаг орныхон нь, багш, ээж нь хязгааргүй баярласан байдаг. 17-хон настай хүүхэд Богдын ивээлд орно гэдэг том үйл явдал.

-Ингээд Богдын зарлигаар хүрээнд ирээд Богдод бараалхаж дээ?

-Лувсан гэдэг дархан хүн, зураач Шарав хоёр Богдод бараалхжээ. Богд “Та хоёр надад нэг нэг сайн бүтээл хийж үзүүл” гэжээ. Тэр хоёр бүтээл хийгээд Богдтой дахин уулзжээ. Лувсан арвайн үр дээр туулай сийлжээ. Түүнийгээ амьд цох хорхойн дээр тавиад томруулдаг шилээр Богдод харуултал туулайны хамар жаахан мархайжээ гэж өөлөөд “Чамайг “Марх” Лувсан гэж нэрлэе” гэсэн. Богд чинь тэгж яривал өөрөө их алиа марзан хүн байсан. Сэргэлэн хүн байсан. Одооны кинон дээр гараад байдаг Богд чинь биш шүү.

Тэгээд дараа нь Богд хаан, хатан Дондогдуламынхаа хамт Шаравын зургийг үзжээ. Тэгтэл тэр зурагт элдэв янзын үйл явдал гарчээ. Секс хүртэл гарч ирэхэд тэр хоёр нэгнээ ёворсон байгаа юм. Богд “Энэ их сайхан зураг болж. Жаахан марзан зураг болж. Чамайг “Марзан” Шарав гэе” гэсэн байгаа юм. Энэ бол Богдын өгсөн хоч.

Шараваас “Энэ зурагтаа ямар нэг өгсөн бэ” гэж асуусан чинь “Нэр хайрлаагүй. Нэр хайрлаж чадахгүй байна” гэж л дээ. Тэгтэл Дондогдулам хатан тэр дор нь “Монголын нэг өдөр” гэж нэр хайрласан байдаг. Марзан гэдэг нь алиа марзан зантай болохоор нь тэгж хочлоогүй. Зураг дээр нь тийм үйл явдлууд гардагтай холбоотой байжээ.

-Марзан Шарав гуайг Монголын орчин үеийн дүрслэх урлагийг үүсгэн байгуулагч гэдэг?

-Хамгийн анхны бүх юмыг Шарав зурсан. Анхны хөрөг нь Сүхбаатарын нөгөө алдарт хөрөг. С.Оюун гуай хойно төгсч ирээд “Робинзон Крузо”-г орчуулахад зургийг нь зурсан, Ц.Дамдинсүрэн гуайн “Гологдсон хүүхэн”, “Шидэт хүүрийн үлгэр”-ийн зургууд, хамгийн анхны гэгддэг Элдэв-Очиртой маркнууд, анхны мөнгөн тэмдэгт гээд анхны олон юмыг зурж мандаж байхад нь нэгэн шөнө түүнийг буутай хоёр цэрэг ирээд аваад явахад замаасаа зугтаад Хятад руу хил даваад жил гаруй явсан байдаг. Сүүлдээ эрхи татаж байгаад “Ерөөсөө буцъя” гээд эргэж ирээд Буниа гэж хурандаагийн өрөөнд ороод ирсэн гэдэг. Хувьсгалын дараа зөвхөн Цэргийн яаманд бурхны зураг өлгөөтэй байсан гэдэг. Гэтэл тэр зургийг Марзан Шарав тав хоногийн дотор зуржээ. Очирваань бурхныг зуржээ. Хурандаа түүнд “Дахин битгий хэл ам татал” гээд явуулсан байдаг. Тэгж аврагдсан түүхтэй. “Хээрээр гэр, хэцээр дэр хийж амьдарна” гээд дураараа явж байгаад 1939 онд нас барсан байдаг. Ямар нэгэн өвчнөөр нас барсан гэж уншаагүй. Чадвартай тийм хүмүүс чинь ер бусын байдлаар тэнгэрт хальдаг юм билээ.

-Та Марзан Шарав гуайн тухай хоёр ангит кино зохиол бичжээ?

-Холбогдох газрууд, Ерөнхий сайдад киноны тухай мэдээлэл хүргүүлсэн. БСШУСЯ-ны Кино төслийн уралдаанд орох гээд бүх материалаа бүрдүүлчихээд байна. Ийм кино зохиол бичсэн учир мэддэг хүмүүс маш талархалтай хүлээж авч байгаа. Энэ бол миний олон жилийн хөдөлмөрийн үр шим юм. Уг зохиолоо кино болгож, дэлгэцэнд гаргахыг ихэд хүсч байна.

 

Эх сурвалж : Dnn.mn

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6