Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Эрдэм мэдлэг, ёс зүйтэй хүн төрийн албанд ажиллах ёстой
Image
Төрийн албаны ёс зүй, сахилга хариуцлагын тухай хуулийн төслийг хэлэлцэнэ
Image
Өрхийн эмнэлгүүд Ням гарагт ажилладаг боллоо
Image
Онцгой, цагдаа, мэргэжлийн хяналтынхан нэмэлтээр шөнийн эргүүл хийж эхэлжээ
Image
МАН: 2020 оны сонгуулийг томсгосон 26 тойргоор явуулна
Image
Амралтын өдрүүд зам тээврийн ослын улмаас гурван хүн амиа алджээ
Image
Хордсон гэх дуудлагын тоо буурсан
Image
Тахийн нутгийнхан гар урлалаа Францад экспортлож байна
Image
Амины орон сууцуудаар явж хулгай хийдэг этгээдүүдийг илрүүлжээ
Image
Эрүүл мэндийн яамнаас зөвлөмж гаргажээ
Image
Улсын Ерөнхий прокурор асан Д.Дорлигжавт холбогдох 4 сая долларын хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон уу?
Image
Хятадын Элчин сайд Шин Хайминий бүрэн эрхийн хугацаа дуусаж буйтай холбогдуулан Хотын дарга хүлээн авч уулзав
Image
Бенгалын гал, салют хэрэглэхгүй байхыг анхааруулж байна
Image
"Нийслэлийнхээ иргэдийг аюулгүй ундны усаар хангахыг хичээдэг"
Image
“LUSAKA” - ТЭМДЭГЛЭЛ
Image
Модернист яруу найрагч Б.Галсансүх “Аттила” хүннү рок хамтлаг байгуулна
Image
Улаанбаатарт өдөртөө 11-13 хэм хүйтэн байна
Image
Монголын соёлын өвийг ЮНЕСКО-д хадны зургаар сурталчлав
Image
Онцгой байдлын алба хаагчдыг орон сууц, мөнгөөр дэмжинэ
Image
УИХ дахь МАН-ын бүлэг, АН болон ШИНЭН-ын зөвлөл хуралдана
Image
Бүс нутгийн орнуудыг хямд, найдвартай эрчим хүчээр хангах боломжтойг онцоллоо
Image
Солонготын давааны замын эргэлттэй хэсэгт осол гарчээ
Image
НӨАТ: 10 сая төгрөгийн 4 азтан тодорчээ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Цасан шуурга шуурч, хүйтэрнэ
Image
“The Hu” хамтлагийнхан эх орондоо ирлээ
Image
Францаас 57 сая еврогийн зээл 30 жилийн хугацаатай авах төсөл өргөн барьжээ
Image
“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын нэрэмжит ШУТИС-ийн “Олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын их танхим” нээлтээ хийлээ Онцлох
Image
Олон улсын “Өвлийн үзэсгэлэн-2019” арга хэмжээнд Монгол Улс оролцож байна
Image
"Эрдэнэт" бүтээн байгуулалтын 41 жилийн ойгоо тэмдэглэж байна
Image
Оюу толгойн үйлдвэрийн босоо амыг ашиглалтад оруулав
Image
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажиллах ур чадварт суралцав
Image
Эрдэнэтийн удирдлагууд арав хоногт 100 гаруй тендер зарлажээ
Image
Шүүхээс гэм буруутай нь тогтоогдсон, Н.Алтанхуягийн хүргэн Г.Дэнзэн ял завшлаа
Image
С.Эрдэнэ: Хамгаалж байхгүй бол ардчилал өөрөө их эмзэг
Image
УИХ-ын гишүүн Н.Номтойбаярт таслан сэргийлэх арга хэмжээ авахаас татгалзжээ
Image
Дэлхийн банкны 12 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр гэр хорооллын 5,000 айлын халаалтыг цахилгаанаар шийднэ
Image
Бүтээн байгуулалт, тохижилтын ажлыг өрнүүлэв
Image
“Биокомбинат” УТҮГ-ыг шинэчлэх төсөвт өртгийг 57 сая ам.доллар болгон нэмэгдүүлэх төсөл өргөн барилаа
Image
Дээд шүүх албан үүргээ гүйцэтгэж байсан цагдаагийн аминд хүрсэн этгээдүүдийн ялыг хэвээр үлдээв
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Элдэв-Очирын мөрийтэй тоглоомчид Баянхонгор аймгийн уяачдын холбоог түйвээх гээд дийлсэнгүй!!!
Image
Хорооноос баталсан зарим журамд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахаар санал авч байна
Image
Гол мөрөн дээгүүр зорчихгүй байхыг онцгойлон анхаарууллаа
Image
“Түүхээ сөхвөл” ном болон мэндэллээ
Image
Н.Алтанцэцэг: АН УИХ-ын сонгуульд ялбал хамтын тэтгэврийн санг сэргээнэ
Image
Монголын бөх Моллаей Саеид ялагдлаа
Image
Ерөнхий сайдын командаар ӨӨРИЙНХӨӨ ЭСРЭГ хөдлөгч
Image
Монголын Оюутны спортын холбоо 30 жилийн ойгоо тэмдэглэв
Image
Төлбөрийг хуулийн хүрээнд эргэж шийдвэрлэхээ илэрхийллээ
Image
Мөсөнд авиралтын спорт олимпод орвол бид медаль авах боломжтой
Image
Монгол эмээ тэтгэвэрт гараад юу хийдэг вэ
Image
Мөсөн хотхон байгуулж байна
Image
“Монгол газар” компаний захирлын мисс бүсгүйн тохойнд зөөлхөн гэгч нь хүрээд нүд унагаж байгаа харцыг харуулсан энэ зураг цахимд алдаршиж байна.
Image
Шөнийн тариф тэглээд утаа хэдэн хувиар буурах вэ?
Image
0-3 насны хүүхдээ асарч байгаа эхэд сар бүр цалин олгохоор шийдвэрлэлээ
Image
Яллах дүгнэлтийг уншиж дуусгажээ
Image
Богд хааны ордон музейд тууль хайлна
Image
Хүний эр бэлэг эрхтэн ясгүй болсон шалтгааныг эрдэмтэд тайлбарлажээ
Image
Та урьд насандаа хэн байсан бэ? /сонирхолтой СОНЖОО/
Image
250 мянган иргэн буруу бүртгүүлжээ
Image
2016 сүүлчийн арилжааны дүн
Image
Дональд Трамп давхар эрүүтэй зургийг нь нийтлэхгүй байхыг хүсжээ
Image
Ардчилал.мн сайт 2016 оны Оны онцлох есөн үйл явдалыг нэрлэлээ
Image
Хөөрхий охин хуруугаа тайруулжээ
Image
ГАРГҮЙ ЭМГЭН /ӨГҮҮЛЛЭГ/
Image
“Шилмэл буйдан”-г сонголтоосоо хасъя
Image
Энх-Эрдэнэ шинэ уран бүтээл White Christmas
Image
Маргаашнаас хөнгөлөлттэй эмийг өдөр бүр худалдаална
Image
“ХӨДӨӨНИЙ ОХИН” ДЭЛХИЙН МИССИЙН ТИТМИЙГ ЗҮҮХЭД ОЙРХОН БАЙНА
Image
Машин дотор секс хийх 7 шилдэг байрлал
Image
ШӨНӨЖИН 2 ХҮҮХЭНТЭЙ ҮЗЭЭД ҮҮР ЦАЙХ ҮЕД…
Image
Ерөнхий Консул Э.Галбадрал Орбис “нисдэг” нүдний эмнэлэгийн үйл ажиллагаатай танилцлаа.
Image
Маалинганы үр гэж юу вэ? Ямар ид шидтэй вэ?
Image
Хүүхдийг хөлдөөгөөд эд эрхтэнг нь зарах гэж яваад баригдав.
Image
Цагаан хад боомт руу нөхрөө эргэж очсон эмэгтэй өрөвдөж шүлэг бичжээ
Image
Бүсгүйчүүдэд: Шинэ жилийн гоёлын үс засалтын шинэлэг санаанууд
Image
Хөдөлмөрийн баатар, Ардын аман зохиолч, СГЗ Б.Лхагвасүрэн гуайн хагалгааны зардлыг Монгол Улсын ерөнхийлөгч даахаар болжээ.
Image
Эзэгтэй хүний хийж сурсан байх ёстой 20 хоол
Image
ИРАКИЙН МИСС СЭЛФИНЭЭС БОЛЖ ГЭР БҮЛИЙНХЭНТЭЙГЭЭ ЭХ ОРНООСОО ДҮРВЭЖЭЭ
Image
Кофенд дурлагсад илүү урт насладаг бас өвчлөх нь бага гэдгийг батлажээ.
Image
ЭХНЭРТЭЙГЭЭ ХҮНДЛЭЛГҮЙ ХАРЬЦАСНААР АЗ ХИЙМОРЬ НЬ НҮҮР БУРУУЛДАГ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГЫН АНУ ДАХЬ АЙЛЧЛАЛ ДЭЛХИЙН ХЭВЛЭЛД
Image
Хийлч Дээгий: Анхны болзоондоо хэр “хоншоортой” загнахыг нь л харчих...
Image
Ж.ОЮУНТУНГАЛАГ: ЭНГИЙН АРДЫН ХҮҮХЭД ЕРӨНХИЙ ШҮҮГЧ ХИЙЖ БОЛОХГҮЙ ЮУ
Image
Олимпын зочдыг нохойн махан хоолоор дайлж байна
Image
УЛСЫН ИХ ХУРЛЫН ДАРГА Г.ЗАНДАНШАТАР АН-ЫН ЗӨВЛӨЛИЙН САНАЛД ХАРИУ ӨГӨВ
Image
ХҮҮХДИЙН ЭМЧ НАР УТСААР ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГЧ БАЙНА
Image
ДОПИНГ ИЛЭРСЭН ДӨРВӨН БӨХИЙН БАРИЛДАХ ЭРХИЙГ 2 ЖИЛЭЭР ХАСЛАА
Image
ХУУЛЬ ЗҮЙН ҮНЭ ТӨЛБӨРГҮЙ ЗӨВЛӨГӨӨ ӨГӨХ ӨДӨРЛӨГ БОЛЛОО
Image
УИХ дахь намын бүлгүүд хуралдана
Image
ЯДУУРЛЫГ БУУРУУЛАХ ТӨСӨЛ БУЮУ СҮЛЖЭЭНИЙ ЛУЙВАР
Image
Намрыг уяруулах “Намар” шоу өв соёлоо шингээж тоглоно
Image
“АВРАГЧИЙН ГАРААС -АМЬДРАЛ ЦЭЦЭГЛЭНЭ” ХӨШӨӨТ ЦОГЦОЛБОРЫГ НЭЭНЭ
Image
Монгол Улсын дээд амжилтыг А.Зул шинэчиллээ
Image
УИХ-ЫН ГИШҮҮН Д.ЭРДЭНЭБАТ ХХААХҮ-ИЙН САЙД Б.БАТЗОРИГТ САНАЛ ХҮРГҮҮЛЛЭЭ
Image
Н.Ган-Од: Би 2012 оноос хойш ганц ч секс хийсэнгүй
Image
Томск мужид минжний тоо толгой хэт нэмэгдсэн тул Монгол руу гаргах тухай ярьж байна
Image
С.АМАРСАЙХАН: НИТХ-ЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД УЛИРАЛД 7.9 САЯ ТӨГРӨГИЙН УРАМШУУЛАЛ АВДАГ
Image
АЙМГИЙН ХЭМЖЭЭНД 26,2 МЯНГАН МАЛ ХОРОГДООД БАЙНА
Image
Ц.Сандуй төрийн мөнгөөр шоу хийх бол МИНТ-д орлого оруул гэдэг үүрэг өгчээ
Image
Улаанбаатарт өдөртөө 19-21 градус хүйтэн
Image
Хайр сэтгэл аюулд орсныг хэрхэн мэдэх вэ?
Image
"ЗУУН АЙЛЫН ШИНЭ ЗАМЫГ 10 САРД АШИГЛАЛТАД ОРУУЛНА. НЭГДҮГЭЭР ЭГНЭЭНД МАШИН ТАВИХ АСУУДАЛ ЦЭГЦЭРСЭН"
Image
Мисс Ариунзулын
Image
Бангладешт хөрсний нуралтын улмаас 133 хүн амиа алджээ
Image
SOS: Бүрхүүл доторх хот
Image
Эмэгтэй амиа золиослогчид 10 хүний аминд хүрчээ
Image
"НОГООН ПАСПОРТ" АЯНД 400 ГАРУЙ ХҮҮХЭД НЭГДЛЭЭ
Image
Р.ЭРДЭНЭБҮРЭНД ХОЛБОГДОХ ХЭРГИЙГ ДЭЭД ШҮҮХ ЦАГААТГАЖЭЭ
Image
Гадаад төрхтэй Монгол модель
Image
Нийтийн тээвэрт бэлэн мөнгөөр үйлчлүүлэгчид их байна
Image
Image

ЖИРЭМСЭН ГУРВАН ЭМЭГТЭЙГЭЭ ЦААЗАЛСАН УЛС ОРОН МОНГОЛООС ӨӨР БАЙХГҮЙ

Саяхан, Үндсэн хуулийн Цэц дунд суудлын хуралдаанаасаа гаргасан магадлалдаа  “1. Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөн олговор олгох тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.4 дэх заалтад хэлмэгдэгч өөрөө, түүний эхнэр нөхөр, хэлмэгдэгчдийг амьд байхад нь төрсөн болох үрчилж авсан, хэлмэгдэгчийг нас барснаас хойш 10 сараас илүүгүй хугацааны дотор төрсөн хүүхэд байхгүй тохиолдолд хэлмэгдэгчийн төрсөн эцэг эх, эгч дүү, ач зээ нь хуульд заасны дагуу нөхөн олговрыг нэхэмжлэл гарган авах эрхтэй байна" хэмээн үндэслэлийнхээ эхэнд заасан юм.
Монгол орон бол улс төрийн хэлмэгдлийн аймшигт зовлонг хамгийн их туулсан дэлхийн гурван улсын нэг юм. Манай ард түмний тийнхүү туулж өнгөрүүлсэн гашуун зовлонг үзсэн, сонссон дэлхийн хүн ард, сэтгэл зүрх нь чичирч, эмгэнэж хүлээж авдаг л даа. Аймшигт хэлмэгдүүлэлтийн оргил үе буюу 1940 онд Монгол Улсын хүн ам 805,5 мянга байж. Түүний гуравны нэг буюу 230-250 мянган хүнийг хэлмэгдүүлж зөвхөн цаазлагдсан, шоронд нас барсан, шоронд тамлагдсан нь 30 гаруй мянга гэж эрдэмтэн судлаачид үздэг. Энэ тоо баримтыг үе үеийн төр засгийн удирдлагууд олон арван жил нууцалж, одоо хүртэл ард түмнээсээ нууж байдаг юм.
 
 
Эрдэмтэн судлаач Ж.Баасандаш хэлмэгдүүлэлтийн түүхийг он оноор нь судалж үзээд нийт 230 мянган хүнээ хэлмэгдүүлжээ гэж гаргасан бол сэтгүүлч О.Цэдэндорж үнэнийг бичсэнийхээ төлөө олон жил шоронд хилсээр тамлагдаж 54 хоног өлсгөлөн зарлаж байхдаа, тамлаж байсан тагнуулынханд өгсөн мэдүүлэгтээ 250 мянган хүнийг хэлмэгдүүлсэн гэж өчсөн байдаг. Байцаагч нь: “Чи энэ нууц тоог хаанаас авсан бэ?” гэж байцааж байсныг бодвол 250 мянган хүн хэлмэгдүүлсэн үнэн бөгөөд “нууц тоо" юм билээ.
 
 
Албан ёсны баримтаар эдгээр хэлмэгдсэн хүмүүсийн 30 мянга гаруйг цаазалж, 124 нь шоронд тамлал даалгүй нас барж, 7442 нь шоронд 10 жил хоригдож байсан статистик бий. Тэр дунд 8 эмэгтэй цаазалсны 3-4 нь жирэмсэн эмэгтэй байсан. 1937 онд Онцгой бүрэн эрхт комиссын шийдвэрээр Дэмид жанжны жирэмсэн эхнэр Б.Навчаа, Дорнод аймгийн хошуу захирагч жирэмсэн эмэгтэй Д.Дунгаржид, Богд хааны их цагаан дагина жирэмсэн эмэгтэй Н.Гэнэнпил нарыг буудан хороосон юм. Зарим судлаачдын үзэж байгаагаар Дотоодыг хамгаалах газрын дарга Намсрайг жирэмсэн эхнэр М.Дулмаа (Магсар бээсийн охин)-тай нь хамт цаазалсан гэдэг. Тэгвэл жирэмсэн дөрвөн эмэгтэйг цаазалсан болж таараад байгаа юм.
Энэ бүхнийг би яагаад бичих болов гэвэл хүн төрөлхтний түүхэнд урьд өмнө бараг тохиолдоогүй яргалал Монголд болж байсныг эрх баригчид нууж хаагаад, булзааруулаад өнгөрдгийг бид л өнөөдөр түүхэнд үнэн мөнөөр нь үлдээх ёстой юм. Сэтгэл санааны болон эд материалын тэр асар их хохирлыг өнөөдөр л үр ачид нь хүртээж, “эсэргүүний гэр бүл, үр хүүхэд, ач зээ" хэмээн насаараа гадуурхагдаж байсан хүмүүсийг, үхэхээс нь өмнө нэг ч удаа болов баярлуулах хэрэгтэй юм.
 
 
Энэ асуудал хөндөгдөөд ирэхтэй зэрэг эрх баригч хоёр намын удирдлага, төр засгийн газрын дарга сайд нар, Улсын дээд шүүх, Улсын прокурор, Тагнуулын Ерөнхий газрынудирдлагууд л эсэргүүцэж, нууцалж, хэлмэгдэгсдийн гэр бүл, үр хүүхдийг хуурах төдий хандаж ирсэн нь нууц биш.
Би хувьдаа, энэ газруудын удирдлагад тухайн үеийн яргаллыг гардан хийж байсан хүмүүсийн үр хүүхэд, ах дүү нар байдаг юм болов уу гэж хардахад хүрдэг.
 
 
Ер нь тэгээд хэлмэгдэж, зовж зүдэрч үзээгүй хүн энэ улс төрийн хилс хэргээр хэлмэгдэнэ гэдгийг ойлгодоггүй, бүр хатуухан хэлвэл "басамжлал, доромжлол" болгоод байгаа юм. Тэдэнд амь насны нөхөх олговор нэрээр 500 мянгаас 1 сая төгрөг олгосон. Заримд нь орон байр олгосон. Хүний амь насыг, шоронд 10 жил тамлагдсаныг, хамаг хөрөнгөө хураалгасныг, гэр бүлээрээ  “эсэргүү” нэртэй гадуурхагдаж явсныг 500 мянгаас 1 сая төгрөгөөр үнэлэнэ гэдэг хэтэрхий дорд үзсэн хэрэг л дээ. Нам төрийн удирдлагууд, хэлмэгдэгсэд тэдний гэр бүл үр хүүхдүүдийг харж үзэх болохоороо “Эдийн засгийн боломжгүй”, “Мөнгө хөрөнгөгүй” гэж хойргошсоор хэлмэгдэгсдийн олонх нь ертөнцийн мөнх бусыг  үзсэн. Тэгвэл Монголд мөнгө хөрөнгө байсан уу, байсан. Одоо ч байгаа! 
Би ганцхан баримт авъя. Монгол Улсын жилийн төсөв 10 их наяд төгрөгт багтдаг гэнэ. Тэгтэл зөвхөн авлигын улмаас улсад учруулсан хохирол 11,9 их наяд гэнэ. Энэ хохирлыг төлж барагдуулах ёстой гол буруутан эздийг Улсын дээд шүүх, Улсын прокурорыг удирдаж байгаа хэдэн хүн ялаас чөлөөлөөд гадаадад оргуулчихсан, тэд нь дэлхийн хамгийн сайхан газруудад орд харш бариад, эдлэн газрууддаа эрх дураараа жаргаж байгаа юм. Энэ мөн их мөнгө шүү. Энэ мөнгөний зөвхөн 1000-ны 1 хувиар нь улстөрийн хэлмэгдэгсдийн гэр бүл үр хүүхдийг 1-2 өрөө орон сууцтай болгочихож болох юм байна. Ингэж Монголын мөнгө хөрөнгийг өөрсдөө гадныхантай хувааж идчихээд улс төрийн хэлмэгдэгсдийн амьд байгаа хэдэн буурал хөгшдөд өгөх болохоороо “эдийн засгийн боломжгүй, мөнгөгүй" гэж хувхай амлаад сууж байгаад үнэхээр гомдохоос өөр яахав! Хамгийн сүүлийн баримт л гэхэд 2020 оны улсын төсвийн бараг хоёр их наядыг нь дарга сайд нар “концесс” нэрээр хуваагаад авчихлаа шүү дээ. Монголд “Ардчилал" “Зах зээлийн нийгэм” гэдэг сайхан нэрийн дор тогтсон зэрлэг капитализмын өнөө үед арга сүйхээтэй нь алтан абжуртай ордонд тансаглаж, ард түмэн нь өлсгөлөн гуйланчлалд нэрвэгдсэнийг дэлхий харж байгаа. Эцэс сүүлд нь “саарал жагсаалт" гэгчид орсон нэрээр, ард түмэн бүсээ чангалж, шоргоолж шиг болох юм байх. Ийм нөхцөлд хамгийн ядарч зүдэрч байгаа хүмүүс нь улс төрийн хилс хэргээр ял эдэлж, хөрөнгөө хураалгасан хүмүүсийн гэр бүл, үр сад байна. Тэд арваад жилийн өмнө гомдлоо төр засагтаа гаргасан юм. Хуулийн утга санааг олон арвуулаа хэлэлцээд багцалж “Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай” хууль болгон Улсын их хурлын холбогдох хүмүүст хүргэсэн.
 
 
Улсын их хурлын нэг дэд дарга нь, улс төрийн хэлмэгдэгсдийн асуудлыг хариуцдаг учраас ээлжилж төр барьсан МАНАН-мафийн янз бүрийн дэд даргын шүүгээнд хүнс бол илжиртлээ, эрэг шураг бол элэгдэж мөлийтлөө дарагдсан юм.
 
Тэгээд хамгийн сүүлд 2016 онд МАН үнэмлэхүй олноороо УИХ-д орж ирээд энэ асуудлыг өөрсдөөсөө зайлуулж, цөөнхийн бүлгээс томилогдсон УИХ-ын дэд дарга Я.Санжмятавт хариуцуулаад орхиж билээ. Олон түмний байнгын гомдол шаардлагаар Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах улсын комиссын дарга Я.Санжмятавын удирдаж байгаа өнөө үед нөгөөх хууль УИХ-аар батлагдсан. Анх бидний санал бодлоо солилцон боловсруулж байсан хууль танигдахын аргагүй өөр болоод гарч ирлээ. Манай хэлмэгдэгсдийн холбооны хөгшчүүл бол түүнийг “хуулинцар” “хуулийн сэг” л гэж нэрлэж байгаа юм. Хэд хэдэн гол зүйлийг нь хасаад хаячихсан. Тэр дундаас хамгийн гол зүйл болох хэлмэгдэгсдийн үр хүүхэд, ач зээ нарт нөхөх олговор, тухайлбал 40,80 сая төгрөгийг ялгаварлалгүй олгох заалт хасагдсан. 1940-1990-ээдонд хилсээр хэлмэгдэж хохирсон хүмүүс, тэдний үр хүүхдэд нэг удаагийн буцалтгүй тусламж үзүүлэх гэхчлэн гол заалтуудыг хассан. Үүнд, үе үеийн хэлмэгдэгсэд, тэдний үр хүүхэд, ач зээ нар гомдолтой байгаа нь үнэн. Энэ гомдлоо, улс төрийн хэлмэгдэгсдийн үр хүүхэд, ач зээ нарын төлөөлөл саяхан Үндсэн хуулийн Цэцэд гаргасан. Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн төлөөлөл Х.Мөнхбаяр, П.Туул,Т.Галсан, Х.Оюунцэцэг, Г.Жамьян нар, мөн эдгээр хүмүүсийн өмгөөлөгч Ц.Оюунбаатар, УИХ-ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Я.Санжмятав нарын оролцоотойгоор Үндсэн хуулийн цэцийн дунд суудлын хуралдаан саяхан боллоо. Энэ хуралдааныг Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн Д.Солонго даргалж, Цэцийн гишүүн Ш.Цогтоо, Б.Буяндэлгэр, Ш.Солонго, Г.Баясгалан нарын бүрэлдэхүүнтэй хийсэн юм. Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн Ш.Цогтоо улс төрийн хэлмэгдэгсдийн гомдол саналыг үндсэн илтгэлдээ тов тодорхой зааж өгсөн. Гомдол гаргагчдыг төлөөлж оролцсон хүмүүс ч, өөрсдийн өвөг дээдсийн хэлмэгдсэн үнэн түүх, улс орны хүрээний асуудлуудыг тодорхой баримтаар ярьж тайлбарлана билээ. Тус хуралд оролцсон УИХ-ын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, Улсын их хурлын дэд дарга Я.Санжмятав тус хуралдаанд хийсэн тайлбартаа: “...Хуулиар тогтоосон нөхөх олговрын хэмжээг анх батлагдсанаас хойш огт өөрчлөөгүй бөгөөд улс орны эдийн засгийн байдал, мөнгөний худалдан авах чадвартай уялдуулан нэмэгдүүлэх талаар нэлээд оролдлого гарч байсан хэдий ч 2018 онд хуульд нэмэлт өөрчлөлт орж батлагдах хүртэл үр дүнд хүрээгүй юм”... гэж өнөөх л эрх баригчдын хэлдэг үгийг тоть шиг давтсан. Тэрээр цааш нь  "...Цаазаар авах болон хорих ялаар шийтгүүлсэн хэлмэгдэгчдийн халуун ам бүл болох эхнэр (нөхөр) үр хүүхдүүдэд учирсан шууд хохирол, тэдний сэтгэл санаа, амьдралын чанарт нь нөлөөлсөн сөрөг үр дагаврыг нь хожуу ч гэсэн арилгах чиглэлээр баталсан хууль юм...” гэж Хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөө тайлбарласан байгаа.
Үндсэн хуулийн Цэц, тэндэхийн хуралдаан гэдэг чинь хатуу чанд хориотой, нарийн хяналттай газар билээ. Бараг бүтэн өдөржин хуралдсан. Цэцийн таван гишүүн нь бараг 30 л минутанд цай зөөлгөж уугаад байдаг, бидний хэдэн буурайд бол аяганы амсар ч зуулгахгүй юм. Би, хуралдаан даргалагчаас зөвшөөрөл авч түр гараад ирэх хооронд өнөөх итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Я.Санжмятав маань: “Жамьян, Галсан хоёр улсаас байр авсан” гээд хошуу өргөчихсөн байна билээ. Би орж ирээд тайлбар хийх гэсэн нь яриулаагүй. Ийм л тайлбар л даа.: Би гурван үеэрээ хилс хэрэгт хэлмэгдсэн хүн. Өвөг эцэг маань шууд буудуулсан. Отгон хүү нь баривчлагдаад сураггүй алга болсон. Зээ хүү (би) "Гавъяа” найруулал бичсэний учир 10 жил зургаан сар нутаг заагдан хүнд хүчир хөдөлмөрт зүтгэсэн. Өвеө бид хоёрын хилс хэрэг цагаатгагдсан. Ийм л юм. Намайг цагаатгасан даруй нөхөх олговрын 500 мянган төгрөг олгоод “Та хилс хэрэгт 10 жил 6 сар нутаг заагдан явахдаа орон сууцны оочерт бичигдсэн байраа аваагүй тул, шинэ байр олголоо” гэж хэлээд хотын дарга асан Ц.Баасанжав түлхүүрийг нь гардуулж өгсөн. Ц.Баасанжав дарга маань одоо амьд сэрүүн байгаа. Би, хичнээн гуйлгачин болсон ч, Монгол төрийн хайр хишиг энэ байрандаа хөгшин, хүүхдүүдтэйгээ “хар цайгаа залгилаад хатсан талхаа мэрээд хэвтэж дуусна” гэдэг юм. Би өөрийнхөө талаас бол нэхэх, гомдох зүйл огт байхгүй.
 
 
Харин өвгөн эцгийнхээ талаас бол “галын ганц зээ”-гийнх нь хувьд бусдын адил нөхөх олговор нэхэмжлэх эрхтэй гэж боддог. Хуулийн нэмэлт өөрчлөлт гэгчдээ хэлмэгдэгчийн үр хүүхэд, гэж оруулсан хэрнээ, өнөөх Я.Санжмятавын яриад байгаа “халуун ам бүл" гэдэгт багтах, хамгийн түрүү харж үзэх ёстой нялх балчир ач зээ нарыг нь хасчихсанд л сэтгэл эмзэглээд байгаа юм. Монгол ардын нэг сайхан үг байдаг юм. “Галын зээ-халуун амь”-гэж. Өөрөөр хэлвэл хүн чинь ач зээдээ төрсөн үрээсээ илүү юу гэхээс дутуугүй хайртай байдаг юм.
 
 
Өвөөгөө буутай хүмүүст туугдаад явахад би дөнгөж л сууж байсан юм билээ. Өвөр дээр нь эрхэлдэг зээгээ өргөж үнсчихээд гарсан Дорноговь аймгийн харьяат  “Үс  Дашням” гэж хүн эргэж ирээгүй юм даа. Би “халуун ам бүл" нь биш байна уу! Би өвөөгийнхөө сахпаас зулгааж суусан “галын зээ”-гийн хувьд хураагдсан хөрөнгөнөөс нь хувь нэхэмжлэх эрхгүй гэж үү. Энэ бол зөвхөн миний өвөө. Ийм өвөөгөө алдсан олон хүн Монголын төр засаг руу, шүүх прокурор руу нулмистай нүдээрээ ширтсээр байгаад олонх нь таалал төгссөн. Одоо бидний ээлж болоод байгаа юм. Хуулинд тусгагдаагүй бас нэг ноцтой асуудал бий. 1960 оноос одоо хүртэл үргэлжилж байга улстөрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсэд, тэдний гэр бүл, үр хүүхдүүдэд яаж тусламж дэмжлэг үзүүлэх юм? гэсэн асуудал. Энэ хугацаанд олон зуун хүн улс төрийн хилс хэрэгт хохирсон. Шууд буудахаас бусад бүх ял тамлалыг үзсэн. Банкны ажилтан хорин хэдхэн настай эмэгтэй Жамбалдоржийг шоронд яаж тамлалаа?! Р.Чойном, О.Цэдэндорж, Ц.Лоохууз, Б.Нямбуу, Б.Сурмаажав, Самбуу, Г.Баасанжав, А.Дашнамжил... гээд улс төрийн хилс хэргээр тамлагдаж зовсон олон хүний ач үрс өнөөдөр байж л байна. Тэд орон байраа хураалгаад, өвлийн дүн хүйтнээр задгай машинд ачигдаад явж л байсан. Үр хүүхэд, ач зээ нарыг нь Монголын төр нэг удаа баярлуулчихаж болоогүй юу?! Хэлмэгдүүлж хорсол тайлагчдад нь арга хэмжээ авдаггүй, хэлмэгдсэн хүмүүс, тэдний гэр бүлийг хайхарч үздэггүйгээс Монголын хэлмэгдэл өнөө хүртэл үргэлжилж байгаа нь нууц биш.
 
 
Ерөнхийлөгч өө, Ерөнхий сайд аа, Улсын их хурлын дарга аа, Шүүх прокурорын удирдлагуудаа, та нар хоног хугацаагаар хожиж, “түрүү талаасаа үхэж, цөөрч л байг" гэсэн сэтгэлээр хандаад байгаад чинь одоо байгаа хэдэн хүн голоо тасартал гомдож байгаа юм шүү.
 
 
Үндсэн хуулийн Цэцийн дунд суудлын хуралдаан магадлал гаргасан. Тэр магадлалын үндэслэлд: 1.Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгчдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 10.1.4 дэх заалтад хэлмэгдэгч өөрөө, түүний эхнэр нөхөр, хэлмэгдэгчийг амьд байхад нь төрсөн болон үрчилж авсан, хэлмэгдэгчийг нас барсанаас хойш 10 сараас илүүгүй хугацааны дотор төрсөн хүүхэд байхгүй тохиолдолд хэлмэгдэгчийн төрсөн эцэгэх, ах дүү, ач зээ нь хуульд заасны дагуу нөхөх олговрыг нэхэмжлэл гарган авах эрхтэй байна” гэж заасныг холбогдох байгууллага хүмүүс анхааралдаа авч түргэн шуурхай шийдэж өгөөсэй.
Энэ магадлалыг Улсын их хурал, Улсын дээд шүүх гэх мэт газарт явуулж, эдгээр байгууллага хянан хэлэлцсэний эцэст шийддэг юм гэсэн. Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсэд, тэдний гэр бүл, үр хүүхэд, ач зээ нар, шууд асрамжинд нь байсан хүмүүс энэ л эцсийн шийдвэрийг хоног тоолон хүлээх боллоо доо. Тэнгэр тэтгэх болтугай.
 
 
Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн, сэтгүүлч Г.Жамьян 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6