Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Ерөнхийлөгч өө, сонгуульд нэр дэвших оффшорчдод хориг тавьж өгөөч
Image
Тавантолгойн ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТЭЗҮ-г Засгийн газарт өргөн барина
Image
Сибирийн хүч-2: “ГАЗПРОМ” Монголд охин компаниа байгуулна
Image
Б.Ганхуяг: 1072 хувьцааг “амь оруулах” нь чухал байлаа
Image
Сургууль, цэцэрлэгийн хөл хориог ГУРАВДУГААР САРЫН 30 хүртэл сунгалаа
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР: Улсын хэмжээнд өндөржүүлсэн бэлэн байдлын хөл хориог сунгалаа
Image
Халдварын сэжигтэй 15 зорчигчийг /БНХАУ болон ОХУ-ын иргэд/ буцаажээ
Image
Б.Сэргэлэн: Соёлын биет бус өвийг хамгаалах тухай Конвенцод нэгдэн орсноос хойш нийт 15 өв бүртгүүлээд байна
Image
Говь-Алтай аймгийн ГБХЗХХ-ийн дарга зуурдаар нас барсан байдалтай олджээ
Image
Говь-Алтай аймгийн ГБХЗХГ-ын дарга С.Болормаа Засаг даргынхаа өрөөнд учир битүүлгээр амиа алджээ
Image
Д.Халиун: Г.Загдаа ахынд өдөр бүр зодоон, хүчирхийлэл болдог
Image
“Diamond Princess” хөлөг онгоцны зорчигчдыг буулгаж эхэлжээ
Image
Монгол хэл, бичгийн шалгалтад бүдэрвэл их, дээд сургуульд элсэх боломжгүй
Image
Машин шатаж 3 хүүхэд амиа алджээ
Image
БОЛТОН ТРАМПЫН ГАДААД БОДЛОГЫГ ШҮҮМЖИЛЛЭЭ
Image
“Түлш олдохгүй цаасан хайрцаг түлж байна”
Image
Боловсролын байгууллагын үйл ажиллагааг 3 дугаар сарын 30 хүртэл хязгаарлахаар сунгав
Image
Г.Занданшатар: Өндөржүүлсэн бэлэн байдлын үед зээлийн хүүг хөнгөлж, чөлөөлөхгүй
Image
ЗГ: Сургууль, цэцэрлэгийн хориог дөрөвдүгээр сарын 1-н хүртэл сунгана
Image
Э.Эрдэнэ: Төрийн тэргүүний хүүхэд энхийг сахиулсан анхны тохиолдол нь би
Image
“Азура”-гынхан гэж чухам хэн, хэн бэ?
Image
Францын цэрэг тусгай ажиллагааны үеэр амиа алджээ
Image
Г.Занданшатар: Тэтгэврийн зээл тэглэх ажил амжилттай хэрэгжлээ
Image
Р.Дагва: Нийслэлийг хөгжүүлэх хэтийн зорилтын эзэд нь өнөөдрийн 16-18 настнууд гэдгийг бодолцох ёстой
Image
Амны хаалтгүй иргэдэд үйлчлэхгүй байхыг үүрэг болгов
Image
Ямар учраас Bitcoin Cash бий болсон мөн юунд чиглэгдсэн бэ
Image
Говьсүмбэрт коронавирусийн хоёр сэжигтэй хүн тусгаарлагджээ
Image
Р.Сэддорж: Эх орноо хохироож, эх оронч дүрд тоглож болохгүй
Image
Сар шинийн баяраар иргэдийг дроноор хянахгүй
Image
Халдварын сэжиг бүхий нэг иргэнийг илрүүлэн тусгаарлав
Image
Түрээслэгч нар эрх ашгийнхаа төлөө дуу хоолойгоо нэгтгэж эхэллээ
Image
АТГ Эрүүгийн хэргүүдэд ээлжийн амралт өгчихөв үү
Image
Opendata: Гишүүн Ж.Батзандангийн зөвлөхийн хамаарал бүхий 33 компани
Image
“ТАВАНТОЛГОЙ” ХК КОРОНА ВИРУСЫН ХАЛДВАРААС УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ АЖИЛД 82 САЯ ТӨГРӨГИЙН ДЭМЖЛЭГ ҮЗҮҮЛЭХЭЭР ШИЙДВЭРЛЭЛЭЭ
Image
Гадаадын хөрөнгө оруулалт татах асуудлаар Улаанбаатарт бизнес эрхлэгчдийн форум хийхээр 10 гаруй улсын сайдтай тохиролцжээ
Image
Баянхонгор аймгаас тодорсон Аварга малчидтай онлайн уулзалт хийж, хүндэтгэл илэрхийллээ
Image
Шалган нэвтрүүлэх товчоодуудад тухайн иргэний орж гарсан болон машины дугаараар мэдээлэл бүртгэгдэнэ
Image
ЦЕГ коронавирусээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хамгаалалтын иж бүрэн хэрэгсэл авахаар болжээ
Image
Монгол жүдочид Европын нээлттэй тэмцээнээс 1 мөнгө, 2 хүрэл медаль хүртэв
Image
ӨНӨӨДӨР: БОАЖЯ, ГХЯ, Сангийн яамнаас цаг үеийн асуудлаар мэдээлнэ
Image
Улаанбаатарт 5-7 хэм хүйтэн байна
Image
ЗУРХАЙ: Сэвлэг үргээх болон үс засуулахад тохиромжгүй
Image
БАРИМТ: БГД-ийн нэгдсэн эмнэлгийн дарга З.Балдандугар өөрийгөө шагнаж, мөнгөн урамшуулал олгожээ
Image
БХБЯ сайд Х.Баделханыг АНЭУ-ын Эдийн засгийн асуудал хариуцсан Султан Бин Саид Аль-Мансури хүлээн авч уулзав.
Image
Дундговь аймгийн малчид Нутгийн зөвлөлийн дарга Р.Эрдэнэбүрэнг дэмжиж, 100 сая төгрөгийн хандив цуглуулжээ
Image
“Алтай констракшн”-ы Х.Бат-Эрдэнийг эрэн сурвалжилж эхэлжээ
Image
The Voice of Mongolia шоуны шүүгч Ука дүрсгүйтжээ
Image
Хэдэн хүн шоронд хийгээд сонгогдоно гэвэл үгүй шүү, Ерөнхий сайд аа!
Image
Монгол иргэдийг татан авах үеэр халдварын сэжиг бүхий нэг иргэнийг илрүүлэн тусгаарлав
Image
У. Хүрэлсүх: Иргэн хүн өөрийнхөө, бусдын, гэр бүлийнхээ эрүүл мэндийг хамгаалах ёстой. Энэ бол Монгол хүний үүрэг гэж ойлгох хэрэгтэй
Image
Үе үеийн “дэлхийн Мисс” титмийн эзэд
Image
Сингапур улс нүүрсхүчлийн хийнээс татвар авдаг зүүн өмнөд Азийн анхны улс болно
Image
ОРЛОГИЙН ҮҮД НЭЭХ НУУЦ ДОМЫН АРГУУД ХАДГАЛААД АВААРАЙ
Image
Н.Цэлмүүн: Эцгийнхээ үхлээр нэр хүнд олох гэсэн арчаагүй залуучууд!
Image
ХҮРЭН МАНЖИНГИЙН ДЭГЛЭМЭЭР ӨДӨРТ 1 КГ ХҮРТЭЛ ЖИН ХАЯХ БОЛОМЖТОЙ
Image
Улс төрч Х.Баттулгын хүүгийн гэрийн цонхоор жүжигчин Б.Баатархүүгийн хүү унаж амиа алджээ
Image
Өвлийн олимпийн шилдэг зургууд
Image
МОНГОЛ ОХИН БАНАНА ХИЙЖ БАЙГАА БИЧЛЭГ ШУУГИАН ТАРЬЖ БАЙНА
Image
Е.МЕДВЕДЕВА: БИ ЧАДАХ БҮХНЭЭ ХИЙСЭН
Image
Хүний журамт эхнэрийг өөрийн азарга дор хийж авсан юм даа...+18
Image
Ж.Батзандангийн хуйвалдаан илэрч “би үхсэн нь дээр” гэж өөрийгөө зүхжээ
Image
Ердөө 5-хан секундын хугацаанд дэлхийг хүчилтөрөгчгүй байлгавал …
Image
Амгаланбаатар дүүд маань "шорон хэсээд явж байх сайхан байна уу П... минь" гэж хэлээд гарсан гэсэн
Image
"ОЮУТОЛГОЙ" ТАВАНТОЛГОЙН ЦАХИЛГААН СТАНЦЫН ТӨСЛИЙН ГЭРЭЭГ ИЛ БОЛГОВ
Image
ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭЭЛЖИТ БУС ХУРАЛДААН ЗАРЛАВ
Image
Олны танил бүсгүйчүүдийн ээдрээт амьдрал буюу дуулианы эзэд
Image
УНГАР УЛС "ПЁНЧАН-2018"-ААС АНХНЫ АЛТАН МЕДАЛИА ХҮРТЛЭЭ
Image
Тусгай зөвшөөрөл олгох үйлчилгээг цахимжуулах ажлыг эхэллээ
Image
МЕДАЛИЙН ТООГООР НОРВЕГИ УЛС ТЭРГҮҮЛСЭЭР БАЙНА
Image
Банкны ерөнхийлөгчийн ажлаа орхин луу болохыг хүссэн нь
Image
Японы комик сэтгүүл “Чингис” хааныг доромжлов
Image
Автомашины татвар, төлбөрөө Улаанбаатар хотын банкаар шууд төлөх боломжтой
Image
Пёнчоны олимпийн гоо сайханы бурхад
Image
Нүүрсэн эмний гайхалтай ач тус
Image
Ж.Цолмон та муухай харагдаж байна
Image
iPhone-оо хамгийн хурднаар цэнэглэх амархан 4 арга
Image
Лаврын навчин дээр хүслээ бичээд шатаагаад үз та лав итгэхгүй дээ…
Image
М артагдашгүй, бас ухаан балартуулсан хэдхэн минут...+18
Image
Цагаан сарын барилдаанд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ хамгийн олон түрүүлжээ
Image
Толины өмнө хэлвэл танд аз авчрах 10 үг
Image
Усны үйлчилгээний төлбөрөө төлөхөд хялбар боллоо
Image
Охидыг галзууруулж буй хумсны шинэ трэнд
Image
Хонь хяргалтын ДАШТ-д монгол хүн оролцох гэж байна
Image
Эмэгтэй хүний эрүүл мэндэд тустай нэмэлт тэжээлүүд
Image
НИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн хурал болж байна
Image
17 настай хүү 30 хүнийг хөнөөжээ
Image
Жинхэнэ Бенжамин Баттон чинь Бангладешт амьдарч байна
Image
ХОТЫН АГААРЫН БОХИРДОЛ ИХТЭЙ БҮСҮҮДЭД 200 ГАРУЙ ХАЛААЛТЫН ЗУУХЫГ ЗОГСООЖ, ТӨВЛӨРСӨН ДУЛААНД ХОЛБОЖЭЭ
Image
С.ЭРДЭНЭ АН-ЫГ ЭМХЛЭХ ҮҮ, ХАГЛАХ УУ?
Image
Лондон дахь монголчуудыг С.Баярын эсрэг жагсаалд нэгдэхийг уриаллаа
Image
Энэтхэг-Балба улсын жишээнээс судалжээ
Image
Дуучин С.Бичүүгийн шинэ уран бүтээл "Энхрийлмээр"
Image
Монголбанкны ерөнхийлөгч АНУ-ыг зорино
Image
Ирэх сарын цаг агаарын төлөв байдал
Image
Д.ТЭРБИШДАГВА: ОЛОН ЗАСАГ ОГЦРУУЛЛАА ГЭЭД ОНОЖ БАЙСАН НЬ ХОВОР
Image
АЙМГУУДАД ШҮЛХИЙН 500 МЯНГАН ТУН ВАКЦИН ХҮРГҮҮЛЖЭЭ
Image
Далай лам сайхан инээдэг, хошин мэдрэмжтэй хүн юмаа.
Image
Мисс Сэлэнгэ гоо сайхны хагалгаагаар өөрийгөө алсан уу аварсан уу
Image
“United Airlines”-ийн балмад үйлдэл
Image
М.ЭНХБОЛД: ТАТВАР НЭМСЭН Ч ИРГЭДИЙН АМЬДРАЛД НӨЛӨӨЛӨХГҮЙ
Image
СТАНДАРТ, ХЭМЖИЛ ЗҮЙН ГАЗАР МУИС-ТАЙ ХАМТРАН АЖИЛЛАНА
Image
КИНОНЫ УРАН БҮТЭЭЛЧИД УР ЧАДВАРАА АХИУЛАХАД СУРАЛЦАНА
Image
Үерийн голомтод цэвэрлэгээний болон халдваргүйтгэлийн ажлыг зохион байгуулж байна
Image
Монгол, Хятадын хэвлэл мэдээллийн форум болж байна
Image
САЛХИНД УРУУДСАН АДУУНААС 16 МЯНГЫГ НЬ ОЛООГҮЙ БАЙНА
Image
Д.Трампын сэтгэц эрүүл
Image
Хүнсний гол нэрийн барааны үнэ өсчээ
Image
Монголд нас барсан хятад ажилчдын шарил дээр хүндэтгэл үзүүллээ
Image
Г.ДАВААЖАРГАЛ: УТААГ ХЭМЖИХ АРГАЧЛАЛ, БАГАЖ ӨӨРЧЛӨГДӨӨГҮЙ
Image
Хорих 421 дүгээр ангид гэр бүлийн өдөрлөг зохион байгуулагдлаа
Image
Image

МӨНХ ЦЭВДЭГТ НУУГДСАН ЭРДЭНЭС

-700-800 ЖИЛИЙН ӨМНӨХ ГУРВАН ВААРТАЙ ӨРӨМ, НЭГ ВААРТАЙ ШАР ТОС ОЛДЖЭЭ

Монгол Үндэсний музей, АНУ-ын Питтсбургийн их сургууль, Америкийн Монгол Судлалын төвийн хамтарсан “Умард Монгол” археологийн судалгааны баг Монголын эзэнт гүрний язгууртнуудад холбогдох цоо шинэ олдворуудыг нээжээ.

Уг олдвор нь 700-800 жилийн тэртээх Монголын эзэнт гүрний үед холбогдох бүлэг булшнаас гарсан байна. Хөвсгөл аймгийн Улаан-Уул сумын Мунгараг багийн нутаг “Хориг” хэмээх газарт тонож сүйтгэгдсэн  булшийг авран хамгаалах ажлын үеэр олон тооны ховор олдворуудыг нээн илрүүлж, соёлын өвийг хамгаалахаар судалгаа шинжилгээний ажлыг явуулжээ.

Эдгээр түүх соёлын ховор өвийг дэлхийн болон Монголын  археологийн судалгаанд байгаагүй  нэн ховор судалгаа болсныг судалгааны багийнхан онцоллоо.

Тодруулбал, Дархадын хотгорын сав газарт хамаарагдах мөнх цэвдэг дотроос 700-800 жилийн өмнөх гурван ваартай өрөм, нэг ваартай шар тос, алт, мөнгө, төмөр, яс, шир, торго, үйсээр хийсэн Монголын эзэнт гүрний үед холбогдох олон тооны маш чухал хэрэглэгдэхүүн, эд өлөг олдсон байна. Түүнчлэн алт, мөнгө, торго, төмөр, яс, шир, үйсээр хийсэн олдворууд болон хүний яс гарчээ.

Ялангуяа, алтан нар, сарны дүрс, мөнгөн сарны дүрс, бурхны дүрстэй нимгэн алтан эдлэл, алтан ээмэгүүд, бүсний алтан чимэглэл, дотроо торгонд баринтаглаж боосон эд зүйл агуулсан ширэн хавтага, алтан утастай хас, луу болон домгийн амьтдын дүрс  хээтэй олон төрлийн торгон дээл хувцасны хэсгүүд, ширэн гутлын хэсгүүд, нум, сумны зэв, саадаг, хоромсого, шаазан болон шавар ваарууд, ясан сойз, адуу малын тоног хэрэгсэл гэх  мэт хэдэн зуун олдворууд байгаа нь түүхийн чухал өв хэмээн үзэж байгаа юм.

Эдгээр ховор олдворуудыг өнөөдөр /2019.08.16/ Монголын Үндэсний музейд дэлгэн танилцуулжээ.

-БУЛШНААС ГАРСАН, ТҮҮХИЙН ОЛДВОРУУД, ХҮНИЙ ЯС, ЭД ЭДЛЭЛ НЬ ГАЗРААР ХӨГЛӨРЧ, ХОГ ШИГ ТАРСАН БАЙСАН.

Нэн ховорд тооцогдож буй эдгээр олдворын талаар судалгааны ахлагч, Монголын Үндэсний Музейн эрдэм шинжилгээний төвийн дарга Ж.Баярсайхан

мэдээлэл өглөө. Тэрбээр мэдээллийн эхэнд “Бид түүхийн ховор олдворыг нээн илрүүлсэн нь баяртай мэдээ боловч, харамсалтай нь энэ дурсгал маань аль хэдийнээ бузар тонуулчдын гарт өртсөн байсан” хэмээн мэдээллийн эхэнд тодотголоо. 

Улмаар Ж.Баярсайхан хэлэхдээ “Соёлын өвийн сүйтгэл сүүлийн 30 жилийн турш явагдаж, бүс нутгийн хэмжээнд аюул занал хийж байна. Дархадын хотгорын бүс нутгийн хэмжээнд авч үзэхэд сүүлийн үед хийгдсэн судалгаанаас бүтэн булш хиргисүүр олдох нь ховор болсон. 2016 оноос бид “Мунгараг” багийн нутагт судалгаа хийж, ард түмнээс угсаатны зүйн мэдээлэл авсан. Энэ үеэр тус багийн малчин эмэгтэй н.Баттөр хаваржааны булш бунхныг нь тонож сүйтгэсэн талаар мэдээлэл өгсөн. Иймд бид хаваржааных нь ард байрлах ууланд очиход 100-аад булшийг толгой дараалан сүйтгэсэн байсан. Булшнаас гарсан, түүхийн олдворууд, хүний яс, эд эдлэл нь газраар хөглөрч, хог шиг тарсан байсан. Тухайн жилдээ бид тусгай зөвшөөрлөө салбар яамнаас аваагүй байсан тул ажиллаж чадаагүй. Дараа жил нь бид зөвшөөрөл авч, эд өлгийн зүйлсийг цуглуулж, хамгааллаа. Эндээс олдсон нийт олдворыг нарийвчлан тоолбол хэдэн мянгаар тоологдоно. Иймд бид өнөөдөр өрөм, шар тос зэрэг ховор олдворыг онцлон дэлгэж байна. Эдгээр ваар савыг хадгалахдаа булшны хойд хэсгийг чулуугаар таглаж үлдээсэн байжээ. Үүнийг металл хайгчаар тонуулчид илрүүлж чадаагүй байна. Энд 10-аад ваар байсан. Үүнээс жижиг булшинд байсан вааран доторх эд зүйлс шороо болж органик эд өлгийн зүйл болон үлдсэн ч өрөм, шар тос нь хайлж, үлдээгүй байна. Харин хамгийн гүнд мөстлөг дотор байх дөрвөн ваарны гурав нь өрмөөр дүүрэн нэг нь шар тосоор дүүрэн байсан. Үүнийг бид цаг алдалгүй ажиллаж, хайлж алга болохоос нь өмнө хамгаалж чадлаа.

“ХОРИГ” ГЭХ ГАЗАРТ ЭРТНИЙ ЯЗГУУРТНУУДЫГ ОРШУУЛДАГ

-Булшнаас олдсон ваартай шар тосыг бид “зул” байсан болов уу хэмээн таамаглаж байна

Энэ дурсгалт газрын нэр нь “Хориг” гэх нэртэй. “Хориг” гэх газарт эртний язгууртнуудыг оршуулдаг гэж дундад зууны эх сурвалжуудад дурдсан байдаг. Тухайн түүхийн олдворууд нь Их хаадын дурсгал биш байсан ч 13-14-р зууны бүлэг язгууртнуудыг булш юм. Эндээс олдсон булшийг ухмал модон авсанд хийж, эд өлгийн зүйлсийг дотор нь хийж, гадна талыг нь битүү ширээр бүрж, төмөр бүслүүрээр бүсэлсэн байсан. харамсалтай нь эндээс нэг ч бүтэн авч олдоогүй бүгдийг нь эвдэж сүйтгэсэн байсан. Шарилыг оршуулахдаа хойд зүг рүү харуулж, толгой талд нь вааруудыг хөмөг дотор хийж чулуугаар хааж байршуулсан байсан. Мөн эдгээр булшнаас Хүннүгийн үеийн түүх соёлын дурсгал болох, алтан нар, мөнгөн сар гарсан. Энэ нь Хүннү Монгол булшны нар сарын холбоос болсон түүхэн ач холбогдолтой олдвор болж байна. Булшнаас олдсон эдгээр олдворуудыг  эрдэм шинжилгээний байгууллага болон холбогдох газруудад өгч судлах ажлыг зохион байгуулна. Булшнаас олдсон ваартай шар тосыг бид “зул” байсан болов уу хэмээн таамаглаж байгаа.” гэлээ.

Мөн хурлын үеэр Дархадын хотгорын бүс нутгийг улсын тусгай хамгаалалтад авч, соёлын өв дурсгалыг хамгаалах шаардлагатай байна гэдгийг онцоллоо. Зөвхөн “Хориг” уул гэлтгүй маш олон уул дээрх булш тоногджээ. Учир нь энэ бүс нутаг нь сэрүүн уур амьсгалтай тул, түүх соёлын дурсгалууд хэдэн зуун жил, хэдэн мянган жил хадгалагдан  үлдэх боломжтой аж.

Түүнчлэн Монгол улсад түүхийн дурсгалт эд өлгийн зүйлсийг хадгалж хамгаалах, сэргээн засварлах томоохон лобартори дутагдалтай байна. Энэ удаагийн олдворуудыг олон улсын багтай хамтран ажилласнаараа хамгаалж чадсан гэдгийг ч судалгааны багийнхан онцолж байлаа.

Б.Бадралмаа

Ардчилал.мн

 

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6