Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Монголын дуурийн дуучид Индонезид тоглов
Image
Төрийн албаны ерөнхий шалгалтад 1,588 иргэн тэнцжээ
Image
Ипотекийн зээлд 4905 иргэн хамрагджээ
Image
Н.Баярсайхан ажлаа өгөх өргөдлөө гаргажээ
Image
Албаны машинаар хүүгээ зугаацуулсан Т.Батсүхийг ажилд нь томилж, 7 сая төгрөгийн нөхөн олговор олгожээ
Image
Аж ахуйн нэгжүүд шатахууны 30 хоногийн нөөц бүрдүүлнэ
Image
X.Болорчулуун: Дубайн гэрээнээс болж Оюу толгойгоос цэвэр ашиг хүртэх хугацаа 2048 он болж хойшлогдсон
Image
Баянхошуу орчимд агаар бохирдолтой байна
Image
Н.Алтанхуяг шагналаа авч эхэллээ
Image
П.Дэлгэржаргал: Анхдугаар Үндсэн хууль түүхэн ач холбогдолтой байсан
Image
Гавьяат хуульч Б.Сарантуяа, шүүгч Ц.Зориг нарыг чөлөөлжээ
Image
Ч.Өнөрбаяр: Шүүхэд тойргийн тогтолцоог нэвтрүүлснээр шүүхийн зардал багасч, олон ахиц дэвшил гарна
Image
С.ЭРДЭНЭ: ДОРДУУЛСАН ДОЛООН ӨӨРЧЛӨЛТ ТЭР ЧИГЭЭРЭЭ ҮЛДЛЭЭ
Image
“Хуягласан хувалзууд”
Image
З.Батсүх: Хятадын генерал Монголд тоосго зөөж, шавар зуурч тагнуул хийж байсан
Image
МАН-ын бүлгийн “ЖДҮ-гийн протокол-2”-ыг дэлгэнэ
Image
Какүрюү М.Ананд Япон улсын иргэн болохоо зарлажээ
Image
УИХ-ын гишүүн Б.Батзоригтой түрийвч нэг Н.Цэрэнбат сайдын хэрэг нам дарагдав уу?
Image
“Дэлхийн хүүхдийн өдөр” өнөөдөр тохиож байна
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн захидлыг ЮНЕСКО-д гардуулан өгөв
Image
БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг дэлхийн соёлын сайд нарын чуулга уулзалтад оролцож байна
Image
Аливаа үйлийг хийхэд үхэр жилтнээ сайн
Image
Цаг агаарын урьдчил­сан мэдээ
Image
ҮАБЗ-өөр Дубайн гэрээний асуудлыг хэлэлцэж байна
Image
Х.Болорчулуун: Монголын төрд идээ буглаа болтлоо бугшсан хувалз
Image
"Ардчилсан хувьсгалын 30 жилийн ойн медаль бий болгох тухай" тогтоолын төслийг дэмжлээ
Image
“Бичигт” боомтыг АХБ-ны хөнгөлөлттэй зээлээр шинэчлэх шийдвэр гаргажээ
Image
Б.БАТ-ЭРДЭНЭ: ДУБАЙН ГЭРЭЭГ “ЦУЦЛАХ ШААРДЛАГАТАЙ” ГЭСЭН ДҮГНЭЛТ АЛЬ ЭРТ ГАРЧИХСАН
Image
Ё. Баатарбилэг сайдаа хүүхдэд өгөх 650 сая төгрөг хаана байна
Image
Холерын шинжилгээний хариу сөрөг гарлаа
Image
Машин нь эвдрээд тусламж дуудаад иртэл машинд үлдсэн хүн нь сураггүй алга болжээ
Image
“Нэг өрх-нэг ажлын байр” хөдөлмөрийн өдөрлөг маргааш болно
Image
МАН тойргуудыг дахин зурна
Image
Монгол эмэгтэй онгоцонд хүний амь аварчээ
Image
ЭМЯ: 850 жирэмсэн эхээс тэмбүү илэрчээ
Image
МАН –ЫН ЭГЭЛ ЖИРИЙН ГИШҮҮД СОНГОСОН ХҮНЭЭ ӨМГӨӨЛЖ НАМЫН ДАРГА У. ХҮРЭЛСҮХЭД ШААРДЛАГА ХҮРГҮҮЛЛЭЭ.
Image
"Чингис хаан" банкны С.Сандагдоржийг хахууль өгсөн хэрэгт буруутгажээ
Image
Швейцарын хөгжлийн агентлагийн суурин төлөөлөгчийг хүлээн авч уулзлаа
Image
Сонгинохайрхан дүүргийн 55 дугаар цэцэрлэг шинэ байртай боллоо
Image
Улсын хэмжээнд 397 мянган тонн үр тариа хураажээ
Image
"Өгөөмөр" зах орчмын хотхонуудын орц, гарцыг нээж байна
Image
ШИНЖЭЭЧ: Оюутолгой говийн усыг шавхаж, малчдын нүүдэлчин ахуйг устгаж байна
Image
“Ногоон гэрэл-Цагаан шугам” тэмцээн боллоо
Image
Д.Оюунхорол гишүүн нөхрөө, Ч.Хүрэлбаатар сайд ахыгаа Ерөнхий консул болгов
Image
Баянхонгор аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт тоног төхөөрөмж гардуулан өглөө
Image
НИТХ-ын төлөөлөгч Ш.Үнэнбатын компанийн үнэн төрх
Image
Баянхонгор аймгийн нэгдсэн эмнэлэгт тоног төхөөрөмж гардуулан өглөө
Image
С.ЭРДЭНЭ: БУХИМДАЖ БАЙНА
Image
С.НАРМАНДАХ: МАНАЙХ САЙЖРУУЛСАН ШАХМАЛ ТҮЛШ ХЭРЭГЛЭН, АГААРЫН БОХИРДЛЫН ЭСРЭГ ХҮЧЭЭ НЭГТГЭЖ БАЙНА
Image
НИЙСЛЭЛИЙН УДИРДАХ АЖИЛТНУУДЫН ШУУРХАЙ ЗӨВЛӨГӨӨН БОЛЛОО
Image
ХӨНДӨГДӨӨГҮЙ СЭДЭВ: Монгол хүнд амьдрал БЭЛЭГЛЭХ ХУУЛЬ
Image
Ам.долларын ханшийн өсөлт ХӨӨС тул УДАХГҮЙ БУУНА
Image
GTIME Болон бусад сүлжээний бизнесд элсэхгүй байхыг анхааруулж байна
Image
Болзооны үед асуух 30 хөгжилтэй асуулт
Image
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ: ДӨРВӨН ХҮҮХЭД ТӨРҮҮЛСЭН ЭХ 44 НАСТАЙДАА ТЭТГЭВЭР ТОГТООЛГОХ БОЛОМЖТОЙ БОЛЛОО
Image
“Цасан гоо ба долоон одой” сонгодог бүжгэн жүжгийг тоголно
Image
ОХУ-аас 1кг давсыг 61500 төгрөгөөр авахаар болжээ
Image
ЦАГ УУРЧИД: Сүүлийн 100 жилийн хугацаан дахь хамгийн хүйтэн өвөл болно
Image
108 удаа мөргөж эхлэхээр шийдсэн бол заавал уншаарай
Image
Улсын аварга Ч.Санжаадамба залуу бөхийг гэмтээжээ
Image
Самсунг хоёр хуваагдаж магадгүй боллоо
Image
Швайнштайгер зодгоо тайлна
Image
Монгол охин Jade luv нэрээр дэлхийд алдартай
Image
“ХОНГИЛ”-ЫН ХҮН Н.АЛТАНХУЯГ ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХИЙГ БАЗАЖ, “ЗОДООНЧ” ТУСЛАХАА “САН-ФРАНЦИСКО”-РУУ ИЛГЭЭНЭ
Image
О.Оюунцэцэг: Австрали нөхрөө "Тэнгэрийн бэлэг" хэмээн магтав
Image
ТАНЫГ НЭВТ ШУВТ ХЭЛЭХ “АМЕРИК ЗУРХАЙ”
Image
21 жилийн турш гэртээ хэнийг ч оруулаагүй эмгэнийд гэнэт ортол..
Image
Ц.Элбэгдорж: Ойрын хугацаанд Улаанбаатар хотод маш хүчтэй газар хөдлөлт болох хандлага байна...
Image
Илбэ үзүүлнэ гээд хүн алсан уу......./бичлэг/
Image
НЭВТРҮҮЛЭГЧ Д.ОДЗАЯА: “НОМИН”, “PC MALL” ЗЭРЭГ КОМПАНИУД “BLACK FRIDAY” НЭРИЙН ДООР ИРГЭДИЙГ ХУУРЧ БАЙНА
Image
Даатгалаа ондоо багтаж төлөхгүй бол 2 дахин илүүг төлнө
Image
АЖ Ц.Чимэдцэеэ: Тэр хүнийг салаад явсны дараа гэрээ цэмбийтэл цэвэрлэчихсэн мэт сайхан санагдсан
Image
Аргалын утаа 300-аад нянг УСТГАХ ЧАДВАРТАЙГ Японы эрдэмтэд судалж тогтоожээ
Image
Өлсөхгүйгээр турж болох эрүүл хооллолтын 60 шилдэг санаа /Фото/
Image
Намаар талцах явдлыг Ховд аймгийн удирдлага таслан зогсоолоо
Image
Залуухан багш­тайгаа хий­сэн секс +18
Image
ЭГЧ ДҮҮ 2-ИЙГ ЭЭЛЖЛЭН ЭДЭЛСЭН НЬ /+18/
Image
Оюутны 70-н файл нь үүссэн байна
Image
ЧИНГИС ХААНЫ ОНГОН ОЛДОЖ ДЭЛХИЙ НИЙТИЙГ ШУУГИУЛЖ БАЙНА
Image
НИСЭХ ГЭЖ БУЙ ШУВУУХАЙН ДАЛАВЧИЙГ ТАС ТАЙРЧ, ДЭЛБЭЭЛЭХ ГЭЖ БАЙГАА ЦЭЦГИЙН ҮНДСИЙГ СУГА ТАТАХ МЭТ УВАЙГҮЙ ЭРЭЭ ЦЭЭРГҮЙ ААШЛАХАА БОЛИОЧ...
Image
Ханиад нам дарах амтат жор
Image
“MH370”-ынх байх магадлалтай шатсан биетүүд олджээ
Image
Ц.Шаравдорж: О.Баасанхүү 850 сая төгрөгтэй хүн мөн үү
Image
ЦОНХГҮЙ ОНГОЦ НИСГЭХЭЭР ТУРШИЖ БАЙНА
Image
НИЙСЛЭЛД 24 ЦАГИЙН ДОТОР 67 ИРГЭН УГААРТЖЭЭ
Image
Шарил хадгалах газрын ажилтан од бүсгүйн цогцсыг хүчиндсэн нь илэрчээ
Image
ТОСОН БУМБЫН ТӨЛӨӨ ИРГЭД 10 ЖИЛ ТЭМЦЭЖ БАЙНА
Image
Шүүгчид цалингаа хасуулахыг хүсэхгүй
Image
Ц.ЭЛБЭГДОРЖ: УЛС ОРНЫХОО ЭРХ АШГИЙН ТӨЛӨӨ МОНГОЛЧУУД НЭГДЭХ ЁСТОЙ
Image
БАЯНЗҮРХИЙН 6 ХОРООНЫ ИРГЭДЭД АШУҮИС-ИЙН ЭМНЭЛЭГ ҮЙЛЧИЛГЭЭ ҮЗҮҮЛЭХЭЭР БОЛЛОО
Image
Г.Ганхуяг: Аав минь намайг дандаа “ирлэдэг” байсан
Image
“Гулд” гэдэг үгийг сэргээе
Image
УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазар үйлдвэрлэл, технологийн паркуудын удирдлагатай уулзлаа
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Экс ерөнхийлөгчийн хүү, жүжигчин Б.Янжиндулам нар хамтын амьдралаа эхлүүлсэн үү
Image
БНСУ-Д ХАРААР АЖИЛЛАЖ БАЙГАА ИРГЭДИЙГ БАРИВЧИЛЖ ЭХЭЛСЭН БАЙНА.
Image
“Олимпийн чемодан”-ы учир
Image
Брэд Питт Жолитой амьдарсан үеэ “Тамын 12 жил” гэжээ
Image
2018-2019 ОНЫ ХИЧЭЭЛИЙН ШИНЭ ЖИЛД ЕСӨН ЦЭЦЭРЛЭГ АШИГЛАЛТАД ХҮЛЭЭН АВНА
Image
Бөхийн өргөөнд хүн нас баржээ
Image
ХҮНСНИЙ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙ ХАЯГДЛААР 5000 ХҮНИЙГ ХООЛЛОЖЭЭ
Image
Багш нартай холбоотой мэдэгдэл
Image
ЦАГ АГААРЫН МЭДЭЭ СЭРЭМЖЛҮҮЛЖ БАЙНА
Image
ХОЛЛИВУДЫН НЭРТ ПРОДЮСЕР Х.ВАЙНШТЕЙНЫ ХӨШӨӨГ БОСГОЖЭЭ
Image
ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ХАРИУ ГАРТАЛ "KFC, PIZZA HUT"-ИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ БҮХЭЛД НЬ ЗОГСООЁ!
Image
Н.ТҮВШИНБАЯР АВАРГА МҮОХ-НЫ ЕРӨНХИЙЛӨГЧИД НЭР ДЭВШЖЭЭ
Image
Улсын начин Б.Одхүү дөрвөн бөхийн хамтаар бусдын нүүрний ясыг бяцартал зоджээ
Image
ЦАГДААГИЙН АЛБА ХААГЧИД УГААРТСАН ТАВАН ХҮҮХДИЙГ АВАРЧЭЭ
Image
ОЛОН УЛСЫН 1800 БАЛЕТЧААС ШАЛГАРСАН М.ТЭЛМЭН ЭХ ОРОНДОО ИРЛЭЭ
Image
Д.Пүрэвсүрэн: Би хүчирхийлэлд өртөж байснаа үгүйсгэхгүй
Image
Image

Ш.ПҮРЭВСҮРЭН: ГАЦУУРТЫН ОРДЫН ХҮНЦЛИЙН ХЭМЖЭЭ СТАНДАРТААС 8000 ДАХИН ИХ БАЙНА

Ноён уулын шүүх хурал уржигдар товлогдсон ч дахин хойшилсон. Энэ үеэр Ноён уулыг ухуулахын эсрэг тэмцэж байгаа эрдэмтэн, доктор Ш.Пүрэвсүрэнтэй ярилцсан юм.

-Ноён уулыг ухуулахгүй гэдэг байр суурийг та бүхэн тууштай барьж байгаа. Үүнээс гадна Гацууртын орд орчимд байгаа хүнцлийн талаар таны яриа сонирхол татаж байна?

-Гацууртын ордыг одоогоор 50 тонн цэвэр алтны нөөцтэй гэдэг боловч цаашдаа 100 тонноор тогтохгүй нөөцтэй гэж судлаачид үздэг. Эрдэмтдийн судалгаанаас үзэхэд Ноён уул дахь Гацууртын ордны алтны хүдэрт агуулагдах хүнцэл гэгч аймшигтай хорны хэмжээ 50000 мг/кг хүрч байна. Өөрөөр хэлбэл, манай улсад мөрдөж буй стандартаас даруй 8000 дахин их гэсэн үг. Мөн судалгаанаас үзэхэд Гацууртын голын ёроолын шавраас авсан дээжинд хүнцлийн хэмжээ 136мг/кг байна. Ноён уулаас эх авдаг Гацууртын голын дагуух шороон ордыг Монголын “Гацуурт” компани анх 1990-ээд оны үед ашиглаж  алт угааж авах үед голын ёроолын лаг шавраас их хэмжээний хүнцэл ялгаран голын ус болон ойр орчим нь хордсоныг дээрх баримт өгүүлдэг.  “Бороо Гоулд” уурхайн хаягдлын санд хүнцэл 2820 мг/л  буюу усанд байвал зохих хэмжээнээс 300-400 дахин их байгаа нь хүний аминд хүрэх өндөр тун. Хүнийг хүнцлийн хордлогын үхэлд хүргэх тун нь 130 мг/л байдаг ба усанд 2.2 мг/л хүрэхэд л хүний бие организмд хордлого мэдрэгдэж эхэлдэг.  Хүнцлийн ангидрид дээр туршсан судалгаануудаас үзэхэд молтогчин туулайг 14-30 мг/кг, нохойг 30-70 мг/кг  тунгаар хордуулахад л шууд үхдэг болохыг тогтоосон.

Хүнцэл ихтэй учир уг голын дагуу амьдардаг айлуудыг “Бороо Гоулд” компанийнхан зөөврийн усаар хангадаг талаараа одоогоос есөн жилийн өмнө гүйцэтгэх захирал ноён Казаков олны өмнө өөрөө ам алдан ярьж байсныг ТВ-9 телевизээр хэд хэдэн удаа харуулсан юм шүү дээ. Өнгөцхөн шороон ордыг нь ашиглахад ийм их хүнцэл ялгарч байгаа юм чинь төслийн баримт бичигт дурдсанаар хэдэн зуун метр гүн ухаж, үндсэн ордыг нь дэлбэлэн хүнцэлтэй хүдрийг нь ил гаргаад эхэлбэл юу болох бол. Энэ бол алтны төлөө үхэлдэж байгаа шуналдаа шартчихсан мунхагуудад зориулан булшилсан байгаль эхийн тэсрэх бөмбөг юм. Өвөг дээдэс маань онголсон шарилаа хөндүүлэхгүйн тулд оролдсон хэн бүхэнд үхэл дагуулах энэ уулыг сонгосон нь юутай ухаалаг шийдэл байж вэ.

-Хүнцэл гэдэг тийм аюултай бодис уу?

-Монгол Улсын стандартаар  нэг кг хөрс, нэг литр усанд хүнцэл 6мг-аас илүү байвал хүний эрүүл мэндэд аюултай гэж үздэг. ДЭМБ-ынхаар бол 10, ОХУ-ын стандарт бол бүр хатуу, ердөө 2мг/л байхад л хортой гээд тогтоочихсон байдаг юм. Одоо ашиглалт нь дууссан Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сумын нутаг дахь “Бороо Гоулд”-ын уурхайн хаягдлын нуурын лаг  шаварт агуулагдах хэмжээ нь 4419мг/кг-д хүрчихсэн байгаагаас үзэхэд ямар их хор тэнд агуулагдаж байгааг төвөггүй ойлгож болно.

ОХУ-ын эрдэмтэн С.Чалов нарын 2012 онд хийсэн судалгаагаар Заамарын уурхайгаас жилд 30 тонн хүртэл хүнцэл Туул гол руу орж, Сэлэнгэ мөрний сав газрыг  бохирдуулж байна гэсэн бол Германы эрдэмтэн Хофман нарын 2013 онд хийсэн судалгаагаар Хараа гол руу ордог хүнцлийн хэмжээ жилээс жилд ихэсч, 3.3 тоннд хүрсэн гэж дүгнэжээ.

Дээрх ноцтой асуудлуудыг ул суурьтай судалж үзэлгүйгээр 50-хан тонн алтанд нь шүлэнгэтэж, харийнхны гар хөл болох зүрх сэтгэл өнөөгийн энэ эрхтэн дархтануудад байгааг хараад үнэхээр жигшиж байна. Хүнцэл аюулгүй гэж яриад ард олны тархийг угаагаад байгаа хүмүүст хандаж жишээ дурдахад, хүнцэлтэй хуурай сүү хэрэглэсний улмаас  Японд 12000 гаруй хүүхэд  хордож, 120 нь нас барсан харамсалтай тохиолдол гарч байв. Хүнцлийн  хордлого 1998 онд  Энэтхэгийн Бенгал мужид гарч ундны усанд хүнцэл хэт ихэссэнээс 200 мянган хүн хордож, дараа нь хөрш Бангладеш улсад үүнээс том хэмжээний хордлого гарч байлаа.

– Байгаль орчны үнэлгээ болон бусад судалгаа хийгээгүй гэж байсан?

-2012 онд УИХ-аар батлагдсан “Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай” хуулийн 7.1.2-д заасны дагуу байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээ хийлгэж, уг үнэлгээндээ мэргэжлийн байгууллагаар дүн шинжилгээ болон хянан магадлагаа гаргуулаагүй ямар ч аж ахуйн нэгжид ашиглалт олборлолт явуулах эрх олгох ёсгүй юм.  Гэтэл ийм юм огт хийгээгүй “Сентерра Гоулд” компанид  ашиглалтын лицензийг шууд олгочихсон юм билээ. Энэ талаар надад хангалттай баримтууд байгаа. Мөн “Ашигт малтмалын тухай” хуулийн 39.7-д зааснаар нөхөн сэргээлтийн ажлыг бүрэн хийгээгүй тохиолдолд дараагийн олборлолтын ажлыг эхлүүлэхгүй байхаар заасан. Эдгээр хуулийн дагуу “Сентерра Гоулд”-ынхан хаана ч олборлолт явуулах эрхгүй. Өнөөдөр тэд Ноён уулыг ухан алттай хүдрээ “Бороо Гоулд”-ын ашиглаж байсан үйлдвэр рүүгээ зөөн тэнд тээрэмдэж угаахаар бэлтгэлээ базаачихсан.  Тэр үед  уурхайн хаягдлын далангийн хүнцлээр бохирдсон шавартай ус хэд дахин нэмэгдэнэ. Энэ даланг анх 2000-аад оны үед барихдаа Их Даширын нуруунаас 10 тн алт ялгаж авах хүдрийг угаасан хаягдлыг хуримтлуулахаар тооцож барьсан. Одоо дахиад үүнээс тав дахин их алт авахаар сая сая тонн хүдрийг тээрэмдэн цианаар  угааж, энэ нуур руу асгахад хаягдлын далангийн хаалт ачааллаа дийлэх үү. Энэ талаар хийсэн эрсдэлийн тооцоо судалгаа тэдэнд огт байдаггүй юм.

Монгол орон бол газар хөдлөлтийн идэвхтэй бүсд багтдагийг хэн хүнгүй мэддэг болсон. Сүүлийн үед газар хөдлөлтийн давтамж ойрхон болж, жилд 400-500 том жижиг чичирхийлэл бүртгэгдэж байна. Хэрэв байгалийн давагдашгүй хүчин зүйлийн нөлөөгөөр уурхайн хаягдлын далан сэтэрч, нуурын хэдэн сая тонн циан болоод хүнцлээр бохирдсон их шавартай ус алдагдвал Бороо, Хараа гол, Сэлэнгэ мөрөн цаашлаад Байгаль далай хордож, байгаль орчинд онц ноцтой хор нөлөө үзүүлбэл хариуцлагыг нь хэн үүрэх вэ.  Үндсэн чулуулгийг дэлбэлэн ухаж ил гарган олборлолт явуулснаар газрын гүнд байгаа их хүнцэл агуулсан эрдсүүд наранд ил гарч, бороо цасны устай холилдон исэлдэж, усанд уусамтгай нэгдлүүд үүсгэн орчноо бохирдуулна. Бохирдсон  Гацуурт голоор дамжин  Бороо, Хараагийн гол, Сэлэнгэ мөрөн хүнцлээр цалгилж эхэлбэл зөвхөн нутгийн иргэд мал амьтнаар тогтохгүй, тэнд ургасан тариа ногоо, малынх нь мах сүүг хэрэглэдэг хэнбугайд ч энэ асуудал хамаатай болно. Энэ бол цөөхөн монголчуудын ч асуудал биш. Яагаад гэвэл Байгаль далайн 50 хувь нь Сэлэнгэ мөрнөөр тэжээгддэг. Цаашлаад Байгаль далайн их ус Ангар, Енисей мөрнөөр дамжин Хойд мөсөн далай хүрснээр дэлхий нийтийн байгаль орчны асуудал хөндөгдөх нь гарцаагүй.

-“Сентерра Гоулд” компани Киргиз улсад том орд эзэмшдэг гэдэг?

-Тиймээ. Тэнд 700 тонн алтны нөөцтэй том орд эдний эзэмшилд байдаг юм. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө Тяншаны нуруун дахь Сентерра Гоулдын “Кумтора майнз” уурхайг зогсоохын тулд цус асгаруулсан мөргөлдөөн болж, цагдаа цэргийнхэн оролцож байж босогчдыг тараасан. Кумторын ордын авилгаас  үүдэн Кыргизийн анхны ерөнхийлөгч Акаев унаж, эх орноосоо дутаасан. Энэ асуудлаас үүдэн  Бакиев гэгч дараагийн ерөнхийлөгч нь эх орондоо гишгэх газаргүй болж хөөгдсөн. Одоо тэрээр Беларусь улсад орогнож байгаа. Ер нь алттай оролдсон хэн бүхний амьдрал нь орвонгоороо эргэдгийг хүн бүр ойлгох цаг нь болсон баймаар.

– “Бороо Гоулд” компани  Сэлэнгэ аймгаас 50 тонн алт олборлосон гэдэг. Тэр газраа нөхөн сэргээлт хийгээд дуусчихсан уу? 

-Алтны ордыг ашиглах үед хөрс хуулалтын том овоолго үүсэн байгаль орчинд х сөрөг нөлөө үзүүлдэг. “Сентерра Гоулд”  нь Бороогийн ордоос 60 гаруй тонн алтыг аль хэдийнэ аваад явчихсан. Харин бидэнд энэ хэмжээний их овоолго, онгойсон том хар нүх л үлдлээ. Арван хэдэн жилийн өмнө анх амлаж байсан шигээ Их Даширын нурууг маань эргээд босгодоггүй юм аа гэхэд тэнд тэсэлж дэлбэлээд ухчихсан ангал хар нүхээ бүрэн булж, ядаж малын бэлчээрт ч болов  ашиглахад аюулгүй болгоосой. Мөн хаягдал нууранд агуулагдах тэр их хүнцлийн асуудлаа өнөө хүртэл шийдээгүй байгаа. Тэсэлж дэлбэлж, байгаад авсан алтаа татвар төлбөргүйгээр гадагш нь гаргачихаад олборлолт хийсэн  талбайдаа онгойсон том хар нүх үлдээж орхичихоод одоо “Ноён уулыг” чинь ийм болгоно хэмээн дайрч байгаатай монголчууд хэзээ ч эвлэрч болохгүй.

 – Тэнд байгаа Хүннүгийн үеийн булш бунхан болон цэвдгийн талаар нарийн судалгаа хийсэн юм болов уу?

-Атилла хааны үеийн хэдэн зуун булш бунхныг агуулдаг газар өнөөдөр дэлхийд Монголоос өөр хаа ч байхгүй. Энэ талаар археологич гавьяатнууд тайлбарлах байх. Харин Хүннүгийн үеийн Монголоос аваачсан олдвороороо Санкт-Петербургийн Эрмитаж өнөөдөр Парижийн Лувраас дутахгүй алдаршиж байгааг л би мэдэх юм.

2016 онд ШУА-ийн Газар зүйн хүрээлэнгээс хэвлүүлсэн “Монгол орны Цэвдгийн тархалтын шинэхэн зураг­лалыг” авч үзвэл Ноён уул орчмын бүс нутаг нь цэвдгийн  тар­халттай гэсэн ангилалд багтсан байдаг юм. Үүнтэй хамаагүй оролдвол энэ хавийн нутгийн ой ургамлын сан хөмрөг дахин нөхөн сэргээгдэхгүй болтлоо эвдэрч сүйрч нүцгэн цөл болно гэсэн үг. Мөн энэ хүрээлэнгээс хийсэн хөрсний судалгаанаас харахад хүнц­лийн агууламжийн дундаж хэмжээ дээр дурдсан Монгол Улсын стандартаас хавьгүй өндөр байгааг тогтоосон байдаг. Байгалийн ерөнхий фон нь хүнцэл ийм өндөр агуу­ламжтай байгаа нь аливаа ашигт малт­малын олборлолт явуулах гэж байгаа бол энэ орчмын гол горхи, гүний болон гар худгуудад хүнцлийн агуу­ламжийг бүр нарийвчлан судлах шаард­лагатай. Гэтэл ийм судалгаа хийгд­сэн юм огт байхгүй, хийхээсээ ч “Сен­терра Гоулд”-ынхан айгаад  байгаа юм.

Эцэст нь хэлэхэд ийм нарийвчилсан су­­далгаа үнэлгээгүйгээр уул уурхайн том төсөл хэрэгжүүлнэ гэж муй­хар­лан зүтгээд суугаа сайд, дарга нарт алсдаа эх орон ард түмэн зон олны өмнө хүлээх үүрэг хариуцлага хатуу нэхэлтэй гэдгийг дахин сануулмаар санагдана.
 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6