Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Сур харваачид цэц мэргэнээ сорьж байна
Image
#СПОРТАЯЛАЛ: Монгол хүн нум сум бариад босоход эвийг нь олоод харваж чадна
Image
БНХАУ гадаадын 23 компаниас махан бүтээгдэхүүн импортлохоо түр зогсоожээ
Image
ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайдын илгээлтийг уламжлав
Image
НҮБ-ын АЗ Сирид хүмүүнлэгийн тусламж хүргэхтэй холбоотой асуудлаар тохиролцож чадсангүй
Image
Наадмын үеэр эмнэлэг 10-16 цагт үйлчилнэ
Image
Япон, АНУ сарыг эзэмшихэд хамтран ажиллахаар болов
Image
Энэ долоо хоногт Алтанбулаг боомтоор 2615 тн бодис, бараа бүтээгдэхүүн импортолжээ
Image
Ч.Уранхолбоо: Аав минь наадмын хамгаалалтад гарчихаад орой гэртээ тоосонд даруулчихсан орж ирдэг байж билээ
Image
БНХАУ-ын Эквадор улсаас импортолсон хөлдөөсөн сам хорхойн баглаа боодлоос коронавирус илэрчээ
Image
Б.Янжмаа: Хонг Конгт бүх сургуулийн үйл ажиллагааг Даваа гарагаас эхлэн зогсоохоор болжээ
Image
ХУРДАН МОРЬ: Их насанд 210 гаруй хурдан хүлэг шандас сорино
Image
"Коронавирусийн халдвартай тохиолдол илрээгүй. Гурван хүн эдгэрч эмнэлгээс гарлаа"
Image
Х.Баттулга: Монгол орны суу алдар дэлхий даяар дуурсах олон сайхан учир тохиол бүрдлээ
Image
"Өчигдөр дэлхий дахинд нэг өдрийн дотор хамгийн олон хүн коронавирусийн халдвар авсан өдөр боллоо"
Image
АЗАРГА: Төв аймгийн Баян сумын харьяат Б.Нямжавын хээр азарга улсын наадамд түрүүллээ
Image
Наадмын өдрүүдэд зах, худалдааны төвүүдийн ажиллах ЦАГИЙН ХУВААРЬ
Image
Коронавирусийн цар тахал хүлэмжийн хийг түүхэн дээд хэмжээгээр бууруулжээ
Image
"Нийслэлийн айл өрх бүрийн хойморт аз жаргал цалгиж, түүхт их улсын хийморь жавхаа мөнхөд бадраг"
Image
Умард Солонгосоос оргосон Масажи Ишикавагийн түүх
Image
Туркийн ерөнхийлөгч Гэгээн Софийн сүмийг Исламын шашны сүм болгох зарлиг гаргалаа
Image
Туркийн ерөнхийлөгч Гэгээн Софийн сүмийг Исламын шашны сүм болгох зарлиг гаргалаа
Image
Өнөөдөр төвийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсэг, зүүн аймгуудын ихэнх нутгаар усархаг бороо орно
Image
ВИДЕО: 07:30 цагийн байдлаар нийслэлээс Эмээлтийн товчоогоор гарч буй замын хөдөлгөөний ачаалал нэмэгдэж байна
Image
Буриад сурын харваанд Х.Баасандорж, Б.Пунсалдулам нар түрүүллээ
Image
МУАЖ Д.Самбуу: Хүчтэний Өлгий ...
Image
2020.07.11: Баяр наадмын хөтөлбөр
Image
104 хурдан азарга гарааны зурхай руу хөдөллөө
Image
Эе, эвээ ололцох, хамтын хөдөлмөр эхлэхэд сайн хэмээжээ
Image
Бороотой, 21-23 хэм дулаан байна
Image
"Ээжийнхээ хайраар ..." дуу шинэ клиптэй боллоо
Image
Их зохиолч, нийгмийн зүтгэлтэн Д.Нацагдорж, Пагмадулам "амилан" цогцоллоо
Image
Хүүхдийн зуслангийн 2020 оны ээлжийн хуваарь болон үнэ
Image
Наадмын өдрүүдэд Мэргэжлийн хяналтын байцаагчид өндөржүүлсэн бэлэн байдалд ажиллана 
Image
Өндөр орлоготой 10 албан тушаалтны ХОМ-ийг хянажээ
Image
Шатахуун, автомашин, эрчим хүчний импорт буурчээ
Image
Гадаад худалдаа эхний хагас жилд 368 сая ам.долларын ашигтай гарлаа
Image
Үерийн түвшинг давж буй голууд
Image
"Хот хоорондын зорчигч тээврийн автобусууд цагийн хуваарийн дагуу хэвийн явж байна"
Image
Төв аймгийн Эрдэнэ сум орох замд тээврийн хэрэгсэл зорчиход хүндрэлтэй нөхцөл
Image
Сэрэмжлүүлэг: Гол мөрний усны түвшин 10-55 см даван үерлэж байна
Image
Бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлсэн хугацааг 07 дугаар сарын 31-нийг хүртэл сунгалаа
Image
Соёлын сайд С.Чулуунтай холбоотой зохиогчийн эрх зөрчсөн гэх мэдээллийг ШУА няцаав
Image
56 дуут цамхгаар зарлан мэдээлэл хүргэнэ
Image
Нийслэлийн төсөв иргэдэд нээлттэй боллоо
Image
Нийслэлд зарлан мэдээллийн 56 дуут цамхгаар гурван цаг тутамд цаг агаарын мэдээ,сэрэмжлүүлгийг хүргэнэ
Image
Дархан-Уул, Арвайхээр, Чойр, Мандалговь, Өндөрхаан чиглэлд зорчихгүй байхыг анхааруулж байна
Image
ОХУ-ын Холбооны Хурал "Монгол, ОХУ-ын найрсаг харилцаа, иж бүрэн стратегийн түншлэлийн тухай гэрээ"-г баталлаа
Image
Хүнсний ногооны үнэ тогтворжиж байна
Image
Аяллын 10 АЛТАН ДҮРЭМ
Image
Мобикомоос татгалзъя
Image
ТАНЫ ГАР УТСЫГ ТАГНАЖ БАЙГАА ЭСЭХИЙГ ХЭРХЭН МЭДЭХ ВЭ?
Image
Өргүй Монгол хөдөлгөөн "өр"-өө тэглэхийг шаардлаа
Image
Г.Эрхэмбаяр хамтлагийнхаа бүсгүйтэй хайр сэтгэлийн холбоотой болжээ
Image
Ц.Энхбаяр: С.Баярыг эргүүлэн тат, надад одоо айх зүйл байхгүй
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Батсүмбэрт ажиллана
Image
Хорхог бол Хор+Хог биш, Харин…
Image
Үсийг эрүүл болгох үс уналтын эсрэг жорууд хадгалаад аваарай
Image
Хүн дайраад осолын газраас зугтажээ
Image
Б.Бат-Энэрэл хүү 7 сарын 7-ны өдөр 7 цагт төрсөн
Image
ТӨВӨД ХҮМҮҮСИЙН УРТ НАСЛАДАГ НУУЦЫГ ЭРДЭМТЭД ИЛРҮҮЛЖЭЭ!
Image
Жүжигчин И.Одончимэг өдгөө 50 нас хүрч байгаа хэдий ч гэрлэх санал хүлээн авч олныг ангайлгав.
Image
Х.Баттулга: Эв нэгдлийг эрхэмлэсэн Ерөнхийлөгч байна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Элчин сайд нарыг эгүүлэн татах тухай албан бичигт хариу өглөө
Image
Голомт банкны зэс картын эзэмшигчид Эх орноороо хөнгөлөлттэй аялах боломжтой
Image
Х.Баттулгын дараагийн зөвлөхөөр Д.Пүрэвдаваа томилогдох уу?
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар бороотой
Image
Зөвхөн нийтийн галт тэргэнд харах боломжтой зүйлс /27 фото/
Image
С.Батцэцэг Хөдөлмөрийн баатар боллоо
Image
МУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зөвлөхүүдээ томилоно
Image
Энэ гайхалтай тенүүдийг хэрхэн тавмдаг гээч Тень тавих 20 санаа
Image
Маск "Энэ миний наадам" хошин шог
Image
Түрийвчинд тань мөнгө тогтохгүй байгаа бол та эдгээрийг хэрэгжүүлээд үзээрэй
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан Ц.Содномдоржид хаш цагаан хөөргөө бэлэглэлээ
Image
Дуучин бүсгүй тайзан дээр тогонд цохиулан нас баржээ
Image
Түймэрт явсан залуусаараа аархая
Image
ТА ЯМАР РАШААН СУВИЛАЛД, ЯМАР ҮНЭЭР, ЯАЖ ЯВАХ ТУХАЙ ТАНИЛЦААРАЙ
Image
Чингэлэгт даруулсан хүүхдийн биеийн байдал хүнд байна
Image
Японы Засгийн газраас манай улсад төслийн бус буцалтгүй тусламж үзүүлнэ
Image
ҮС ШИНЭЭР ҮРГЭЭЛГЭХ БУЮУ ЗАСУУЛАХАД ТОХИРОМЖГҮЙ
Image
"Ээж" кино Хятадад гарна
Image
Дугаарын хязгаарлалттай холбоотой төөрөгдөлийн мэдээлэлд хариулт өглөө
Image
Баянхонгор аймагт сонгогчдын ирц 21,6 хувьтай байна
Image
Хүүхдээрээ ээж болсон нь охидын буруу биш, харин...
Image
МЗХ ахмадуудаа хүлээн авч, хүндэтгэл үзүүллээ
Image
Чуулганаар Ерөнхийлөгчийн хоригийг хэлэлцэнэ
Image
Хулаан, миний дvv ахыгаа уучлаарай … (өгүүллэг)
Image
"ЭМЭЭЛТ" ЗАХАД БОРЛОНГИЙН АРЬС 15 МЯНГАН ТӨГРӨГ БАЙНА
Image
БЗД-ИЙН ДАХИН СОНГУУЛЬД МАН-ААС НЭР ДЭВШИН, СОНГОГДСОН Б.ГАЛХҮҮГИЙН ТҮР ҮНЭМЛЭХИЙГ ШҮҮХЭЭС ТҮДГЭЛЗҮҮЛЖЭЭ
Image
ҮЕРИЙН ГАМШИГ ТОХИОЛДСОН ҮЕД ШУУРХАЙ АЖИЛЛАХ АЖЛЫН ХЭСЭГ БАЙГУУЛЛАА
Image
САДДАМ ХУСЕЙНЫ АЛТАН БУУНУУД
Image
"ТОПОР"-ЫН СҮҮДЭР Т.АЮУРСАЙХАН Х.БАТТУЛГЫН ТАШУУРААР...
Image
ХӨРӨНГӨ, ОРЛОГЫН МЭДҮҮЛГЭЭ ГАРГАХ ХУУЛИЙН ХУГАЦАА ДУУСАХАД 4 ХОНОГ ҮЛДЛЭЭ
Image
СУРАГЧ СОЛИЛЦООГООР ИРСЭН ХҮҮХДҮҮДИЙГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗЛАА
Image
Бидний анхны шөнө
Image
Ж.Тогтохбаяр: Налайхын 20.9 км авто замын ажил 25 хувийн гүйцэтгэлтэй байна
Image
Малчдад НҮБ-ын тусламжийг хүргэнэ
Image
“СҮРЬЕЭГЭЭС СЭРГИЙЛЬЕ, ЦАГ НЬ БОЛСОН”
Image
Стакантай усанд давс, цагаан цуу хийгээд гэртээ хонуулаарай! Үр дүн гайхалтай
Image
Дур хүсэл намайг нөмрөн авч, би агаарын урсгалд....
Image
Илгэн гутлыг хэрхэн цоо шинэ мэт болгох вэ?
Image
ААДАР БОРООНЫ УЛМААС ЭНЭТХЭГТ 50 МЯНГАН ХҮН ГАДААД ЕРТӨНЦӨӨС ТУСГААРЛАГДААД БАЙНА
Image
Жижиг Золоогоос гадаадад суугаа Б.Тамирт "илгээсэн захиа"
Image
ФОТО: Хоёр настнууд сугалаагаар цэцэрлэгтэй боллоо
Image
Шивэрнээс салах энгийн 8 арга
Image
"Зүүн Азийн жүдо бөхийн аварга” шалгаруулах тэмцээнд 7 орны 100 гаруй тамирчин оролцоно
Image
Хүүхдийн мөнгө авах эсэхээ шалгаж үзээрэй
Image
Эрүүл мэндийн яамнаас мэдээлж байна /2020.06.23/
Image
Image

Ш.ПҮРЭВСҮРЭН: ГАЦУУРТЫН ОРДЫН ХҮНЦЛИЙН ХЭМЖЭЭ СТАНДАРТААС 8000 ДАХИН ИХ БАЙНА

Ноён уулын шүүх хурал уржигдар товлогдсон ч дахин хойшилсон. Энэ үеэр Ноён уулыг ухуулахын эсрэг тэмцэж байгаа эрдэмтэн, доктор Ш.Пүрэвсүрэнтэй ярилцсан юм.

-Ноён уулыг ухуулахгүй гэдэг байр суурийг та бүхэн тууштай барьж байгаа. Үүнээс гадна Гацууртын орд орчимд байгаа хүнцлийн талаар таны яриа сонирхол татаж байна?

-Гацууртын ордыг одоогоор 50 тонн цэвэр алтны нөөцтэй гэдэг боловч цаашдаа 100 тонноор тогтохгүй нөөцтэй гэж судлаачид үздэг. Эрдэмтдийн судалгаанаас үзэхэд Ноён уул дахь Гацууртын ордны алтны хүдэрт агуулагдах хүнцэл гэгч аймшигтай хорны хэмжээ 50000 мг/кг хүрч байна. Өөрөөр хэлбэл, манай улсад мөрдөж буй стандартаас даруй 8000 дахин их гэсэн үг. Мөн судалгаанаас үзэхэд Гацууртын голын ёроолын шавраас авсан дээжинд хүнцлийн хэмжээ 136мг/кг байна. Ноён уулаас эх авдаг Гацууртын голын дагуух шороон ордыг Монголын “Гацуурт” компани анх 1990-ээд оны үед ашиглаж  алт угааж авах үед голын ёроолын лаг шавраас их хэмжээний хүнцэл ялгаран голын ус болон ойр орчим нь хордсоныг дээрх баримт өгүүлдэг.  “Бороо Гоулд” уурхайн хаягдлын санд хүнцэл 2820 мг/л  буюу усанд байвал зохих хэмжээнээс 300-400 дахин их байгаа нь хүний аминд хүрэх өндөр тун. Хүнийг хүнцлийн хордлогын үхэлд хүргэх тун нь 130 мг/л байдаг ба усанд 2.2 мг/л хүрэхэд л хүний бие организмд хордлого мэдрэгдэж эхэлдэг.  Хүнцлийн ангидрид дээр туршсан судалгаануудаас үзэхэд молтогчин туулайг 14-30 мг/кг, нохойг 30-70 мг/кг  тунгаар хордуулахад л шууд үхдэг болохыг тогтоосон.

Хүнцэл ихтэй учир уг голын дагуу амьдардаг айлуудыг “Бороо Гоулд” компанийнхан зөөврийн усаар хангадаг талаараа одоогоос есөн жилийн өмнө гүйцэтгэх захирал ноён Казаков олны өмнө өөрөө ам алдан ярьж байсныг ТВ-9 телевизээр хэд хэдэн удаа харуулсан юм шүү дээ. Өнгөцхөн шороон ордыг нь ашиглахад ийм их хүнцэл ялгарч байгаа юм чинь төслийн баримт бичигт дурдсанаар хэдэн зуун метр гүн ухаж, үндсэн ордыг нь дэлбэлэн хүнцэлтэй хүдрийг нь ил гаргаад эхэлбэл юу болох бол. Энэ бол алтны төлөө үхэлдэж байгаа шуналдаа шартчихсан мунхагуудад зориулан булшилсан байгаль эхийн тэсрэх бөмбөг юм. Өвөг дээдэс маань онголсон шарилаа хөндүүлэхгүйн тулд оролдсон хэн бүхэнд үхэл дагуулах энэ уулыг сонгосон нь юутай ухаалаг шийдэл байж вэ.

-Хүнцэл гэдэг тийм аюултай бодис уу?

-Монгол Улсын стандартаар  нэг кг хөрс, нэг литр усанд хүнцэл 6мг-аас илүү байвал хүний эрүүл мэндэд аюултай гэж үздэг. ДЭМБ-ынхаар бол 10, ОХУ-ын стандарт бол бүр хатуу, ердөө 2мг/л байхад л хортой гээд тогтоочихсон байдаг юм. Одоо ашиглалт нь дууссан Сэлэнгэ аймгийн Баянгол сумын нутаг дахь “Бороо Гоулд”-ын уурхайн хаягдлын нуурын лаг  шаварт агуулагдах хэмжээ нь 4419мг/кг-д хүрчихсэн байгаагаас үзэхэд ямар их хор тэнд агуулагдаж байгааг төвөггүй ойлгож болно.

ОХУ-ын эрдэмтэн С.Чалов нарын 2012 онд хийсэн судалгаагаар Заамарын уурхайгаас жилд 30 тонн хүртэл хүнцэл Туул гол руу орж, Сэлэнгэ мөрний сав газрыг  бохирдуулж байна гэсэн бол Германы эрдэмтэн Хофман нарын 2013 онд хийсэн судалгаагаар Хараа гол руу ордог хүнцлийн хэмжээ жилээс жилд ихэсч, 3.3 тоннд хүрсэн гэж дүгнэжээ.

Дээрх ноцтой асуудлуудыг ул суурьтай судалж үзэлгүйгээр 50-хан тонн алтанд нь шүлэнгэтэж, харийнхны гар хөл болох зүрх сэтгэл өнөөгийн энэ эрхтэн дархтануудад байгааг хараад үнэхээр жигшиж байна. Хүнцэл аюулгүй гэж яриад ард олны тархийг угаагаад байгаа хүмүүст хандаж жишээ дурдахад, хүнцэлтэй хуурай сүү хэрэглэсний улмаас  Японд 12000 гаруй хүүхэд  хордож, 120 нь нас барсан харамсалтай тохиолдол гарч байв. Хүнцлийн  хордлого 1998 онд  Энэтхэгийн Бенгал мужид гарч ундны усанд хүнцэл хэт ихэссэнээс 200 мянган хүн хордож, дараа нь хөрш Бангладеш улсад үүнээс том хэмжээний хордлого гарч байлаа.

– Байгаль орчны үнэлгээ болон бусад судалгаа хийгээгүй гэж байсан?

-2012 онд УИХ-аар батлагдсан “Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээний тухай” хуулийн 7.1.2-д заасны дагуу байгаль орчны нөлөөллийн нарийвчилсан үнэлгээ хийлгэж, уг үнэлгээндээ мэргэжлийн байгууллагаар дүн шинжилгээ болон хянан магадлагаа гаргуулаагүй ямар ч аж ахуйн нэгжид ашиглалт олборлолт явуулах эрх олгох ёсгүй юм.  Гэтэл ийм юм огт хийгээгүй “Сентерра Гоулд” компанид  ашиглалтын лицензийг шууд олгочихсон юм билээ. Энэ талаар надад хангалттай баримтууд байгаа. Мөн “Ашигт малтмалын тухай” хуулийн 39.7-д зааснаар нөхөн сэргээлтийн ажлыг бүрэн хийгээгүй тохиолдолд дараагийн олборлолтын ажлыг эхлүүлэхгүй байхаар заасан. Эдгээр хуулийн дагуу “Сентерра Гоулд”-ынхан хаана ч олборлолт явуулах эрхгүй. Өнөөдөр тэд Ноён уулыг ухан алттай хүдрээ “Бороо Гоулд”-ын ашиглаж байсан үйлдвэр рүүгээ зөөн тэнд тээрэмдэж угаахаар бэлтгэлээ базаачихсан.  Тэр үед  уурхайн хаягдлын далангийн хүнцлээр бохирдсон шавартай ус хэд дахин нэмэгдэнэ. Энэ даланг анх 2000-аад оны үед барихдаа Их Даширын нуруунаас 10 тн алт ялгаж авах хүдрийг угаасан хаягдлыг хуримтлуулахаар тооцож барьсан. Одоо дахиад үүнээс тав дахин их алт авахаар сая сая тонн хүдрийг тээрэмдэн цианаар  угааж, энэ нуур руу асгахад хаягдлын далангийн хаалт ачааллаа дийлэх үү. Энэ талаар хийсэн эрсдэлийн тооцоо судалгаа тэдэнд огт байдаггүй юм.

Монгол орон бол газар хөдлөлтийн идэвхтэй бүсд багтдагийг хэн хүнгүй мэддэг болсон. Сүүлийн үед газар хөдлөлтийн давтамж ойрхон болж, жилд 400-500 том жижиг чичирхийлэл бүртгэгдэж байна. Хэрэв байгалийн давагдашгүй хүчин зүйлийн нөлөөгөөр уурхайн хаягдлын далан сэтэрч, нуурын хэдэн сая тонн циан болоод хүнцлээр бохирдсон их шавартай ус алдагдвал Бороо, Хараа гол, Сэлэнгэ мөрөн цаашлаад Байгаль далай хордож, байгаль орчинд онц ноцтой хор нөлөө үзүүлбэл хариуцлагыг нь хэн үүрэх вэ.  Үндсэн чулуулгийг дэлбэлэн ухаж ил гарган олборлолт явуулснаар газрын гүнд байгаа их хүнцэл агуулсан эрдсүүд наранд ил гарч, бороо цасны устай холилдон исэлдэж, усанд уусамтгай нэгдлүүд үүсгэн орчноо бохирдуулна. Бохирдсон  Гацуурт голоор дамжин  Бороо, Хараагийн гол, Сэлэнгэ мөрөн хүнцлээр цалгилж эхэлбэл зөвхөн нутгийн иргэд мал амьтнаар тогтохгүй, тэнд ургасан тариа ногоо, малынх нь мах сүүг хэрэглэдэг хэнбугайд ч энэ асуудал хамаатай болно. Энэ бол цөөхөн монголчуудын ч асуудал биш. Яагаад гэвэл Байгаль далайн 50 хувь нь Сэлэнгэ мөрнөөр тэжээгддэг. Цаашлаад Байгаль далайн их ус Ангар, Енисей мөрнөөр дамжин Хойд мөсөн далай хүрснээр дэлхий нийтийн байгаль орчны асуудал хөндөгдөх нь гарцаагүй.

-“Сентерра Гоулд” компани Киргиз улсад том орд эзэмшдэг гэдэг?

-Тиймээ. Тэнд 700 тонн алтны нөөцтэй том орд эдний эзэмшилд байдаг юм. Одоогоос хэдэн жилийн өмнө Тяншаны нуруун дахь Сентерра Гоулдын “Кумтора майнз” уурхайг зогсоохын тулд цус асгаруулсан мөргөлдөөн болж, цагдаа цэргийнхэн оролцож байж босогчдыг тараасан. Кумторын ордын авилгаас  үүдэн Кыргизийн анхны ерөнхийлөгч Акаев унаж, эх орноосоо дутаасан. Энэ асуудлаас үүдэн  Бакиев гэгч дараагийн ерөнхийлөгч нь эх орондоо гишгэх газаргүй болж хөөгдсөн. Одоо тэрээр Беларусь улсад орогнож байгаа. Ер нь алттай оролдсон хэн бүхний амьдрал нь орвонгоороо эргэдгийг хүн бүр ойлгох цаг нь болсон баймаар.

– “Бороо Гоулд” компани  Сэлэнгэ аймгаас 50 тонн алт олборлосон гэдэг. Тэр газраа нөхөн сэргээлт хийгээд дуусчихсан уу? 

-Алтны ордыг ашиглах үед хөрс хуулалтын том овоолго үүсэн байгаль орчинд х сөрөг нөлөө үзүүлдэг. “Сентерра Гоулд”  нь Бороогийн ордоос 60 гаруй тонн алтыг аль хэдийнэ аваад явчихсан. Харин бидэнд энэ хэмжээний их овоолго, онгойсон том хар нүх л үлдлээ. Арван хэдэн жилийн өмнө анх амлаж байсан шигээ Их Даширын нурууг маань эргээд босгодоггүй юм аа гэхэд тэнд тэсэлж дэлбэлээд ухчихсан ангал хар нүхээ бүрэн булж, ядаж малын бэлчээрт ч болов  ашиглахад аюулгүй болгоосой. Мөн хаягдал нууранд агуулагдах тэр их хүнцлийн асуудлаа өнөө хүртэл шийдээгүй байгаа. Тэсэлж дэлбэлж, байгаад авсан алтаа татвар төлбөргүйгээр гадагш нь гаргачихаад олборлолт хийсэн  талбайдаа онгойсон том хар нүх үлдээж орхичихоод одоо “Ноён уулыг” чинь ийм болгоно хэмээн дайрч байгаатай монголчууд хэзээ ч эвлэрч болохгүй.

 – Тэнд байгаа Хүннүгийн үеийн булш бунхан болон цэвдгийн талаар нарийн судалгаа хийсэн юм болов уу?

-Атилла хааны үеийн хэдэн зуун булш бунхныг агуулдаг газар өнөөдөр дэлхийд Монголоос өөр хаа ч байхгүй. Энэ талаар археологич гавьяатнууд тайлбарлах байх. Харин Хүннүгийн үеийн Монголоос аваачсан олдвороороо Санкт-Петербургийн Эрмитаж өнөөдөр Парижийн Лувраас дутахгүй алдаршиж байгааг л би мэдэх юм.

2016 онд ШУА-ийн Газар зүйн хүрээлэнгээс хэвлүүлсэн “Монгол орны Цэвдгийн тархалтын шинэхэн зураг­лалыг” авч үзвэл Ноён уул орчмын бүс нутаг нь цэвдгийн  тар­халттай гэсэн ангилалд багтсан байдаг юм. Үүнтэй хамаагүй оролдвол энэ хавийн нутгийн ой ургамлын сан хөмрөг дахин нөхөн сэргээгдэхгүй болтлоо эвдэрч сүйрч нүцгэн цөл болно гэсэн үг. Мөн энэ хүрээлэнгээс хийсэн хөрсний судалгаанаас харахад хүнц­лийн агууламжийн дундаж хэмжээ дээр дурдсан Монгол Улсын стандартаас хавьгүй өндөр байгааг тогтоосон байдаг. Байгалийн ерөнхий фон нь хүнцэл ийм өндөр агуу­ламжтай байгаа нь аливаа ашигт малт­малын олборлолт явуулах гэж байгаа бол энэ орчмын гол горхи, гүний болон гар худгуудад хүнцлийн агуу­ламжийг бүр нарийвчлан судлах шаард­лагатай. Гэтэл ийм судалгаа хийгд­сэн юм огт байхгүй, хийхээсээ ч “Сен­терра Гоулд”-ынхан айгаад  байгаа юм.

Эцэст нь хэлэхэд ийм нарийвчилсан су­­далгаа үнэлгээгүйгээр уул уурхайн том төсөл хэрэгжүүлнэ гэж муй­хар­лан зүтгээд суугаа сайд, дарга нарт алсдаа эх орон ард түмэн зон олны өмнө хүлээх үүрэг хариуцлага хатуу нэхэлтэй гэдгийг дахин сануулмаар санагдана.
 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6