Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Нийслэлийн хэмжээнд Гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хөдөлгөөнт эргүүл ажиллаж байна
Image
МАН-ын Булган аймгийн нэр дэвшигчид сурталчилгааны нээлтээ хийлээ
Image
Уул уурхайд олгодог тусгай зөвшөөрлийн тоо буурч байна
Image
ОХУ-д коронавирусний халдварын 8800 гаруй шинэ тохиолдол илэрчээ
Image
COVID-19-ийн эмчилгээ болон вакцины нээлтээр Тайвань ахиц дэвшилттэй байна
Image
2NE1 хамтлагийн "Park Bom" шинэ дүр төрхөөрөө олныг гайхшруулав
Image
Олимпийг хялбаршуулсан аргаар зохион байгуулж магадгүй
Image
Нийслэлийн хэмжээнд Гал түймрээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хөдөлгөөнт эргүүл ажиллаж байна
Image
"ATC": Дэлхийн нисэх буудлуудыг нээх хуваарь
Image
Мөнххаан суманд хүүхэд залуучуудын цэцэрлэгт хүрээлэн ашиглалтад орлоо
Image
Их Британи улс Дэлхийн Вакцины Чуулганыг цахимаар зохион байгуулна
Image
Их дүйчэн өдрөөр анх удаа бүх нийтээр амарна
Image
Хөгшрөлтийг "мартсан" 13 алдартан
Image
Б.Бямбатогтох: 2020 онд хоолны хордлогын дэгдэлт гараагүй
Image
Албандаа 27 жил “зүтгэсэн” гал унтраах автомашин хөшөө болон сүндэрлэлээ
Image
ТҮЦ-т хүнс зарах хориотой
Image
ЭМЯ: Сүм, хийд, шашны байгууллагууд хурал номыг цахимаар хурахыг зөвлөж байна
Image
Жорж Флойд коронавирусийн халдвар авсан байжээ
Image
Улаанбаатар-Арвайхээр чиглэлийн авто замын засварыг энэ сард эхлүүлнэ
Image
Алдартнуудыг залуу настай нь уулзуулсан нь... (30 фото)
Image
"Түргэвчилсэн санхүүжилтийн хэрэгсэл"-ийн хүрээнд ОУБС Монгол Улсад 99 сая ам.доллар олгохоор батлав
Image
Тайландад гацсан 160 гаруй иргэд эх орондоо ирэх хүсэлт гаргажээ
Image
"Шинэ коронавирус мутацид орж, өөрчлөгдсөн гэх нотолгоо байхгүйг ДЭМБ-аас зарлалаа"
Image
Умард Солонгосын эсрэг суртал нэвтрүүлэг явуулахаа зогсоохыг Ким Жон Уны дүү Өмнөд Солонгосоос шаардав
Image
"COVID-19-ийн вакцин гаргаж авах өндөр магадлалтай 5 компанийн нэрийг АНУ удахгүй зарлана"
Image
МАН-ын Өвөрхангай аймагт нэр дэвшигчид нээлтээ хийлээ
Image
БЗД-ийн нэгдсэн эмнэлэгт тусгаарлах 100 ор бэлджээ
Image
Жорж Флойдыг баривчлах үед хамт байсан гурван цагдаад хэрэг үүсгэлээ
Image
18 оронд коронавирусийн мянгаас дээш тохиолдол илэрлээ
Image
“Хүүхэд нас минь тайзны ард тоглолт үзэж өнгөрсөн”
Image
Би жирэмсэн болчихсон байна Амьдрал минь ингээд дууслаа
Image
Хүүхдийн эмнэлэгт "Бяцхан номын сан" байгууллаа
Image
“Их 7” бага орлоготой орнуудад зээлийн хөнгөлөлт санал болгоно
Image
Жон Белл: Энэ хүнд нөхцөл байдлыг даван туулахад нь харилцагчдадаа дэмжлэг үзүүлж, хамтарч ажиллана
Image
Хүүхдийг шийтгэх нь том болоход нь хэрхэн нөлөөлдөг
Image
Би найз залуугийнхаа мөнгөнд болж үерхсэн
Image
Хүн амын насжилтын тухай
Image
Ус бохирдуулагч хүн, хуулийн этгээд ус бохирдуулсны төлбөрийг хуулийн дагуу төлнө
Image
Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хууль
Image
Хөргөгчинд хадгалах хэрэггүй 16 хүнс
Image
Гэр галeрeйтэй боллоо
Image
Угаартсан байж болзошгүй иргэдийг эмнэлэгт хүргэжээ
Image
Сүм, хийд, шашны байгууллагад өгөх зөвлөмж
Image
ФАТФ-аас өгсөн 6 ажлын даалгаврын 3 ажлын биелэлтийг ТЕГ хариуцан тайлагналаа
Image
Татварын байгууллагын албан хаагчид нэг өдрийн цалингаа хандивлалаа
Image
Би хоолны дэглэм барьж, дасгал хийлгүй турж чадсан
Image
Умард туйлын бүсэд их хэмжээний шатахуун асгарсантай холбогдуулан Владимир Путин онц байдал зарлажээ
Image
Төрийн мэдээлэл эмхэтгэлийн шинэ дугаар хэвлэгдэн гарав
Image
Э.Оюунболдын шүүх хурал дахин хойшлогдлоо
Image
Дугуйн замын 2,3 км асфальтан хучилтыг хийгээд байна
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Ц.Мөнх-Оргил Токиод "Азийн ирээдүй" форумд оролцож байна
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
АН2 онгоц осолдлоо
Image
Наймдугаар сарын 3-нд болох үйл явдал
Image
Б.Хурц:Лу. Болд 300 мянган ам.доллар авсан гэж хэлсэн
Image
Л.Энх-Амгалан: 200 болгож нэмэгдүүлж болохгүй юм уу
Image
Монгол-Хятадын хилийн эгц дээр SpaceX-ийн хөлөг ОУСС-д залгагдлаа
Image
Гэр бүлийн хүчирхийллийн эсрэг иргэдийн үүрэг, хариуцлага дээшилсэн байна
Image
МОНГОЛ ТУУРГАТНЫ СОЁЛ, УРЛАГИЙН ИХ НААДАМД ГАДААДЫН 200 ГАРУЙ ТӨЛӨӨЛӨГЧ ОРОЛЦОНО
Image
ӨНӨӨДРӨӨС “БАРУУН ТҮРҮҮ–10 ХОРООЛОЛ” ЧИГЛЭЛД ӨӨРЧЛӨЛТ ОРЛОО
Image
"Э.Бат-Үүл дарга, Л.Эрхэмбаяр генсек хоёр орон нутгийн сонгуулийн өмнө ажлаа өгөх ёстой"
Image
“Авьяаслаг Монголчууд” шоуг ирэх жил хийхгүй гэв
Image
“ЦАЙРТМИНЕРАЛ” КОМПАНИЙГ ХАЙГУУЛАА ҮРГЭЛЖЛҮҮЛЭХЭД ОРОН НУТГИЙНХНЫГ ДЭМЖИХИЙГ ХҮСЭВ
Image
Ж.ХАРРИСОНЫ ТОГЛОЖ БАЙСАН ГИТАРЫГ 500 МЯНГАН АМ.ДОЛЛАРООР ДУУДЛАГА ХУДАЛДААНД ОРУУЛЖЭЭ
Image
СХД-ИЙН 26 ДУГААР ХОРООНЫ 240 ХҮҮХЭД ШИНЭ ЦЭЦЭРЛЭГТЭЙ БОЛОВ
Image
БОЛОВСРОЛЫН ЗЭЭЛИЙН САНД БАРЬЦАА БОЛСОН 13.000 ДИПЛОМ БАЙНА
Image
И.Зуенко: ХЯТАДУУД АЛС ДОРНОДЫГ ЭЗЛЭХЭЭР САНААРХАЖ БАЙГАА ГЭХ БОДИТОЙ АЮУЛ АЛГА
Image
Хийлч Дээгий хүүхдэд дургүй юу
Image
Улс төрийн сангууд Германы ардчилал төлөвшихөд онцгой үүрэг гүйцэтгэсэн
Image
Opendata: Гишүүн Ж.Батзандангийн зөвлөхийн хамаарал бүхий 33 компани
Image
Кардашианыг дээрэмдсэн этгээдүүдийг баривчилжээ
Image
苏运莹《知足》-我是歌手第四季第12期单曲纯享20160401 I AM A SINGER 4 【官方超清版】
Image
Сингапурт жолоочгүй такси үйлчилгээнд явж эхэллээ
Image
Ё.БААТАРБИЛЭГ: АТГ БАГШ НАРТ ХЭРЭГ ҮҮСГЭСЭН ГЭДЭГ МЭДЭЭЛЭЛ ХУДЛАА
Image
ЛАОСТ ҮЕРИЙН ГАМШИГ АСАР ИХ ХОХИРОЛ УЧРУУЛААД БАЙНА
Image
Ерөнхийлөгч нар ямар агаарын хөлгөөр нисдэг вэ?
Image
Хариуцлагын СЭЛМЭЭ хаагуур нь эргүүлээд байна даа ХҮҮК минь...
Image
Р.Батсайхан: Үүл баатар дутуу мэдээллээр “НОХОЙ ШУУГИУЛААД” л явах юм
Image
Хүүхдээ хэрхэн номонд дуртай болгох вэ?
Image
Савны хийг гэрийн нөхцөлд дасгал хийснээр арилгаж болгоно
Image
Дарба Бандида гэгээнтнийг Хөвсгөл аймгийн шашны эзнээр өргөмжилнө
Image
Хамгийн гоёмсог цэцэглэдэг нил цэцэгийг яаж гэртээ ургуулах вэ
Image
ДУУЧИН БОЛД: ОДОО БИД НАРЫГ ТАЙВАН ОРХИОД ӨГ ГЭЖ УЙЛАН УЙЛАН ГУЙЛАА
Image
Image

Д.Энхтүвшин: Өмчиндөө эзэн болж чадах уу, үгүй юу гэдэг монголчууд бидний асуудал юм

Сибукторн ХХК-ийн захирал, Өвчтөн, нийгмийн төлөөллийн зөвлөл НҮТББ-ын тэргүүн Д.Энхтүвшинтэй өөрийн компанийн үйл ажиллагаа болон эрүүл мэндийн салбарын тулгамдаж буй асуудал мөн улс оронд өрнөж буй зарим сэдвээр чөлөөтэй ярилцлаа.

Тэрээр Монголын эрүүл мэндийн салбар өвчтөн, үйлчлүүлэгчдийн төлөө чин сэтгэлээ зориулж, тэдний эрх ашигт нийцсэн үйлчилгээ үзүүлэх ёстой гэж үздэг юм. Мөн тус салбарын доголдолтой талыг засахын тулд ил тод, шударгаар шүүмжилдэг хүмүүсийн нэг.

-Д.Энхтүвшин тантай би  анх “Оном сан”-д сэтгүүлчид, өвчтнүүдийн хамтарсан уулзалтын үеэр санал солилцож, танилцаж байлаа. Та бас нэлээн ажил хэрэгч, шаардлага чангатай хүн юм. Эхлээд өөрийнхөө тухай танилцуулна уу. Ямар мэргэжил эзэмшиж, ямар алба хашиж явав?

-Би Баянхонгор аймгийн гаралтай иргэн. Физикч мэргэжилтэй. ШУАФТХ-д 10 гаран жил ажилласан. Энэ хугацааны сүүлийн жилүүдэд  чацаргана жимс боловсруулах технологийн чиглэлээр судалж, ажилласан. Ингээд 2007 оноос үндэсний Сибукторн ХХК-ийг байгуулаад, 10 гаран жил ажиллаж байна.

-Физик технологийн хүрээлэнд 10 гаран жил ажиллахдаа ямар чиглэлээр судалгаа хийв. Энэ талаар сонирхуулаач?

-6-7 жил дулааны физикийн лабораториас  ажлын гараагаа эхэлсэн. Сүүлийн 7-8 жилд геофизикийн лабораторит эрдэм шинжилгээний ажилтан байсан. Жишээ нь, ургамлын үрийг соёолуулах, эрчимжүүлэх зэрэг хэд хэдэн чиглэлээр судалж, эрдэм шинжилгээний судалгааны ажил хийсэн.

-Сүүлийн үед нанотехнологийг хамгийн өндөр түвшний нээлт юм шиг ярих боллоо. Жишээ нь, нанотехнологиор хийсэн шидэт дэр, алчуур гээд олон нэр төрлийн бүтээгдэхүүн бий болжээ. Эрүүл мэндэд өндөр ач холбогдолтой талаар ч ярьж байна. Ер нь энэ технологи юугаараа давуу, ач тустай юм бол. Та физикчийн хувьд байр сууриа илэрхийлээч?

-Нанотехнологийг хүмүүс нэг их томоор бодож, ярих юм. Эхлээд нано гэдэг үгийг мэдэх ёстой. Жишээ нь, Мил, микро гэдэг үгийг мэдэх үү. Мил гэдэг 10-ын хасах гурван зэрэгт. Өөрөөр хэлбэл, 1000-д хуваа гэсэн үг. Метрийг 1000-аар үржүүлвэл нэг км болно. Микро нь 10-ын хасах 6 зэрэгт юм. Нано гэвэл тэрбумд хуваахийг хэлнэ. Тэгэхээр юмсыг жижиг хэмжээстэй хийхийг л нанотехнологи гэж хэлээд байна.

Нанотехнологиор молекулын түвшинд ямар нэгэн бүтээгдэхүүн хийж, бүтээдэг. Хүн төрөлхтөн 20-р зууны сүүл, 21- зууны эхэн үеэс эхэлж, жижиг хэмжээстэй зүйлс хийдэг болсноороо бахархаж байгаа юм. Энэ сэрээ, хутгыг өмнө нь маш бат бөх материалаар хийдэг байсан. Гэтэл өртөг өндөр гарна.

Сүүлийн жилд нанотехнологийг ашигласнаар сэрээний 99 хувь бат, бөх материал байх шаардлагагүй болсон. Хамгийн гол нь гадаргуу нано хэмжээстэй, бат бөх материалаар хийсэн байхад болж байна. Эд юмсын элэгдэл дотроосоо биш гадна талаасаа байдаг. Машин, мехнаизмын эд ангиудын гадаргуу нь нано хэмжээстэй, нимгэн, бат бөх, сайн чанарын материалаар бүрсэн байхад болж байна.

-Та сүүлийн 10 гаран жилд хувийн компаниа байгуулж, ажиллаж байна. Танай компанийн бизнесийн нэг чиглэл чацарганы нэгэн сортийг Монголд нутагшуулж, тариалж байгаа гэж сонслоо. Монголын зах зээлд чацарганаар яг ямар бүтээгдэхүүн хийж байгаа юм бэ?

-Монголд тийм их чацаргана ургадаггүй. Монголчууд чацаргана гэдэг модыг одоо л тарьж сурч байна.Сүүлийн жилүүдэд монголчууд чацарганаар хийж буй бүтээгдэхүүний дийлэнх нь нэг гарлын түүхий эдээр хийдэг байх гэж би үзэж байгаа. Ер нь чацарганатай холбоотой зөндөө бүтээгдэхүүн хийж болно. Жишээ нь, чацарганы хуурай бодисыг нь ялгаж аваад хүн, малын эрүүл мэндэд ач тустай олон бүтээгдэхүүн хийж болно. Чацаргана хаана ч ургадаг жимс.

Манай компани одоогийн байдлаар чацаргана тариалах бэлтгэл ажлаа хийж байна. Монголд одоо сайн сортын чацаргана алга. Тийм учраас хамгийн сайн сортын эдийн засгийн болон биологийн ач холбогдол өндөртэй чацарганы сортыг Монгол хөрсөнд нутагшуулж байна. 2008 онд чацарганы сайн сортын модыг авчирч, монгол чацаргана болгож эхлээд байна. Жишээл нь,100 000 мод тарилаа. Нэг хэсэг нь ургаж, нэг хэсэг нь үхнэ. Ургахдаа харилцан адилгүй байдаг. Хамгийн сайн ургасныг нь шилж авч, дахиад зөөж, хайчилж, нутагшуулдаг. Ийм байдлаар ажиллаж, 10 дахь жилийн нүүрээ үзлээ. Энэ бол шинжлэх ухааны утга учиртай л ажил юм.

Шинжлэх ухаанчаар ханд, шилдэг технологийг ашигла

-10 жилийн хугацаанд Монгол хөрсөнд нутагшуулсан чацарганаас ургацаа авсан биз дээ?

-Энэ модыг ургац авахын төлөө ургуулаагүй. Харин нутагшуулж, Монгол чацарганы мод болгон үржүүлэхийн төлөө ургуулж байна. Тэртээ тэргүй жимс болж, үр өгөөжээ өгнө. Энэ бол өөр төрлийн ажил. Жимсний мод ургуулж, ашиг, олз хаана байна гэж харах нь буруу. Ингэж ашиг авахын төлөө яарах хэрэггүй. Монголчууд бид бизнес, ажил эрхлэхдээ эхлээд бэлтгэл ажлаа сайн хангах ёстой. Тиймээс манайд ийм ажил хийгдээд л явж байна. Сайн сортны модоо сайн тариалж, нутагшуулж, жимсний цэцэрлэгээ байгуулсны дараа чацаргана жимсээ хураах ажил явагдах байх. Яарвал даарна гэдэг.

-Сайн сортын чацарганы үрээ хаанаас олж авчирсан юм бэ?

-1920-иод онд байгуулагдсан ОХУ-ын Цэцэрлэгжүүлэлтийн хүрээлэн нь модны шинэ сорт гаргадаг юм. Энэ хүрээлэн чацарганы сайн сортыг гаргаж авсан. Тус хүрээлэн бол зөвхөн Орос, Монгол төдийгүй дэлхийн чацаргана, жимс, модны загалмайлсан эцэг юм. Энэ хүрээлэнгийн их том эрдэмтэн н.Пантелеева гэдэг эмэгтэйн гаргасан чацарганы сортоос би авчирч, Монголын хөрсөнд нутагшуулж байна. Мод, ургамал нь биологийн бүтээгдэхүүн шүү дээ.

-Сайн сортын чацарганыг Монголд нутагшуулж, хүч хөдөлмөрөө зориулж яваа таны ажил, бизнест амжилт хүсье. Монголын одоогийн зах зээлд хувийн бизнес эрхлэхэд хүндрэлтэй байдаг талаар сүүлийн үед зарим хүмүүс их ярьж байгаа. Та Монголын зах зээлийн нийгэм, бизнесийн орчинг хэрхэн харж байна даа?

-Монголын зах зээлийн бизнесийн орчныг сайн олж харвал, хэлэх зүйл олон байгаа байх. Миний хувьд бизнесмэн хүн биш тул сайн хэлж мэдэхгүй юм. Ер нь манай гуравхан сая хүн амтай улс орны зах зээл бол зах зээл бараг биш. Хэрэв зах зээл гэж тооцож, шилдэг технологиудыг ашиглаж, бүтээгдэхүүн хийнэ гэдэг хэцүү.

Харин том зах зээлтэй хоёр том хөрштэйгээ хамтарч, шилдэг технологийг ашиглаж, шинэ бүтээгдэхүүн үйлдвэрлээд, хөрш орон руу гаргавал эдийн засагт ашиг тустай байх юм. Манай компани хоёр хөрш орондоо шинэ бүтээгдэхүүнээ гаргахыг зорьж байгаа. Монгол улсын хөгжилд хувь нэмэр оруулъя гэвэл валютын орлого л олох ёстой юм байгаа биз дээ. Үүний тулд шинжлэх ухаанчаар ханд, шилдэг технологийг ашигла.

Naranbaatar D. Dashdorj-н зураг.

-Танай компани өөр ямар чиглэлээр ажиллаж байгаа вэ?

-Манай компани усалгааны тоног төхөөрөмж, усалгааны зориулалтай хоолой, ус гоожуулагч, насос зэрэг үйлчилгээ үзүүлдэг. Жишээ, мод модоо усалдаг усалгааны системийг хүмүүст нийлүүлж байна. Шаланкаар мод, жимс, ногоогоо усалж зовохгүй юм. Мөн хамгаалалтын хашааг нь хийж байгаа. Чийг хадгалагч бас борлуулдаг. Таван жилийн батлагаа хийж өгдөг.

-Монголд бизнес эрхлэгчид шинэ технологийг ашиглаж, сайн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж чадаж байгаа гэж та үздэг үү?

-Жишээ нь, энэ коко колаг хар л  даа. Монголд үйлдвэрлэж байна.

-Коко кола бол Монгол бүтээгдэхүүн биш шүү дээ?

-Гэхдээ Монголд нутагшуулж чадаад, үр өгөөжээ хүртээд сууж байна шүү дээ.

-Тиймээ, хүмүүсийн авах дуртай бүтээгдэхүүнүүдийн нэг?

-Монголд шинэ технологиор үйлдвэрлэж байгаа бүтээгдэхүүн нэлээд байгаа даа.

 -Танаас нэмж асуух зүйл нэлээд байна. Сүүлийн үед иргэд Монголын төрд мөнгө хүүлэгч, луйварчид их гарч ирлээ, Ноён уулаа алдах гэж байна, хятадууд их орж, газар нутгаа алдаж байна, цагдаа, шүүхийн байгууллага хүний зовлонгоос ашиг хонжоо олж, шударга бус ажилладаг гэх мэт олон шүүмж, эсэргүүцэл, видеог дэлгэж байгаа. Таны хувьд улс орныхоо өнөөгийн байдал, ард түмний амьдралыг хэрхэн үзэж байна вэ?

-Энэ бүхэн Монголд болж буй үйл явдал. Магтвал магтахаар, сайшаавал сайшаахаар ч үйл явдал бий. Үүнд би итгэлтэй байдаг. Гэхдээ муулах, шүүмжлэх талаасаа хэлвэл сайнаасаа муу нь олон. Засч, залруулж шийдэх зүйл маш их байна. Монголчууд газар нутагтаа эзэн болж чадахгүй байна, төр, засагтаа зохих ёсны хүмүүсээ сонгож, чадахгүй байна. Энэ бол бидний л буруу. Алдаагаа өөрсдөөсөө хайж, эд өмчиндөө эзэн болж чадах уу, үгүй юу гэдэг монголчууд бидний асуудал. Харин бид хэзээ нэгдэж, хэзээ эвтэй болж, бие биенээ сонсож, дэмжиж чадна тэр цагт цэгцрэх байх. Бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй, бүлээн усаар угаавал хиргүй гэдэг шүү дээ.

Шинжлэх ухааны байгууллага, мэргэжилтэн, мэргэжлийн хүмүүсээ сайн сонсож, шийдэх хэрэгтэй. Одоо манай улсад нэг байгууллагад хаанаас ч юм нэг гарч ирээд томилогдсон дарга нартай. Гаднаа нэг их юм мэддэг юм шиг боловч дотроо юу ч мэддэггүй олон дарга нартай болжээ. Тэр байгууллагад мэргэжлийн хүмүүс ажилладаг юм уу, ажилладаг бол тэдний үгийг сонсдог ч юм уу байдалтай цөвүүн цаг ирээд байна. Бидний үеийнхэн үзэж, харах зүйлээ харж, зовох юмаа туулаад явж байна. Харин дараачийн залуус, үр хойч минь яана даа гэж санаа зовж сууна. Энэ нийгмийн алдаа, дутагдлыг засахын төлөө бид ажиллах ёстой.

Эрүүл мэндийн салбар ялзарсан систем учир тэр чигт нь өөрчлөхийн төлөө хамтдаа тэмцэх нь чухал

-Та Өвчтөн, нийгмийн төлөөллийн зөвлөл НҮТББ-ын тэргүүн. Эрүүл мэндийн салбарын эмч, сувилагч нарын зан харилцаа, хандлагыг өөрчлөх шаардлагатай байна. Маш их шүүмжлэл, гомдол иргэд ярьсаар байна. Сайн үйлчилгээ ч байдаг. Гэхдээ энэ салбарын талаар үзэл бодлоо хэлнэ үү?

-Миний ээж эмч байсан. Өмнө нь би эрүүл мэндийн салбарын талаар мэддэггүй байсан. Гэхдээ өвдөөд, зовоод эрүүл мэндийн байгууллагаас үйлчилгээ авах хэрэг гарлаа. Энэ үед тус салбарын доголдлыг олж харсан.Тааламжтай үйлчилгээгээ авч чадахгүй, шаардлагатай эмчилгээгээ хийлгэж чадахгүй байв. Эрүүл мэндийн даатгал төлсний үр ашгаа хүртэж чадахгүй байсан. Ингээд эхлээд ганцаараа тэмцээд бүтээгүй. Дараа нь бусадтай нийлж тэмцэж, зохих хэмжээний үр дүнд хүрсэн.

Миний хувьд элэгний С вирустэй болсноо мэдэхгүй явж байгаад мэдэж, эмчлүүлэх гэж тэмцсэн. Ингээд өвчтнүүдтэй хамтарч Өвчтөн, нийгмийн төлөөллийн зөвлөл НҮТББ байгуулж, ЭМЯ, ХАХНХЯ, Даатгалын үндэсний зөвлөл зэргийг Захиргааны шүүхэд өгч, нэлээд асуудал болсон. Ингэж байж элэгний шинжилгээнүүдийг даатгалд оруулсан. Энэ асуудлыг шийдэхэд манай байгууллагатай Оном сан хамтарч, их үүрэг гүйцэтгэсэн. Олуулаа байвал болно гэдгийн хүч энэ. Мөн одоо яриад байгаа Ноён уулын асуудлыг ч гэсэн олуулаа тэмцэж үр дүнд хүрлээ шүү дээ. Иймээс ямар нэгэн асуудлыг шийдэхэд хамтарч, дэмжиж ажиллацгаа, буруу зуршлаасаа салцгаа гэж хэлье дээ.

Мөн эмч, сувилагчийн зан харилцааны талаар хэлэхэд хүн болгон адилгүй хүлэг болгон жолоогүй гэдэг үг бий. Хэн нэгэн хүн алдаа гаргахаар уучилж болох асуудал. Гэхдээ хар юмтай дандаа эвлэрч байгаа гэсэн үг биш. Заавал засах үйлдэл, үйл ажиллагааг арга хэмжээ авч байж сайжруулна. Гэхдээ хувь хүний хоорондын зан харилцааны зөрчил бол жижигвтэр асуудал. Хамгийн гол нь Эрүүл мэндийн салбар ялзарсан систем учир тэр чигт нь өөрчлөхийн төлөө хамтдаа тэмцэх нь чухал юм.

-Монголын даатгалын системийн талаар?

-Та Монголын улсын иргэн мөн бол төрсөн цагаас эхлэн үхэн үхтлээ эрүүл мэндийн даатгалд заавал даатгуулах ёстой. 18 нас хүртэл болон хөдөлмөрийн чадраваа алдсан тэр үед төр даатгалын шимтгэлийг нь хариуцна. Нөгөө хэсэгт нь ажил олгогч даатгалын шимтгэлийг хариуцах үүрэгтэй. Гурван сая хүн даатгуулагчид учир эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний зохих хэсгийг иргэн өөрөө, үлдсэн хэсгийг ЭМД-ын сан төлдөг. Эрүүл мэндийн байгууллагыг санхүүжүүлэгч нь иргэн болон ЭМД-ын сан хоёр шүү дээ. Гэтэл мөнгийг нь авдаг Эрүүл мэндийн байгууллагын хяналтын системийг манай төр байхгүй болгосон. Энэ бол буруу, мордохын хазгай эхэлсэн. Даатгалын тухай хуулийг зөрчсөн заалтуудыг ч манай төр гаргасан.

-Эрүүл мэндийн даатгалын асуудлын хүрээнд иргэдийн эрх ашиг зөрчигдөж байгаа талаар танай байгууллага ямар асуудал хөндөж, ажиллаж байна вэ?

-Даатгалын тухай хуулиар та даатгуулагч мөн үү, үгүй юу гэх асуудал чухал болохоос биш та хаанахын даатгуулагч вэ гэх асуудал чухал биш. Ийм асуудал ч байх ёсгүй. Харъяалал харгалзахгүй үйлчилнэ гэдэг заалт Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулинд байдаг. Тиймээс иргэн бүр даатгалаа ашиглаж сурах ёстой.

Манай ТББ нь Эрүүл мэндийн өмнөх болон одоогийн сайдад иргэн даатгалын дэвтрээр харъяа, дүүрэг харгалзахгүйгээр үйлчлүүлэх тухай асуудлыг онцолж тавьсан. Хамгийн сүүлд 7- дугаар сарын 30-нд ЭМ-ын сайд Д.Сарангэрэлд хандсан албан бичгээ өгсөн. Гэтэл одоо ямар ч хариу, чимээ алга.

Эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг үзүүлж буй эмнэлэгийн байгууллагуудын өмчийн хэлбэрээс хамаарч, даатгалаа хэр хэмжээтэй ашиглах тухай заасан байдаг. Энэ бол хууль зөрчсөн заалт гэдгийг албан бичигтээ бас тусгасан. Жишээ нь, би хувийн эмнэлэгээр үйлчлүүлвэл бага хувийг Даатгалын сангаас гаргуулна. Харин улсын эмнэлэгт хэвтвэл Даатгалын сан миний өмнөөс их мөнгө төлнө гэж заасан байдаг.

Ингэхэд манай ТББ-ын үндсэн чиг үүрэг бол эрүүл мэндийн салбарын системийн алдааг арилгуулах зорилготой. Дээд төр, байгууллагаас гарсан нийтийн эрх ашгийг зөрчсөн тушаал, шийдвэрүүдийг арилгуулах, мөн иргэн хүний эрүүл мэндийн боловсролыг дээшлүүлэх явдал юм.

Ямар нэгэн юмаар дамжуулж, ээж, үр хоёрыг харилцан үйлчлэлд оруулдаг юм

-Ер нь иргэн бүрийн эрүүл мэндийн боловсролыг дээшлүүлэх нь хамгийн чухал ажлын нэг шүү дээ. Миний бодлоор бараг цэцэрлэгийн наснаас эхлээд их, дээд сургууль хүртэл энэ чиглэлийн хичээл, мэдлэгийг олгож баймаар юм. Эрүүл мэндийн мэдлэггүйгээс болж хүмүүс хохирох явдал их бий?

-Эмнэлэг бол өвчтний хамгийн эцсийн шатны үйлчилгээний газар байдаг. Эмнэлэг бол хамгийн бохир, халдвартай орчин юм. Хүн өвчин нь хүндэрсэн үедээ хамгийн сүүлд эмнэлэгт очих ёстой. Гэтэл манай иргэд хамгийн түрүүнд эмнэлэгт очиж, үзүүлж байна. Энэ бол эрүүл мэндийн боловсрол муугийнх. Мэдэхгүйн зовлон шүү дээ.

Гэхдээ бүх эрдэм, мэдлэгийг багшаар заалгаж, авна гэж байхгүй. Эрдэм гэдэг бол том агуулгатай үг. Эрдмийг заавал багшаас авах албатай ч биш. Харин багшаас сурах арга барил, аргачлалыг л олж мэдэх хэрэгтэй. Аливаа хүний хүмүүжлийн суурь бол гэр бүлийн орчин, бага наснаас олсон мэдлэг, зуршил байдаг. Монголчууд үр хүүхэд нь хүнтэй гэр бүл болоход удам судрыг нь судалж, асуудаг арга, эрдэмтэй хүмүүс.

-Ингэхэд та ямар шашинтан юм бэ?

-Би бурхны шашинд хүндэтгэлтэй хандаж явдаг. Бодь мөрийн зэрэг номыг уншсан. Энэ номонд ном сургааль, багшаа дээдлэх тухай сургасан байдаг. Далай лам Монголд ирж, сургаал айлдахдаа бүү мухар сүжиглээрэй, учрыг нь сайн тунгааж, ойлгож шашнаа шүтэж, шинжлэх ухаанд сайн суралцаарай гэж зөвлөж, сургаж байсан. Тиймээс би бурхны шашныг их зөв шашин гэж ойлгодог. Жишээ нь, тэр хол тааруу яваа хүүгээ ээж мэдэрч байгаа нь харилцан үйлчлэл юм.

-Тухайн эх хүүдээ тохиосон явдлын талаар мэдрэмжээрээ ухаарч, ойлгох явдал илүү чухал байх?

-Эх хүний сэтгэлийг юутай ч зүйрлэшгүй. Тэр ээж ямар хүн байх нь чухал биш. Эрдэмтэй, эрдэмгүй, сайн, муу байх, аль шашинтан байх гол биш. Мэдэх юмаа мэддэг, үрийнхээ төлөө амьтан хүртэл амиа өгдөгтэй адил. Үрийнхээ төлөө бүхнийг ч хийж чаддаг тухай амьдралаас болон ном зохиолоос олон удаа би уншиж, мэдэж байсан. Хамгийн гол нь ямар нэгэн юмаар дамжуулж, ээж, үр хоёрыг харилцан үйлчлэлд оруулдаг юм. Ер нь хүн мэдэхгүй зүйлээ мэдэхийн төлөө, чадахгүй зүйлээ чаддаг байхын төлөө амьдрах хэрэгтэй. Ингэж байж улс орон хөгжиж, хүмүүний амьдрал дээшлэх байх гэж бодож байна.

-Үзэл бодлоо чөлөөтэй ярьсан танд их баярлалаа. Ажлын амжилт хүсье.

www.ardchilal.mn

Ярилцсан Б.Баярмаа

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6