Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Р.СЭДДОРЖ: УЛААНБААТАРЫГ УТААГҮЙ БОЛГОХЫН ТУЛД НҮҮРСЭЭ ГОВИОС ЗӨӨХ НЬ ӨМНӨГОВЬЧУУДАД ОЛОН ЭРСДЛИЙГ АВЧИРЧ БАЙНА
Image
Б.БААТАРХҮҮ: ЦАГДААГИЙН АЛБА ХААГЧИД ХҮНИЙ АМЬ НАСАНД ХАЛДСАН УУ ГЭДГИЙГ ШАЛГАЖ ТОГТООНО
Image
Б.БАТЗОРИГ ГИШҮҮН ГУРВАН ТЭРБУМЫН ҮНЭТЭЙ БАЙР, ТЭРБУМЫН ҮНЭТЭЙ ГАЗРАА ХЭНД ӨГӨВ
Image
Л.ОЮУН-ЭРДЭНЭД ХЭН ЗӨВЛӨДӨГ ВЭ?
Image
МОНГОЛ ТӨРИЙН ДАЛБААГ УРЖ ТАСТДАГ ЧИ ХЭН БЭ. УУЧЛАЛТ ГУЙ
Image
"Миний ажлын өрөө" зураач Ц.Болдбаатар /Бобр/
Image
“60 тэрбумын эзэн” Ц.Сандуй хэргээс мултрахын тулд намын удирдлагуудаа гүтгэж эхлэв
Image
СЭТГҮҮЛЧ Н.ӨНӨРЦЭЦЭГИЙГ ДОТНЫ НАЙЗ НЬ ЗАХИАЛГААР ГҮТГЭЖЭЭ
Image
Месси FIFA-гийн оны шилдэг тоглогчийн шагналыг зургаа дахь удаагаа хүртлээ
Image
Э.Билэгсайхан өнөөдөр, М.Анхцэцэг маргааш тэмцээндээ оролцоно
Image
Мисс Ц.Аззаяа “Эх дэлхийн мисс” тэмцээнд Монгол Улсаа төлөөлөн оролцоно
Image
Булган аймгийн иргэд хууль бус уул, уурхайн үйл ажиллагааг зогсоож буйг дэмжив
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД ХӨВСГӨЛ АЙМГИЙН ИРГЭДТЭЙ УУЛЗАВ
Image
ХӨВСГӨЛ АЙМГИЙН УРГАЦ ХУРААЛТ 47 ХУВЬТАЙ БАЙНА
Image
ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХ ОРХОН АЙМГИЙН ИРГЭДТЭЙ УУЛЗАВ
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНЭУ-ын тэргүүлэх компаниудаар зочиллоо
Image
60 ТЭРБУМЫН “АВТОР” Ц.САНДУЙ МАН-ЫН ОДООГИЙН УДИРДЛАГУУДЫН ҮНЭН ТӨРХИЙГ ИЛЧИЛЛЭЭ
Image
БНЭУ-ын Сансар судлалын байгууллагатай хамтран ажиллахаар ярилцлаа
Image
Угтаалцайдамынхны завгүй өдрүүд
Image
Уул уурхай, Хүнд үйлдвэрийн салбарын “Нээлттэй өдөрлөг” болно
Image
Японд Тавантолгой ордын бүтээн байгуулалтын талаар танилцууллаа
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад Карнатака мужийн захирагч Важубхай Рубадхай бараалхав
Image
"БОСОО ХӨХ МОНГОЛ" ТББ-ЫН ТЭРГҮҮН, УЛСЫН ХАРЦАГА Г.ГАНХУЯГТ ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ҮҮСГЭЖЭЭ
Image
ЭЛЧИН САЙД Н.ТУЛГА ИСЛАНДЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИД ИЖБ-ЭЭ ӨРГӨН БАРИВ
Image
XI БАЛДОРЖ ШАГНАЛТАН ЕСДҮГЭЭР САРЫН 26-НД ТОДОРНО
Image
МАН-Д ХҮЧИН ЗҮТГЭСЭН ГЭЖ “МИАТ” ТӨХК-ИЙН ДЭД ЗАХИРЛЫН СУУДЛААР ШАГНАЖЭЭ
Image
ТӨВ АЙМГИЙН БОРНУУР, СҮМБЭР СУМАНД МАЛЫН НОГООН ТЭЖЭЭЛ ТАРИАЛАХ, ДАРШЛАХ ТЭРГҮҮН ТУРШЛАГА НЭВТРҮҮЛЛЭЭ
Image
Г.ГАНТУЛГА: ЭРЧҮҮД ЦЭВЭРШИЛТИЙН ҮЕДЭЭ ТАЙВАН БУС, ТҮРГЭН УУРТАЙ, ГУТРАНГИ БОЛЖ БУСДААС ЗАЙЛСХИЙХ ХАНДЛАГА ГАРГАДАГ
Image
П.АЛТАНЦОГ: ШИНЖЛЭХ УХААНЫ САЛБАРТ МӨНГӨ НЬ БАЙВАЛ ЮУ ХИЙЖ ЧАДАХ ВЭ ГЭДГИЙГ ХАРАХ ЁСТОЙ
Image
“HOME PLAZA” ТОЙРСОН ХӨДӨЛГӨӨН ОГТЛОЛЦОЛГҮЙ БОЛОХ ШИЙДЭЛ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ БНЭУ-ЫН ТЭРГҮҮЛЭХ КОМПАНИУДААР ЗОЧИЛЛОО
Image
ШУУРХАЙ АЛБАНЫ АВТОМАШИН ХҮЛЭЭЛГЭН ӨГЛӨӨ
Image
ХӨВСГӨЛ АЙМГИЙН УРГАЦ ХУРААЛТ 47 ХУВЬТАЙ БАЙНА
Image
"УУДАМ МОНГОЛ ЭДҮКЭЙШН" СУРГУУЛЬД НИЙЛҮҮЛСЭН ХООЛНЫ ДЭЭЖЭЭС ГЭДЭСНИЙ БҮЛГИЙН НЯН ИЛЭРЧЭЭ
Image
С.КУМАР: БИ ЭНЭТХЭГЭЭ САНАДАГГҮЙ, ХОЁР ДАХЬ ЭХ ОРОН, ГЭР БҮЛ МИНЬ ЭНД БИЙ
Image
“ДУРААРАА БИШ ЭЭ ДҮРМЭЭРЭЭ” НЭГДСЭН АРГА ХЭМЖЭЭГ ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
Ц.МӨНХ-ОРГИЛ: УИХ ТАРАХ НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ ҮҮСЭЭГҮЙ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА БНЭУ-ЫН ТЭРГҮҮЛЭХ КОМПАНИУДААР ЗОЧИЛЛОО
Image
''ОРЛОГОД НИЙЦСЭН ОРОН СУУЦ'' ТӨСЛИЙН БАРИЛГА УГСРАЛТЫН АЖИЛ 90 ХУВЬТАЙ ЯВАГДАЖ БАЙНА
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭХ ГАЗРУУД
Image
УЛААНБААТАРТ 25-27 ГРАДУС ДУЛААН
Image
АХЛАХ СУРГУУЛИЙН ҮДИЙН ХООЛНООС АВСАН ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ХАРИУ ГАРЧЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН ХОРИГИЙГ 14 ХОНОГИЙН ДОТОР ХЭЛЭЛЦЭХ ХУУЛЬТАЙ
Image
Р.ЧОЙНОМЫН НЭРЭМЖИТ ЦЭЦЭРЛЭГТ ХҮРЭЭЛЭНД ЗӨӨВРИЙН НОМЫН САН БАЙГУУЛЖЭЭ
Image
ЯПОНД ТАВАНТОЛГОЙ ОРДЫН БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТЫН ТАЛААР ТАНИЛЦУУЛГА ХИЙЛЭЭ
Image
ХАЛААСНЫ ХУЛГАЙН ГЭМТ ХЭРЭГ ИХ ГАРЧ БАЙНА
Image
ХУУЛЬ БУС АНТАЙ ХОЛБООТОЙ 40 ГЭМТ ХЭРЭГ БҮРТГЭГДЖЭЭ
Image
ТАНИЛЦ: ОЮУ ТОЛГОЙН ДАЛД УУРХАЙН БҮТЭЭН БАЙГУУЛАЛТ, САНХҮҮЖИЛТИЙН ТӨЛӨВЛӨГӨӨ ГЭГДЭХ "ДУБАЙН ГЭРЭЭ"
Image
"УЛААН БАЛ"-ЫН ДЕКОНСТРУКЦИ
Image
"ФАУНД ТАУН" РЕСТОРАНААС НИЙЛҮҮЛСЭН ХООЛНЫ ДЭЭЖНЭЭС ГЭДЭСНИЙ БҮЛГИЙН НЯН ИЛЭРЧЭЭ
Image
Бусдаас нууц ганцаараа үзэх 10 кино
Image
“Оюутолгой” компанийн ТУЗ-ийн гишүүдийг томилжээ
Image
Иргэдээс ирүүлсэн мэдээллийн дагуу жолооч нарт хариуцлага тооцож эхэллээ
Image
Э.Бат-Үүл: С.Зоригийн үхэлд намайг сэжиглэж байна
Image
Төрийн банкны орлогч захирал Т.Дорждэрэм А.Шоовдорын хувь заяаг давтаж мэдэх нь
Image
Онлайнаар кино ҮНЭГҮЙ, ШУУД үзэх боломжтой 10 гадаад сайт
Image
Ямар ордны бүсгүйчүүд, сайн эхнэр болдог вэ?
Image
О.В.Белозёров Монголд ирлээ
Image
Өнөөдөр дөрвөн дүүрэгт цахилгаан түр хязгаарлана
Image
Д.Төрбат: Мэдээллийн санд орсон мэдээллийг засах боломжгүй
Image
Аймшигт могойг барьжээ
Image
Долоон бурханд хүслээ буруу шивнэж болдоггүй
Image
Бэр эгчээ гэж мөрөөдлийн бүсгүй байх юмдаа…
Image
Хамгийн ядуу бөгөөд өртэй одууд
Image
Эмчилгээ хийлгэхэд таниас гарсан зардлыг эргүүлэн авах боломжтой
Image
Чимээгүйхэн хуримласан драмын театрын үзэсгэлэн гоо
Image
Эротик өгүүллэг : Эгчийнхээ нөхөрт охин биеэ өгсөн бүсгүй +18
Image
Хүүгийн амийг хөнөөх захиалга өгсөн С гэгч хэн бэ?
Image
40-50 насанд явагдах физиологийн өөрчлөлт
Image
Сэтгүүлч Х.Уламбаяр эмэгтэй гишүүдэд зөвлөгөө өгч, галбиртаа анхаарахыг сануулав
Image
Монголчуудын шинэ “идэш”
Image
Өсвөр насны монгол охидын фэйсбүүк дэх хэт задгайрал
Image
Манай сайд, дарга нарын эхнэрүүд 14 ам.долларын цүнх барьдаг Xо хатагтайгаас суралцах зүйл их байна
Image
ӨВӨР МОНГОЛ ЭМЧ “МАСК” –Н ЖҮЖИГЧИДЭД ИЙНХҮҮ ХЭЛЖ ХЭЛГҮЙ БОЛГОЖЭЭ
Image
С.ЖАВХЛАНГИЙН ЭХНЭР: ЭРДЭНЭЧИМЭГИЙН ХЭЛСЭН ҮГ ХҮҮХНҮҮДИЙН ШЭЭСИЙГ НЬ ГОЙЖУУЛАХ ДӨХЖЭЭ
Image
Монголын халуухан охид
Image
Э.Бат-Үүлийн баг гэр хорооллын дахин төлөвлөлт нэрээр 104,0 тэрбум төгрөгийг үр ашиггүй зарцуулжээ
Image
ДИСНЕЙН ХҮҮХЭЛДЭЙН КИНОНУУДАД НУУГДСАН +18 ҮЗЭГДЛҮҮД
Image
Нууж үзэх эротик зурагнууд +18
Image
АГЛУУД ГОМДСОН ОНОН АГЛУУГ Х-ТҮЦЭЭС ГАРСАН ШАЛТГААНЫГ САЯ НЭГ АМ НЭЭЛЭЭ
Image
Алаг-Эрдэнэ сумын өндөр настан А.Далайжаргал шинэ байшинтай боллоо
Image
Дарга нарын "тансаглал"-ыг зогсооно гэж зоригтой дуугарлаа, одоо хэрэгжүүлэх л хэрэгтэй
Image
Загвар өмсөгч бүсгүйн өнөөгийн зургууд интернет хэрэглэгчдийг цочролд оруулаад байна
Image
Каннын кино наадмын дэлгэцнээ Монголын “Хөхөө” кино гарлаа
Image
Дуучин Б.Сарантуяа “Танайд хоноё” нэвтрүүлэ
Image
Хууль бусаар алт олборлох гэж байсан компанийн үйл ажиллагааг зогсоов
Image
НЭГДҮГЭЭР ЭГНЭЭГЭЭР ЗОРЧВОЛ ТОРГУУЛЬ ТАВИНА
Image
“Татар” хамтлаг бие даасан тоглолтоо хийнэ
Image
ЭНЭ САР ГАРСААР ХЯТАДАД ГАХАЙН АФРИК ТАХЛЫН ГУРВАН УДААГИЙН ТОХИОЛДОЛ БҮРТГЭГДЭЭД БАЙНА
Image
МАРГААШНААС ЗҮҮН ЭРГЭХ ХӨДӨЛГӨӨН ХЭВИЙН ҮРГЭЛЖИЛНЭ
Image
ХҮМҮҮЖИГЧДИЙН СЭТГЭЛ ТЭНИЙЖ, ХҮҮХДҮҮДИЙНХ НЬ ХҮСЭЛ БИЕЛСЭН ӨДӨР
Image
Гариг ертөнцийн талаар бидний таамаглаагүй нууцууд
Image
МАН-ЫН "ХУРГАН" ДАРГА Ц.ЭНХТҮВШИН МАЛЧИН ЭРИЙГ “ДЭЭЛТЭЙ БҮЖИГЛЭЖ БОЛОХГҮЙ” ХЭМЭЭН ХӨӨЖЭЭ
Image
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ “ЗҮҮН ХОЙД АЗИЙН БҮС НУТГИЙН НЭГДСЭН СҮЛЖЭЭНИЙ СТРАТЕГИ” ТӨСЛИЙН УУЛЗАЛТЫГ НЭЭЖ ҮГ ХЭЛЭВ
Image
УИХ-ЫН ДАРГА Г.ЗАНДАНШАТАР “АЗИЙН ИРЭЭДҮЙ” ОЛОН УЛСЫН ФОРУМД ОРОЛЦЛОО
Image
АГААРЫН БОХИРДЛЫГ БУУРУУЛАХ НУУЦ ХӨЗӨР ДЭЛГЭГДЛЭЭ
Image
ЦАГААННУУР СУМААС 85 ЖИЛИЙН ДАРАА АЙМГИЙН АРСЛАН ТӨРЛӨӨ
Image
Д.Сосорбарам: Коммунистууд төрийн толгойд гарахаар ял тулгадаг
Image
САЙНШАНДЫН САЛХИН ПАРКИЙН 25 ДАХЬ СЭНСИЙГ УГСРАХ АЖИЛ ДУУСАВ
Image
АВСТРАЛИД МОНГОЛ КИНО НЭЭЛТЭЭ ХИЙЛЭЭ
Image
АЖНАЙ-н Бат-Эрдэнийн сагсуурал
Image
Хожуу төрүүлсэн хүүхэд хамгийн эрүүл байдгийг эрдэмтэд тогтоожээ
Image
Монголын мэргэн буудагч ОУ-ын тэмцээнд хоёрдугаар байр эзэлжээ
Image
ЗАМ ТЭЭВРИЙН ОСЛЫН 1085 ДУУДЛАГА БҮРТГЭГДЖЭЭ
Image
Шүүхийн шинэтгэлийг олон улс үнэлжээ
Image
ХОНКОНГЧУУД ХЯТАДЫН ТӨРИЙН ДУУЛЛЫГ ЭСЭРГҮҮЦЭВ
Image
Аравдугаар Богдоор М.Энхболдын ач хүү тодрох уу?
Image
ӨНӨӨДӨР ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙХ ХУВААРЬ
Image
ББСБ-ууд олгож буй зээлдээ алданги тооцох ёсгүй
Image
Автомашины хөдөлгүүрийн утаа 260 гаруй төрлийн хорт бодис агаарт ялгаруулдаг
Image
Image

Тагнуулынхны “сум” ташаа тусах вий дээ?!

1998 оны аравдугаар сарын 2. С.Зоригийг хөнөөсөн өдөр. Магадгүй, энэ хар өдөр, Монголын хувь заяаг “харлуулж” орхисон ч байж болох юм. Миний бие цагдаа, хуулийн байгууллагын ажил хариуцсан мэргэжлийн сэтгүүлчээр тавь гаруй жил ажилласныхаа 17 жилд нь “С.Зоригийн хэрэг”- ийн мөрөөр явсан байх юм.

 Аймшигт аллагын маргаашаас эхлэн мэдээлж, санал сэтгэгдэл цуглуулж, ярилцаж, сэжиг таамаг дэвшүүлж, хэвлэл мэдээллийн бүх хэрэгсэлд хандаж байсан төдийгүй хэд хэдэн номондоо хэвлэсэн. Тэгээд ч, мартагдах шахсан энэ хэргийн “гол гогцоо” зүйлийг зарим талаар тодруулах нь өнөөдөр миний үүрэг гэж боддог. Тухайн үед С.Зориг ямар нөхцөлд байв? Ардчилсан хувьсгалын удирдагч С.Зоригийг монголчууд гар дээрээ өргөн Д.Сүхбаатарын талбайд битүү цугласан хүмүүсийн дундуур орж ирж байсныг нүдээрээ үзсэн хүн, би яалтгүй мөн.

 Өргөж явсан хүмүүс нь ч одоо амьд сэрүүн байгаа. Сэтгэл их хөөрч, тэр оройноо би “Хүүтэй юм Монгол” гэж шүлэг бичээд, сүүлд “Чингис” номондоо хэвлүүлж байсан сан. Ганц надад ч биш, бүх монголчуудад тэгтлээ хүндлэгдсэн хүн Санжаасүрэнгийн Зориг л байсан. Зарим настан “Чингис хаан” тэнгэрээс бууж ирлээ гэцгээж байсан сан.

 Ард түмэн тэгтлээ хүндэтгэж байсан боловч хэсэг бүлэг хүн, тэр дунд хамтран зүтгэгчид нь хүртэл “Үүнээс яаж салъя даа” гэсэн байдлаар хандаж байсан нь нууц биш. С.Зоригийг харлуулах гэсэн ямар их гүтгэлэг доромжлол явж байсныг хүмүүс мартаагүй ээ.

 “Төрийн ордны цонхоор морь харсан” гэж хүртэл тараагаа биз дээ?! Ийм баримт Монголын ардчиллын туг-сүлд болж явсан Дарь.Сүхбаатар, С.Нинж, Ч.Энхээ, “Малыш” Энхтүвшин.... нарын олон хүний дурсамжинд үлдсэн байгаа. Тэгтэл өнөөдөр С.Зоригийг үзэн ядаж байсан бүлэглэлийн зарим төлөөлөгч “С.Зоригийн хэрэг илрээсэй гэж үргэлж зальбирч байдаг” хэмээн бичих болжээ.

 Ингээд С.Зоригийн нэр хүндийг сэвтүүлж амжсан, ганцаардуулж чадсан. Үзэл бодлын хувьд нам , холбооныхоо удирдлагын олон хүнтэй таарамж муу болсон. Гэлээ ч шударга үнэний замаасаа хазайгаагүй туйлбартай явсныг нь, дүүдээ бичсэн захианаас та бүхэн уншсан байх. Яг л ийм үед эрх баригч Ардчилсан намынхан гурав дахь Засгийн газар буюу-Ц.Элбэгдоржийн Засгийн газрыг унагаан, шинэ Ерөнхий сайдын эрэлд гарч билээ. Энэ мөчид хөөрхийг минь хөнөөсөн дөө.

 Шинэ Ерөнхий сайдад Да.Ганболдыг долоон удаа зүтгүүлсэн, Ерөнхийлөгч Н.Багабанди долоон удаа буцааж билээ. Энэ нь С.Зоригийг дэвшүүлэхгүй гэсэн хэсэг хүний нууц бодол байсны гэрч мөн биз?! Тэгээд “аргагүйн эрхэнд” С.Зоригийн нэрийг дэвшүүлсэн. Шат шатныхаа хурлаар дэмжээд Н.Багабанди Ерөнхийлөгч “хүрээд л ирвэл дэмжихэд бэлэн” байсан өдрийн урьд шөнө аллага болж байгаа юм. “Маргааш л болвол энэ хүн тусгай хамгаалалтад орно. Түүнээс өмнө амжиж хөнөөе” гэсэн байдал таны сэтгэлд бууж байгаа биз?!

 Үүнийг хуулийнхан “Улс төрийн захиалгат аллага” гэж томъёолсон байдаг юм. Улс төрийн аллага л юм бол манай хэдэн улс төрийн намын удирдлагын хүрээнд захиалагч нь байж таарна даа. С.Зориг, Ерөнхий сайд болоод тусгай хамгаалалтад орчихвол, цаашдаа УИХ-ын дарга, Ерөнхийлөгч .... гээд төрийн хэдэн өндөрлөгөөс салахгүй болох нь мэдээж. Энэ нь хэн нэг хүн юмуу, хэсэг бүлэг хүний, өндөр дээд эрх мэдэлд хүрэх замыг хаахад хүрч болох байв. Ингээд л хөнөөсөн. Зарим хүн, гадаадын тусгай албадтай, тухайлбал барууны албадтай холбоотой хүний захиалга байж болох юм гэдэг. Ингэж хардах үндэслэл бий. С.Зориг бол ОХУ-д сургууль төгссөн, орос сургуультай, Оросын өөрчлөн байгуулалтын үзэл санааг дэмжигч байсан учир барууны эздэд, тэдний “тэжээврүүд”-д буруу харагдсан байж болох л юм гэж үздэг, хуульчид, судлаачид нэлээд байдаг. Хүмүүсийн зарим нь улс төрийн энэ аллагад гэр бүл, хайр сэтгэлийн нөлөө орсон байхыг үгүйсгэдэггүй. Ингээд л С.Зориг маань алагдсан даа.

 1998 оны аравдугаар сарын 2-ны үдэш тэднийд чухам юу болсныг эргэж нэг саная. Тэр өдөр С.Зориг маань асар их ачаалалтай байсан. Маргааш Ерөнхийлөгчид танилцуулагдан Ерөнхий сайд болчих магадлал өндөр байсан учир зарим хүмүүстэй уулзаж учрах хэрэг байсан. Шадар сайд Ч.Пүрэвдоржийн оршуулгын комиссын гол ажлыг амжиж нугалах, гэхчлэн тасралтгүй ажилтай байсаар байгаад үдэш найм есөн цагийн үед гэртээ ирэхэд нь алуурчид гэрт нь тосч байгаад 17-18 удаа хутгалж алсан гэдэг. Зарим хэвлэлд бичсэнээр бол, С.Зоригийг гэртээ ирээд байхад нь алуурчид орж ирсэн гэж бичдэг.

 Юутай ч, тэдний дохиололтой хаалгыг алуурчид нэвтэрч ороод хөнөөчихсөн нь үнэн. Талийгаачийг тийм аймшигтай хөнөөсөн алуурчид эхнэр Б.Булганыг хоёр эрхий хуруугаар нь холбож, ариун цэврийн өрөөнд нь түгжиж орхихдоо багаа хуулж нүүрээ харуулаад: “Батаа, Оюунаа гэж өөрсдийгөө дуудалцан ”Эрдэнэтээр битгий оролдоод байгаарай, дараачийнх нь Бат-Үүл, Элбэгдорж шүү! гэж сүрдүүлээд гарч зугтаасан гэдэг. Энэ бол Б.Булганы анхны мэдүүлэг бөгөөд алуурчдыг өндөр эмэгтэй, намхан эрэгтэйгээр төсөөлөн ам зураг зуран сонин хэвлэлд нийтэлж байж билээ. Уншигч Та энд нэг зүйлийг зориуд анхаараарай.

 Монголын байтугай, Олон улсын эрүүгийн ертөн­цийн түүхэнд, нөх­рийг нь тийм аймшигтай алчихаад, эхнэрийг нь дэргэд нь амьд үлдээн, багаа хуулж улаан нүүрээрээ ярилцаж байсан удаа байхгүй юм гэнэ лээ. Нэг бол их дотно хүнээ, нөгөө бол насан туршид нь дарамтад байлган улс төрийн золиос болгох хүнээ ийнхүү амьд үлдээж болох юм гэдэг.

 С.Зоригийг алагдчих­лаа гэнгүүт тухайн үед Ерөнхий сайдын үүрэг гүйцэтгэгч байсан Ц.Элбэгдорж тэргүүтэй 80 орчим хүн аллага болсон газар ирж, хэргийн ул мөрийг “балласан” байгаа юм. Энд, сайд дарга нар, цагдаа хуулийнхан, талийгаачийн ойр дотны хүмүүс ирсэн л дээ. Тэгээд л ул мөр нь баларсан. Тэнд Э.Бат-Үүлийн цагаан малгай л үлдсэн.

 Хуулийнхан, шинжээ­чид болохоор энэ хэрэг илрэхгүй байгааг хоёр зүйлээр тайлбарладаг. Нэгдүгээрт, хэргийн газрын үзлэг бүрэн төгс хийгдээгүй. Хийгдэх боломж ч байгаагүй. Хоёрдугаарт, цорын ганц амьд гэрч Б.Булганыг тэр доор нь тусгаарлаж байцаагаагүйгээс болсон гэдэг. Та бас л нэг зүйлийг анхааралдаа аваарай. Ерөнхий сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Ц.Элбэгдорж тэнд очсон байдаг. Тийм ноцтой аллагын газарт хамгийн түрүүнд хэргийн газрын үзлэг явуулах тусгай албаны хүмүүсээс бусад хүн орох ёсгүйг Ц.Элбэгдорж маань хэнээс ч илүү мэдэж байсан. Тэгээд ?!

 Хэрэг явдал болох үед Цагдаагийн Ерөнхий газрын даргаар хурандаа Д.Мөрөн, Мөрдөн байцаах газрын даргаар хурандаа Д.Алтангэрэл, Хотын цагдаагийн газрын даргаар, сүүлд Авлигатай тэмцэх газрын дарга болсон хурандаа Н.Ганболд нар ажиллаж байсан юм. Аллагын тухай янз бүрийн баримт сэжиг таамгууд цуварч эхэлсэн дээ. “Алуурчдын хөлөглөн явсан улаан машины жолоочийг барьж гэнэ”, “ Гаднаас нь цустай таван төгрөг олоод хавтаст хэрэгт нь хадгалж гэнэ”, “Хоёр алуурчныг зугтааж явахад нь нэг нөхөр таниад нэрээр нь дуудахад эргэж харж байсан гэнэ” сүүлд тэр хүн учир битүүлэг нас барсан гэнэ.... гэхчлэн тоймгүй их сэжиг таамаг хөвөрч байсан.

 Номонд бичсэнээр бол энэ хэргийн гэрч болох, сэжиг таамаг авсан 15 хүн алагдсан буюу учир битүүлэг нас барсан гэдэг юм. Үүгээр бол, их дээрээс унжсан гар байгаа биз? !Д.Мөрөн, Д.Алтангэрэл хоёр “Их өргөн хүрээтэй шалгасан. Одоо хумигдсаар илрэх цэг дээрээ ирж байна” хэмээн удаа дараалан мэдэгдэж байсансан. Тэгж байтал энэ хоёр хурандаа гэнэт халагдсан. Тагнуул, цагдаагийн хамтарсан ажлын хэсэг солигдлоо л гэдэг. Бид бол тэр комисс байтугай “хавтаст хэрэг нь” бүрэн бүтэн байдаг эсэхийг ч мэдэхээ больсон.

 Ингээд л алуурчид, захиалагчдыг “төөрөг­дүүлэх” үйл ажиллагаа эхэлсэн. С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр АНУ-аас “Ард” Батсүхийг, Францаас Дамирангийн Энхбатыг, Өвөрмонголоос Зууннастыг, Дарханаас гэр бүлийн Далхжав, Даваа хоёрыг гэх мэтчилэн барьж авчраад хорьчихсон. Энэ хүмүүсийг олон сар жилээр хорьж тамласандаа. “Ард” Батсүх нь одоо хаана байдаг гэдгийг мэдэхгүй. Энхбат, Далхжав хоёр нь шоронгийн хүндийг даалгүй таалал төгссөн. Одоо ганцхан Далхжавын эхнэр Даваа л амьд сэрүүн байгаа. Энэ эмэгтэй шоронгийн хүндийг туулж, яаж зовж тамлагдсан гээ. Нөхрийг нь хөдөө аваачиж хэвтүүлээд “С.Зоригийг алснаа хүлээ” гээд хэдэн буу үзүүлж “Энэ буунуудын алинаар нь алуулмаар байна” гээд толгой дээгүүр нь буудаж байсан гэдэг юм. Энэ хөөрхийлөлтэй гэр бүлийн хувь заяаны талаар би “Содон хүмүүс” номынхоо нэгдүгээр дэв­тэрт дэлгэрэнгүй бичсэн байгаа.

 Дамирангийн Энхба­тыг Францаас хулгайлж авчран, яаж тамлан үхэлд хүргэснийг манайхан сайн мэдэж байгаа. Бараг л детектив зохиол шиг юм шүү дээ. С.Зоригийг алсан хэргээр Францаас Д.Энхбатыг авчирсан хүн бол одоо Тагнуулын Ерөнхий газрын даргаар ажиллаж байгаа Б.Хурц. Д.Энхбат шоронд яаж нас барсныг гэр бүлийнхэн нь олон удаа ярьж бичиж байсан учир нуршилтгүй биз.

 Б.Хурцыг нэг удаа Анг­лид очиход нь хүн хул­­гайл­сан хэргээр нь баривчлаад шоронд суул­гачихсан. “Олон улсын хэмжээнд эрэн сурвалжлагдаж байсан юм” гэж зарим эх сурвалж мэдээлдэг. Ингээд Б.Хурцыг Германы шо­ронд шилжүүлж, тэндээс Францад өгөх гэж байтал нь Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж яаран Германд очиж Б.Хурцыг суллуулан, нэг онгоцоор хүрч ирж байсныг манайхан мартаагүй байх. Дараахан нь Германы канцлер А.Меркель авгай Монголд уригдан, өндөр дээд хэмжээнд зочилсон. Ц.Элбэгдорж, А.Меркель хоёр ямар тохироонд хүрснийг мэдэхгүй. Хүмүүс янз бүрийн л таамаг дэвшүүлдэг. “Оросоос зайгаа барина. Европын холбоонд морь нохой мэт зүтгэнэ. АСЕМ-ын уулзалтыг эх орондоо хийнэ” гэх мэтчилэн амлаа болуу гэж таамагладаг л даа. Бас Ц.Элбэгдорж маань Францад нэг удаа зочлохдоо “Арева”-д ураныхаа лицензийг өгчихөөд ирснийг нэхэн санахад илүүдэхгүй бол уу?

 С.Зоригийн аллагыг ийм байдлаар, их дээрээс төөрүүлж байсаар алуурчид 17 жилийн ял завшуулаад байна. Би Д.Мөрөн, Д.Алтангэрэл хоёроос олон удаа үнэнийг өчсөн ярилцлага авах гэж уулзсан. “Ярилцлага өгөх болоогүй. Цаг нь ирэхээр дуугарна” гэсээр 17 жил өнгөрлөө шүү дээ. Энэ хоёр, захиалагчидтай хуйвалдсан гэж бодох болсон. Арван долоон жилийн дотор энэ хоёр хурандаа маань Д.Мөрөн УИХ-ын гишүүн, МАН-ын даргын Зөвлөх, Д.Алтангэрэл нь хуулийн дээд сургуулийн захирал гээд тансаг амьдралд умбаж байлаа. Бидэнд нууц юм бол, Үндэсний аюулгүй байдлын Зөвлөл, хууль хяналтынханд бүх үнэнийг дэлгэн тавьж болно биз дээ? !

 Би, бодохоос харамс­даг. Ц.Элбэгдорж маань энэ 17 жилийн дотор, найман жилд нь Ерөнхийлөгч, бусад жилүүдэд нь Ерөнхий сайд, намын дарга гэхчлэн, эрх мэдлийн “толгой” бүхэн дээр гишгэж явсан. Нээрээ л С.Зоригийг хамтран зүтгэгч халуун андаа гэж бодож явсан бол энэ аллагыг илрүүлчих боломж байсан. Тэгсэн чинь нэг л хөндий, хүнийрхүү хандаад, бараг л нэрийг нь сонсохоос айдаг юм шиг харагдаад байдаг. Хардаа та нар! “Хонхны” Цогтсайханы ямар сайхан хөшөө цогцолбор босгов? Тэгсэн чинь С.Зоригийнх болохоор, тэр нэг байшингийн сүүдэрт жижигхэн баримал “нуучихсан”. Ингэж л хандаад байгаа юм даа.

 С.Зоригийг хөнөөсөн аллагын хавтаст хэргийг нэг удаа цагдаагийн хоёр генералд уншуулсан гэдэг юм. Тэр хоёр улсын Ерөнхий прокурорт тус тусын дүгнэлтийг хүргүүлсэн байдаг. Хоёр дүгнэлтээс гарцаагүй тохирсон нэг өгүүлбэр байдаг гэсэн. Тэр нь “Энэ хэрэгт Ц.Элбэгдорж, Э.Бат-Үүл, Д.Энхбаатар гурвыг зайлшгүй шалгах шаардлагатай” гэж. Тэр дүгнэлт улсын Ерөнхий прокурорын газарт одоо байдаг эсэхийг мэдэхгүй. Удирдлага нь олон удаа солигдсон. Устгачихсан байхыг ч байг гэх газаргүй л болов уу. Таны анхааралд бас л нэг зүйлийг онцолж байна.

 Ц.Элбэгдорж Ерөнхийлөгч болонгуутаа яаравчлан Э.Бат-Үүлд Улсын баатар цол, Д.Энхбаатарт генерал цол олгосныг та бүхэн санаж байгаа байх. Монголын ардчилсан хувьсгалд амь хайргүй зүтгэсэн, Улсын баатар болвол ч болчихмоор хүн олон бий юмсан. Ц.Элбэгдоржийг индэр дээр үг хэлж байхад Дарь.Сүхбаатар дэргэд нь төрийн далбаагааар даллаад “Хонхны” Цогтсайхан дайчин дуугаа хадаагаад зогсож байдагсан. С.Нинжийг Үйлдвэрчний соёлын ордноос гарч ирэхэд нь тэр мянга мянган хүмүүс гар дээрээ өргөөд явж байсансан. Ч.Энхээ, Д.Батзориг, Д.Сосорбарам, Баасан лам, “малыш” Энхтүвшин, П.Нэргүй, Г.Бошигт гээд хувьсгалын тэргүүн эгнээнд амиа золиослон явсан хүмүүс мартагдсан. Хэн тэднийг мартуулав?! Олны нүднээс хэн тэднийг нуув?!

 Би бас С.Зоригийн ах С.Баяр, дүү С.Оюун хоёрт гомдоод байгаа юм. Би л тийм сайхан дүүгээ юмуу ахыгаа, тийм аймшигтай алуулчихсан бол юун УИХ-ын гишүүн, юун Элчин сайд ! Монголдоо гишгэх газар мухардвал олон улсын хэмжээнд, шудрага бүхэнд хандан, мөргөж гуйж байхсан. Тэгсэн чинь 17 жил өөдтэй дуугарсан ч үгүй. Өөрсдөө тансаглаад л өнгөрлөө дөө.

 Цорын ганц гэрч Б.Булганыг нэг жил хорьж саатуулаад саяхан суллалаа. Уул нь “С.Зоригийн хэрэг” төвөггүйхэн илэр­чих хэрэг юмсан. Сэжигтнийг Б.Булгантай нүүрэлдүүлэхэд л “мөн” “биш” хоёр ялгарна. Энэ удаа Булган маань юу гэж гэрчилсэн юм, мэдэхгүй л байна. Удахгүй тодорхой болно биз.

 Хөөрхий дөө, сон­гууль болгоны өмнө талий­гаачийн нэрийг барин эрх баригч нам нь хэдэн суудал авдаг болсон. “Юу байхав, дор нь илрүүлчихнэ. Бараг эздийг нь олж байгаа” гэх шиг юм яриад, сонгууль өнгөрөхөөр л таг чиг бол­дог. Талийгаачийнхаа сүн­сээр ингэж тоглож болно гэж үү?!

 2016 оны УИХ, аймаг нийслэлийн ИТХ-ыг сонгох сонгуулийн өмнө “С.Зоригийг алсан аллагын хэрэг” илрэх гэж байгаа гээд гэрч Б.Булган, Орхон аймгийн Баян-Өндөр сумын “Их залуу” багийн малчин Б.Содномдаржаа, Эрдэнэтийн ГОК-ын гуанзны тогооч Т.Чимгээ нарыг баривчлаад хорьчихсон байгаа. Би уулзаж л болох бүх хүнтэй уулзсан. Хоёр ээжтэй нь дэлгэрэнгүй ярилцлага хийснээ “Өдрийн сонин”-ныхоо есдүгээр сарын эхний дугаарт нийтэлсэн. Аймшигтай юм билээ.

 Таксины жолоочийг мөчилж алаад шоронд 25 жилийн ял эдэлж байсан Ц.Амгаланбаатар гэгч залуу “Би С.Зоригийг алсан” гэж хэрэг хүлээгээд өөрийн төрөл хамаатан Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа нарыг энэ хэрэгт хамсан оролцсон гэж өчсөн юм билээ. Тэгээд л Ш.Отгонбилэг агсны малчин, тогооч хоёр С.Зоригийг хөнөөсөн гэдэг мэдээлэл цацагдан, сэжигтнүүд одоо хүртэл хоригдож байгаа. Энэ хоёр хүнийг эхнээсээ ямар байдлаар сэжиглэж, баривчилж, хэрэг хүлээлгэх гэж юу болсон нь хоёр ээжийн ярианд тодорхой бий. Би, тагнуул хуулийнхны шалгаж бай­гаа, одоо мөрдөн байцаалт нь дуусаад прокурорт шил­жиж байгаа хэрэгт холбог­догчдыг тэр нь зөв, энэ нь буруу гэж хэлэхгүй. Харин, гурван гол зангилгааг гадны нөлөөгүй, мэргэжлийн өндөр түвшинд, хуулийн дагуу тайлж шийдээсэй гэж бодсон юм.

 Нэгдүгээрт, гол захиалагч нь УИХ-ын гишүүн, Хөдөлмөрийн баатар Ш.Отгонбилэг юм бол тэр хүнийг амьд сэрүүнд нь энэ хэр­гийг яагаад хөндөж тавиа­гүй юм? Ер нь Ш.Отгонбилэгийн учир битүүлэг үхэл ч үүнтэй алсаараа холбоотой биш байгаадаа хэмээн бодоход хүргэж байна. Одоо бол “Үхсэн хүн үг хэлэх биш” гэсэн байдлаар хандаж байгаа.

 Хоёрдугаарт, Ш.Отгонбилэг гэдэг хүн чинь Эрдэнэтийн дарга байхдаа тусгай онгоц хөлөглөдөг, хамгаалалтын алба гэж булиа залуучуудаар хамгаалуулсан, том хүн байлаа шүү дээ. Тийм хүн, С.Зоригийг хашраах ч юм уу алуулах гэж хөдөөний малчин залуу, тогооч эмэгтэй хоёроо явуулж байдаг юм уу?!

 Гуравдугаарт, С.Зоригийг Ерөнхий сайд болгох гэж хамгийн их дэмжиж байсан хүн бол яалтгүй Ерөнхийлөгч Н.Багабанди. Багабанди Ерөнхийлөгчийнхөө дэмжиж байгаа хүнийг баруун гарынх нь найз Ш.Отгонбилэг алуулахаар хүн явуулж байх уу?

 “С.Зоригийн хэрэг”-ийн сэжигтнүүдэд проку­рор ялын тогтоолоо үйл­дэн, тун удахгүй шүү­хээр шийдэх юм бай­­на. Ц.Элбэгдорж, М.Энхболд хоёр маань ТЕГ-ынхаа “жолоо цулбуурыг” атгаад сууж байгаа. Хоёулаа л Монгол төрийн толгойд олон жил суулаа. Сонгуулийн өмнө “С.Зоригийн хэрэг”-ээр мөн ч олон шоу хийсэн дээ. Уул нь дээрээс тэнгэр, дэргэдээс бурхан харж л баймаар юм даа. Сэтгүүлч би төдийгүй, Монголын ард түмэн, олон сонгуулийн өмнө хууртаж хаширсан байгаа шүү. Олон ч хүн хилсээр хохирсон. Тиймээс энэ удаад хэн нэгний юмуу, хэсэг бүлэг хүний тулгалтаар биш, гарцаагүй нотлох баримтаар энэ хэргийг үнэн зөв шийдээсэй гэхдээ өвгөн сэтгүүлч нь үүнийг тэрлэв.

   Санжаасүрэнгийн Зоригт

 ХҮҮТЭЙ ЮМ, МОНГОЛ

  Аймтгай нэг нь үүрэндээ шигдэж

 Айдаггүй нэг нь нарсанд наалдаж,

 Нар байвч гэрэл нь үзэгддэггүй

 Намар боловч жимс нь дэлгэрдэггүй

 Хаашаа орчлон бэ?

 Хачин заяа вэ?

 Эрлэгт эмээллүүлсэн юм шиг

 Энэ Монгол дуусах юм гэж үү!

 Хойт эцгийн гар дарж

 Холын гүнжийн царай харж

 Хот нь үгүйрч, заяа нь барагдсан

 Хорвоогийн нэгэн буурай төрөлтөн

 Хаашаа орчлон бэ?

 Хачин заяа вэ?

 Өвөр дээрээ биднээ тэврэх

 Өгөөмөр гар байсангүй гэж үү

 Ярих үг нь шивнээ болсон

 Ял үүрч гэмтэн гэгдсэн

 Яадгаа алдсан “Цахиур Төмөрүүд”

 Яалтгүй бид үнсэнд хаягдсаан.

 Хаашаа орчлон бэ?

 Хачин заяа вэ?

 Элгэн халуун Монголоо гэсэн

 Эр хүйстэн байна уу, үгүй юу?

 Хорьдугаар зууны сүүлчийн арван

 Хорвоод мэндлэх тэрхэн агшинд

 Хойморын цагаан сахиус амилж

 Хотол монгол шилгээж бослоо

 Ардчилал эхийн бүүвэйлж байсан

 Арван хэдэн хүүхэд өсчээ

 Алтан соёмботой тугаа мөрлөн

 Аавын хөвгүүд өндийн босчээ

 Сүх жанжны өргөн талбайд

 Сүүн цацлаар мөндөр бууж

 Эзэн Чингисийн хөх туг

 Эмээл дээр дэрвэж байна.

 Хүнийх биш,  монгол

 Хүүтэй юм, монгол

 Бүүвэйн дуунаар амилсан эзэн

 Бүүргэн дээрээ өндийж байна.

 Хуучин хууль-тамын тунхаг

 Хуудас цаас-намын заалт

 Өрөөсгөл хэлцэл-өрийн данс

 Өршөөл эрсэн-өргөх бичиг

 Ийм л орчлонгоос,

 Ивээлгүй харанхуйгаас

 Түмний хилэн эх барьж авсан

 Түүхийн баатар өндийж бослоо.

 Хад бутраах очир-эрдэнийг

 Халуун гарт чинь бариулж мордуулъя

 Нарны цацраг таслан атгуулж

 Нанжин гөлмийг чинь сүүгээр мялаая.

 Хүнийх биш, монгол

 Хүүтэй юм, монгол

 Буурал хорвоод булагдсан дарь-

 Буян заяагаа чамд даатгая

 1990 он

 

 Г.Жамьян

(Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн)

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6