Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Хамгийн бага зардалтай косплэйчин
Image
Алдартай уран зургуудад дүрслэгдсэн газрууд хаана байдаг вэ?
Image
"Сайхан цаг ирэхэд гэр бүлийг минь эмчилсэн хүмүүсийг гэртээ урин талархлаа илэрхийлнэ"
Image
Нэр дэвшигч эмэгтэйчүүдийн тоо өмнөх сонгуультай харьцуулахад 1 хувиар буурчээ
Image
Монголын шигшээ баг Японы багийг аравдугаар сард нутагтаа хүлээн авна
Image
Спортын ертөнцөд: "Justice for George Floyd"
Image
Хэрэглэхгүй хувцсаа зорилтот бүлгийн иргэдэд өгөөрэй
Image
Бразилд нэг өдөрт 30 мянган шинэ тохиолдол бүртгэгдэж, 1008 хүн нас барлаа
Image
Венесуэл коронавирустэй тэмцэх гэрээ байгууллаа
Image
“Энэхүү нислэг нь Австрали, Монголын харилцаанд түүхэн үйл явдал боллоо”
Image
22 настай нэг оюутан эдгэрч дараагийн хяналт руу шилжлээ
Image
Д.Нямхүү: Хоёр оюутны давтан шинжилгээгээр шинэ коронавирусийн халдвар нэмж илэрлээ
Image
Д.Амарбаясгалан:Тулгамдсан олон асуудлыг шийдвэрлэхэд ард түмэнтэйгээ хүчээ нэгтгэнэ
Image
Номын баяр маргааш үргэлжилнэ
Image
Эрүүл мэндийн яам ээлжит мэдээллээ хийж байна
Image
Нийслэл хотоо ойжуулах ажил эрчимтэй хэрэгжиж байна
Image
Тусгай үүргийн онгоцоор эх орондоо ирэх иргэдийн
Image
Сибирийн газрын тосны цооногт гарсан галыг их буугаар буудаж унтраана
Image
Бурхан багшийн их дүйчин өдөр 100 мод тарилаа
Image
Ховор ан амьтан агнасан 5 гэмт хэргийн эзэн холбогдогчийг прокурорын байгууллагад шилжүүлжээ
Image
Улаанбаатарт өдөртөө 29-31 хэм дулаан
Image
Сэвлэг үргээх болон үс засуулбал тохиромжгүй
Image
Ж.Сүхбаатар: Байгалийн баялгаас ард иргэд хүртэх боломжийг нээсэн
Image
Сонгинохайрханчуудаа!!! Эвийн хүчээ нэгтгэе!!!
Image
Хан-Уул дүүргийн иргэд Банзрагчийн Түвшинг онцолж байна
Image
Чингэлтэйчүүд “Боломж олгогч, Боломжийн хүн”-ээр Ж.Сүхбаатарыг сонгож байна
Image
СХД-ийн МАН-ын нэр дэвшигчид иргэдтэй уулзалт хийлээ
Image
“Шарк” Амартүвшин Бямбын Ринчен гуайн “жинхэнэ” зээнцэр мөн үү
Image
Х.Баттулга: Бодож бясалгаж, эргэлзэж ухаарч байгаа хүн бусдыг зовоохгүй, нүглээс хол аж төрдөг
Image
Монголын залуучууд дор хаяж 5 гадаад хэлтэй болмоор байна
Image
Өнгөрсөн долоо хоногт таван хүн орон нутгийн замд ослоор амиа алджээ
Image
Бодибилдингийн спортод гологдсон
Image
“Шонхор” зах дээр үхрийн мах кг нь 17000 төгрөгийн үнэтэй байна
Image
Хүннүгийн хаад язгууртнууд эртний Ромын шилэн аяга хэрэглэдэг байсан
Image
Амралтын өдрүүдийн цаг агаарын төлөв
Image
Баруун, төвийн аймгуудын нутгаар аадар бороотой
Image
Хятад улс жижиг, дунд үйлдвэрүүдэд олгосон зээлийн эргэн төлөх хугацааг хойшлуулна
Image
Гадаадын агаарын тээврийн компаниуд Хятад руу долоо хоногт нэг л удаа нислэг үйлдэнэ
Image
Алтай хотын 2000 өрх 4000 мод хашаандаа тарьжээ
Image
Өнгөрсөн өдөр Нью Йорк хотод 300 орчим хүн баривчлагджээ
Image
Мөрөн суманд Соёл спортын цогцолбор ирэх жил ашиглалтад орно
Image
Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс ижилхэн зүйлсийг хэрхэн хардаг вэ?
Image
Малайзад манай хоёр иргэн хүний наймааны хохирогч болсон
Image
Б.УУГАНБАЯР. Оюутолгой компани Австрали Улс руу ажилчдаа хүргэхээр МИАТ ТӨХК-ийн онгоцыг түрээсэлж нислэг үйлдэхээр болсон
Image
Сидней рүү үйлдсэн нислэгээр 270 хүн даваа гаригт ирнэ
Image
УОК: Австралиас иргэдээ татах боломж бүрдсэн
Image
Японы Ерөнхий сайд Абэ Шинзо Ялалтын баярын парадад оролцохгүй
Image
Цагаан ордны эргэн тойрон дахь гудамж талбайг зургадугаар сарын 10 хүртэл хаана
Image
Гэрийн тусгаарлалтад шилжсэн иргэн ахтайгаа нийлж архидан согтуурчээ
Image
Өнөөдөр таван хүн эдгэрч ХӨСҮТ-өөс гарч, нийт эдгэрсэн хүний тоо 70 боллоо
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Ц.Мөнх-Оргил Токиод "Азийн ирээдүй" форумд оролцож байна
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
АН2 онгоц осолдлоо
Image
Хараагүй иргэдэд зориулсан 90 айлын орон сууц ирэх сард ашиглалтад орно
Image
Монгол, Словакийн Гадаад харилцааны яам хамтын ажиллагааны Санамж бичиг байгууллаа
Image
ЭХНИЙ ДОЛООН САРД ОНЦГОЙ АЮУЛТ БОЛОН АХУЙН ОСЛООС 659 ХҮНИЙ АМЬ НАСЫГ АВАРЧЭЭ
Image
АРХАНГАЙД 40 МЯНГА ОРЧИМ МАЛ ХОРГДЖЭЭ
Image
ГЕОДЕЗИ, ЗУРАГ ЗҮЙН САЛБАРЫН II ЗӨВЛӨГӨӨН ТӨРИЙН ОРДОНД БОЛНО
Image
Хүч, хийморио хэрхэн сэргээх вэ?
Image
АТГ 170 хэрэгт мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулж байна
Image
НҮҮДЭЛЧИН СЭТГЭЛГЭЭГ ИЛЭРХИЙЛЭХ НИЙЛМЭЛ УРЛАГ
Image
АСЕМ-д үйлчилсэн жолооч нар цалингаа авч чадахгүй байна гэв
Image
ЗГХЭГ-ЫН ДАРГА Л.ОЮУН-ЭРДЭНЭ ХӨЛӨӨ ГЭМТЭЭГЭЭГҮЙ, ХҮНД ХЭЛБЭРИЙН ХОРДЛОГОД ОРЖ СОЛОНГОСЫГ ЗОРЬСОН УУ?
Image
Д.Төмөрхүлэг, Г.Болдбаатар нар үзэгчдийн суудалд шилжлээ
Image
ХӨДӨЛМӨРИЙН ХӨЛСНИЙ ДООД ХЭМЖЭЭГ 420 МЯНГА БОЛГОНО
Image
УИХ-ЫН ДАРГА М.ЭНХБОЛДЫН ТӨВ АЙМАГТ АЖИЛЛАСАН ТОМИЛОЛТ ӨНДӨРЛӨЛӨӨ
Image
МАЛЫН ШҮЛХИЙ, ХҮНИЙ ХОРИО
Image
Энэ бүсгүйн араас жил гүйсэн залуу бүсгүйтэйгээ үерхэхээр болсон боловч хамт хоносныхоо дараа л салахаар шийджээ
Image
Н.ЦЭРЭНБАТ: ЭКО КЛУБЫН СУРАГЧИД БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАХАД ҮЛГЭР ДУУРАЙЛ БОЛНО ГЭДЭГТ ИТГЭЛТЭЙ БАЙНА
Image
Н.МОДИ УГАНДАД АЙЛЧИЛЖ БАЙНА
Image
АНГЛИ ХЭЛНИЙ СОНСГОЛ САЙЖРУУЛАХ ШИЛДЭГ 10 САЙТ
Image
БАДАРХУНДАГА НУУРААС ХУЛГАЙЛСАН МӨНГӨН АЯГАНУУДЫГ УЛСЫН ОРЛОГО БОЛГОВ
Image
ГУРАВДУГААР САРД ДАРААХ ГАЗРУУДЫН ЦАХИЛГААН ТҮР ТАСАРНА
Image
Монголбанкны Хяналтын зөвлөлд нэр дэвшигчдийг томилох асуудлыг хэлэлцэв
Image
"БЯЦХАН ЦАГДАА" ТЭМЦЭЭН ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА
Image
Дөрөвдүгээр сард нийт нутгаар олон жилийн дунджаас дулаан байна
Image
ӨНДӨРШИРЭЭТ СУМЫН БАГИЙН ЗАСАГ ДАРГА НАР ШИНЭ МОТОЦИКЛТОЙ БОЛЛОО
Image
Каори Ичог Ард түмний гавьяаны одонгоор шагнана
Image
Зорчих хөдөлгөөнийг хаасан, нийтийн тээврийг зогсоосон шийдвэрийг 3-р сарын 3 хүртэл сунгав
Image
Японы Мацүдониши ротари клуб Ариун цэврийн байгууламжийг хүлээлгэн өглөө
Image
Амьсгалын замын халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлж, дархлаагаа дэмжээрэй
Image
УОК карантиныг сунгах эсэхийг шийднэ
Image
Бүсгүйчүүдэд хэрэгтэй 10 амин дэм
Image
Image

ХҮНИЙ АМИЙГ АВРАХЫН ТУЛД ДАТА МЭДЭЭЛЭЛ АШИГЛАХ НЬ

Номхон далайг тойрсон Галын цагирга нь Ази тив, Номхон далайн улс орнуудад нүүрлэж буй томоохон аюул занал юм. Энэ нь газар хөдлөлт, галт уулын дэлбэрэлтийг үүсгэдэгээрээ алдартай. 2004 онд Суматра арлын баруун эрэгт голомттой 9.1-9.4 баллын хүчтэй томоохон газар хөдлөлт болж хойно хойноосоо дэгдсэн цунами давалгаа үүсгэснээр хэдэн зуун мянган хүний амийг авч одсон билээ.

Индонезийн Ачех хот байгалийн эл үзэгдлийн хамгийн хүнд цохилтод өртсөн ба тэнд 150000 гаруй хүний амь үрэгджээ. Индонези нь газар хөдлөлтөд хамгийн өртөмтгий орны нэг боловч Ази, Номхон далайн бүс нутаг тэр чигээрээ гамшигт нэрвэгдэх аюултай бүсэд тооцогддог. Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын статистик мэдээллийг харвал 1970 оноос хойш уг бүс нутагт байгалийн гамшигт үзэгдлүүдээс болж хоёр сая гаруй буюу жилдээ дунджаар 43000 хүн амиа алдсан гэсэн тоо байна.

Гэхдээ гамшгийн эрсдлийг тооцоолох тоо мэдээллийг сайтар ашиглаж чадваас байгалийн гамшигт өртөж амиа алдах хүний тоог эрс бууруулах бололцоо бий.

Ази, Номхон далайн бүсийн хэмжээнд байгаль орчны доройтол, төлөвлөлтгүй хөгжил, хотжих үйл явц хурдан газар авч байгаа нь хүн амын эмзэг байдлыг нэмэгдүүлсээр байна. Эдгээр хүчин зүйлсээс болж жил болгон улам олон хүн гамшигт нэрвэгдэн, амь насаа алдаж, эдийн засгийн томоохон хохирол учирсаар байна.

Уур амьсгалын өөрчлөлтөөс улбаатай цаг агаарын онцгой үзэгдлүүд нь хүн амын ядуу эмзэг бүлгүүдэд хамгийн их хохирол учруулдгаас гадна хамгийн буурай хөгжилтэй орнууд үүнд бусдаас ихээр өрттөг юм.

Хэрэв бид хүний амийг аварч, эдийн засагт асар их хохирол учрахаас сэргийлье гэвэл нийгмийн, мөн хүн амын хамгийн эмзэг бүлгүүдийг тодорхойлох нь нэн чухал. Энэ ажлыг хийхэд дата мэдээлэл хэрэгтэй. Ази Номхон Далайн хүн ам, нийгмийн хамгийн эмзэг бүлгүүдийн мэдээллийг цуглуулснаар "эрсдлийн тухай мэдээлэл бүхий хөгжил"-ийн замаар замнах бололцоотой болно. Тухайлбал, хэр зэрэг хүчтэй үер буухыг тооцоолох аргаар зам ба бусад дэд бүтцийг барьж байгуулах. Иймэрхүү тооцоо, дүн шинжилгээ хийснээр урт удаан хугацаагаар ашиглаж болохуйц бат бөх зам барихад шаардлагатай материалуудын төрлийг тодорхойлохоос гадна, үерт өртөхгүй, үерийн үед ашиглагдахуйц байхын тулд замыг ямар өндөрлөгт баривал зохистойг томьёолж гаргах боломжтой.

Монгол улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо энэ долоо хоногт болох Гамшгийн эрсдлийг бууруулах Азийн сайд нарын бага хурлын үеэр бүс нутгийн улс орны төлөөлөгчид гамшигт бэлэн байх, гамшгийн эрсдлийг бууруулах арга замуудыг хэлэлцэхдээ технологийн үүрэг ролийг тусгайлан онцлох юм. Үүнд, хүн амыг аврах, дэлхийн хамгийн эмзэг бүлгийн хүмүүсийг хамгаалахад “биг дата” буюу том хэмжээний өгөгдөл мэдээлэллийг ашиглах тухай хэлэлцэх аж.

Индонези, Шри-Ланка зэрэг бүсийн хэд хэдэн улс орон гамшгийн талаарх мэдээллийг олон жилийн турш цуглуулж байна. Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд эдгээр улс оронд учирсан байгалийн гамшигт явдлууд, үүний улмаас учирсан алдагдал, хохирлыг баримтжуулдаг мэдээллийн сангуудтай боллоо. Мэдээллийн санд гамшгийн төрөл, хамгийн олон хүн нас барсан газар нутгууд, гамшигт үзэгдэл болсон он, сар, өдөр, цаг хугацаа, мөн газарзүйн байршлын мэдээлэл багтдаг бөгөөд газарзүйн байршлын мэдээллийг аймаг, дүүргээс авахуулаад, баг,тосгоны хэмжээнд гаргадаг аж. Ийнхүү нарийвчлан гаргасан мэдээлэл нь аль газар нутаг өртөх магадлал өндөр байгаа ба гамшгийн нөлөөлөл ямар хэмжээтэй байхыг тооцоолон гаргахад албаныханд нэмэр болдог байна. Хэд хэдэн улс орон гамшгийн мэдээллийн сантай хэдий ч эдгээрийн аль нь ч бүс нутгийн загвар, чиг хандлагын дүн шинжилгээг илүү нарийвчлан хийх боломж бүхий мэдээлэл цуглуулдаггүй. Гэтэл Баруун Суматрын газар хөдлөлт нь арав гаруй улс оронд асар их нөлөө үзүүлсэн байдаг.

НҮБ-ын Хөгжлийн Хөтөлбөр (НҮБХХ) нь түнш байгууллагуудтай хамтран ажиллаж одоогоор 16 улс оронд Гамшгийн хохирол,алдагдлын үндэсний сангуудыг бий болгоод байна. Эдгээр мэдээллийн сангийн зарим нь хэдэн арван жилийн туршид цуглуулсан бусдаас илүү цогц дата мэдээлэлтэй байдгаараа онцлог. Хөгжлийн тулгамдсан асуудлуудыг шийдэхэд төсвийн санхүүжилтийг төлөвлөх, төсөвлөхөд ийм цогц мэдээлэлтэй сангууд хэрэг болдог. Мөн эдгээр мэдээллийн сан нь гамшгийн эрсдлийг бууруулахад хаана нөөц дутаж байгааг олж тодорхойлох, нөөцийн хуваарилалтын тухайд зөвлөмж гаргахад тус болж байна. Тухайлбал, засгийн газрууд үерийн эрсдлийн талаархи мэдээллийг авч, хянасны үндсэн дээр үерт тэсвэртэй зам барих боломжтой. Ийм мэдээлэл байвал тэд илүү сайн зам барихын тулд зохих санхүүжилтийг гаргах бололцоотой болно.

Бүс нутгийн гамшигт тэсвэртэй байдлыг сайжруулахын тулд 2015 онд НҮБХХ нь Тохокүгийн их сургууль, Японы мэдээлэл харилцааны технологийн Фүжицү компанитай түншлэн Гамшгийн статистикийн дэлхийн төвийг байгуулаад байна. Төвийн зорилго нь Сендайн хүрээний томоохон зорилтуудыг биелүүлэхийн тулд “биг дата” цуглуулж, боловсруулснаар гамшгийн эрсдлийг бууруулах юм. Фүжицү-гийн үүлэнд сууриласан экосистем нь янз бүрийн эх сурвалжаас авсан өгөгдлийг агуулдаг. Үүнд, сошиал буюу нийгмийн мэдээллийн хэрэгсэл, өндөр нарийвчлалтай хиймэл дагуулын зураглал, дрон гэх мэт бүтэцтэй мөн бүтэцгүй эх сурвалжуудаас авсан мэдээлэл ордог. Гамшгийн тухай мэдээллийг боловсруулах, дүн шинжилгээ хийх, гамшгийн үр дагаврын талаар бодлого боловсруулагчдад мэдээлэл өгөхийг Тохокү их сургуулийн адил мэргэжлийн техникийн институтууд хариуцах шаардлагатай. Мөн тэдгээрийн хариуцах ажилд нөхөн сэргээх үйл ажиллагааг хянахад туслах, эрт зарлан мэдээлж байхыг онцлох, гамшигт хэр тэсвэртэй байгааг үнэлэх, хүн амын аюулгүй байдлыг хангах үйл ажиллагаа орно.

“Биг дата” нь эдийн засгийн салбарууд хоорондоо хэрхэн уялдаатай байгааг илүү гүнзгий ойлгоход тус болдог. Тухайлбал, цагаан будааны ургац гамшигт өртөн устах нь нөлөөллийн гинжин урвал дагуулдаг ба зам тээвэр, будааны худалдаачид, савлагчид, супермаркет дэлгүүрүүд, зоогийн газрууд, зоогийн газрын үйлчлэгчид гээд хэд хэдэн үйлдвэрлэл, үйлчилгээнд нөлөөлдөг. Нэмүү өртгийн гинжин хэлхээнд сууриласан эдийн засгийн хамгийн эцсийн бөгөөд хамгийн сул холбоос болох хамгийн ядуу эмзэг иргэдийн амьжиргаанд үзүүлэх нөлөөлөл хамгийн мэдэгдэхүйц байдаг.

Глобал мэдээллийн сан нь гамшиг хаана гарах, ямар эрч хүчтэй байх, хэр их сүйрэл дагуулах магадлалтайг тооцоолж, улс орнуудад мэдээлснээр гамшгийн сөрөг үр дагаврыг устгах зорилготой юм. Ийм үнэ цэнэтэй мэдээллээр хангагдсанаар засгийн газрууд эрт зарлан мэдээллэх тогтолцоог ашиглах, дасгал сургуулилалт хийх, тэсвэртэй дэд бүтэц барьж байгуулах замаар гамшгийн эрсдлийг бууруулах, гамшгаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах боломжтой. Үүнд харин хамгийн чухал дата өгөгдөл бол хэдэн хүний амь аврагдсан бэ гэсэн мэдээлэл юм.
Хаолиан Шу
НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч, Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хөгжлийн Хөтөлбөрийн Ази, Номхон далайн бүсийн төвийн захирал/

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6