Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Судлаачид COVID-19 халдвар авсан хүнд өвчтөнүүдэд нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн “Nafamostat mesylat” эм үр дүнтэй байгааг мэдээлжээ
Image
Дэлхийн хэмжээнд сүүлийн 24 цагийн хугацаанд COVID-19 халдварын улмаас 3,000 гаруй хүн нас баржээ
Image
"Коронавируст халдвараар өвчлөгсдийн 23 хувь нь шинж тэмдэггүй, хөнгөн балархай эмнэл зүйн явцтай байсан"
Image
Шинэ коронавирус агаараар дамжин тархаж байгаа талаар эрдэмтдийн судалгааг ДЭМБ хүлээн зөвшөөрчээ
Image
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Баянхонгор аймагт гэр шатаж хоёр хүн энджээ
Image
"Улсын нууцад хамаардаг учраас Афганистанд байгаа цэргүүдийн биеийн байдлын талаар мэдээлэл өгөх боломжгүй"
Image
Д.Нямхүү: ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо
Image
Онцгой байдлын байгууллага 3 үгт хаягийн системийг нэвтрүүлж аюул, ослын голомтын байршлыг төвөггүй олдог боллоо
Image
Монголбанкны худалдан авсан үнэт металл өнгөрсөн оноос 4.8 тонноор өсжээ
Image
Дугаарын хязгаарлалт долдугаар сарын 11-16-ныг хүртэл ҮЙЛЧЛЭХГҮЙ
Image
ДЭМБ: COVID-19 халдварын дэгдэлт хурдацтай нэмэгдэж байгаа ч оргил үедээ хүрээгүй байна
Image
Вьетнамын хамгийн их хүндэрсэн Covid-19 өвчтөн болох Британийн иргэн эдгэрч, гэртээ харихаар болжээ
Image
Өлсгөлөнд нэрвэгдсэн Зимбабве улсын эрх баригчид тансаг автомашин худалдаж авахад олон саяыг зарцуулжээ
Image
Сөүл-Улаанбаатар чиглэлийн тусгай үүргийн онгоцоор 258 иргэн ирнэ
Image
Оросын сэтгүүлч төрийн нууцыг өрнөдийнхөнд дамжуулсан хэргээр баривчлагджээ
Image
Сургалт хүмүүжлийн тусгай байгууллага сургалтын шинэ байртай боллоо
Image
Шинэ сайд нарыг Ерөнхийлөгчид танилцуулж, УИХ-д тангараг өргүүлсний дараа Ерөнхий сайд томилно
Image
4K болон 8K чанартай дүрсний дата хэмжээг хоёр дахин бууруулах технологи бий болжээ
Image
Дональд Трамп их сургуулийн элсэлтийн шалгалтад өмнөөсөө хүн оруулж байжээ
Image
Төрөхөд нь шийдсэн хувь тавилан буюу Спарта
Image
COVID-19 ба БНСУ-ын боловсролын салбар
Image
Коронавирусийн аюулыг үл ойшоодгоороо алдартай Бразилын ерөнхийлөгч халдвар авжээ
Image
Үндэсний их баяр наадмын өдрүүдэд зах, худалдааны төвүүдийн ажиллах ЦАГИЙН ХУВААРЬ
Image
Эм, эмнэлгийн үйл, хагалгаа хийлгэхэд сайн хэмээжээ
Image
Өнөө маргаашдаа ихэнх нутгаар усархаг бороо орно
Image
Их Британи “Brexit”-ээс хойш анхныхаа хориг арга хэмжээг авлаа
Image
Хил хамгаалах байгууллагын 101 алба хаагчид орон сууцны батламж гардууллаа
Image
ЭМГЭНЭЛ
Image
Жилд 120 гаруй мянган эх, хүүхдэд үйлчлэх эмнэлэг ашиглалтад орлоо
Image
Ж.Батбаясгалан: Давхар автобус нь энгийн автобусаас 10 дахин хямд өртөг зарцуулж байна
Image
Тарваган тахлын сэжиг бүхий иргэний шинжилгээ урьдчилсан байдлаар сөрөг гарчээ
Image
Хоолны үйлчилгээ явуулах 60 гэрт зөвшөөрөл олгоно
Image
Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар дуу цахилгаантай бороо орно
Image
Ангилсан хог хаягдлыг тээвэрлэх тусгай зориулалтын автомашиныг дүүргүүдэд гардуулж өглөө
Image
Монгол Улсын 87 байцаагч тангараг өргөв
Image
Хурдан морь унаач хүүхэд бүрт бүртгэлийн цахим карт олгоно
Image
У.Хүрэлсүх: Засгийн газрын бүтцийг хэвээр үлдээж, тогтвортой байдлыг хангана
Image
Ажиглалтад 105 жирэмсэн эмэгтэй байна
Image
Б.Ариун-Эрдэнэ жүдо бөхийн VI даны бүсний эзэн болов
Image
Гурван ихэр хүүд гурван өрөө байр олгохоор болжээ
Image
Ардчилсан намын даргад нэр дэвшигчийг бүртгэж эхэллээ
Image
Багш, оюутны стартап 2020” хөтөлбөрийг дөрөв дэх жилдээ хэрэгжүүлж эхэллээ
Image
ИРГЭН БҮР #FEELMONGOLIA ХАШТАГ АШИГЛАН МОНГОЛ УЛСАА ГАДААД УЛСАД СУРТАЛЧЛАХ БОЛОМЖТОЙ
Image
ЭЕШ-ын дүнг шууд мэдээлнэ
Image
ОХУ-аас Алтанбулаг боомтоор ирэх иргэдийн анхааралд
Image
ЭЕШ-ийн дүн оноог хэрхэн тооцдог вэ?
Image
Япон улсаас 263 иргэн эх орондоо ирэв
Image
БНАСАУ-ын дипломат: АНУ-тай хэлэлцээ хийх шаардлага байхгүй
Image
Нийслэлд 24-26 хэм дулаан байна
Image
Үс засуулбал өлзийтэй сайн хэмээжээ
Image
Мобикомоос татгалзъя
Image
ТАНЫ ГАР УТСЫГ ТАГНАЖ БАЙГАА ЭСЭХИЙГ ХЭРХЭН МЭДЭХ ВЭ?
Image
Өргүй Монгол хөдөлгөөн "өр"-өө тэглэхийг шаардлаа
Image
Г.Эрхэмбаяр хамтлагийнхаа бүсгүйтэй хайр сэтгэлийн холбоотой болжээ
Image
Ц.Энхбаяр: С.Баярыг эргүүлэн тат, надад одоо айх зүйл байхгүй
Image
Б.Шижирбат "Авьяаслаг Америкчууд" шоунаас хасагдлаа
Image
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Батсүмбэрт ажиллана
Image
Хорхог бол Хор+Хог биш, Харин…
Image
Үсийг эрүүл болгох үс уналтын эсрэг жорууд хадгалаад аваарай
Image
Хүн дайраад осолын газраас зугтажээ
Image
Б.Бат-Энэрэл хүү 7 сарын 7-ны өдөр 7 цагт төрсөн
Image
ТӨВӨД ХҮМҮҮСИЙН УРТ НАСЛАДАГ НУУЦЫГ ЭРДЭМТЭД ИЛРҮҮЛЖЭЭ!
Image
Жүжигчин И.Одончимэг өдгөө 50 нас хүрч байгаа хэдий ч гэрлэх санал хүлээн авч олныг ангайлгав.
Image
Х.Баттулга: Эв нэгдлийг эрхэмлэсэн Ерөнхийлөгч байна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Элчин сайд нарыг эгүүлэн татах тухай албан бичигт хариу өглөө
Image
Х.Баттулгын дараагийн зөвлөхөөр Д.Пүрэвдаваа томилогдох уу?
Image
Голомт банкны зэс картын эзэмшигчид Эх орноороо хөнгөлөлттэй аялах боломжтой
Image
Өнөөдөр ихэнх нутгаар бороотой
Image
Зөвхөн нийтийн галт тэргэнд харах боломжтой зүйлс /27 фото/
Image
С.Батцэцэг Хөдөлмөрийн баатар боллоо
Image
МУ-ын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга: Зөвлөхүүдээ томилоно
Image
Энэ гайхалтай тенүүдийг хэрхэн тавмдаг гээч Тень тавих 20 санаа
Image
Маск "Энэ миний наадам" хошин шог
Image
Түрийвчинд тань мөнгө тогтохгүй байгаа бол та эдгээрийг хэрэгжүүлээд үзээрэй
Image
УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан Ц.Содномдоржид хаш цагаан хөөргөө бэлэглэлээ
Image
Дуучин бүсгүй тайзан дээр тогонд цохиулан нас баржээ
Image
Түймэрт явсан залуусаараа аархая
Image
ТА ЯМАР РАШААН СУВИЛАЛД, ЯМАР ҮНЭЭР, ЯАЖ ЯВАХ ТУХАЙ ТАНИЛЦААРАЙ
Image
Чингэлэгт даруулсан хүүхдийн биеийн байдал хүнд байна
Image
Уул уурхайн салбарын ажиллагчдын сарын дундаж цалин хамгийн их
Image
Ямаа хүүхэд том болжээ
Image
27 жилийн дараа хэргээ хүлээсэн алуурчин
Image
“ИВЭН” ЭМНЭЛГИЙН ЭМЧИЛГЭЭНИЙ АРГА БАРИЛ ШИНЭ ТЕХНОЛОГИ
Image
ТЭЭВРИЙН ХЭРЭГСЛИЙН ТУХАЙ БҮХ МЭДЭЭЛЛИЙГ НЭГ ДОРООС АВАХ БОЛОМЖ БҮРДЛЭЭ
Image
“БЭЛЭН БАЙ” СУРГАЛТЫН СУРГАГЧ БАГШИЙГ БЭЛТГЭВ
Image
УИХ-ЫН ДАРГА М.ЭНХБОЛД САР ШИНИЙН МЭНДЧИЛГЭЭ ДЭВШҮҮЛЭВ
Image
Г.ЗАНДАНШАТАР: ХҮҮХДИЙН СУРЧ, ТОГЛОХ ОРЧИНД БАЙГАА ЦЭНГЭЭНИЙ ГАЗРУУДЫГ ХААНА
Image
ЗУРГААН ДҮҮРЭГТ ЦАХИЛГААН ТҮР ХЯЗГААРЛАНА
Image
МУЗН 2017 ОНД МАЛЧИН ӨРХҮҮДЭД 2.8 ТЭРБУМ ТӨГРӨГИЙН ТУСЛАМЖ ҮЗҮҮЛЖЭЭ
Image
Орон, гаран О.Баасанхүү
Image
НИТХ-ын дарга Ц.Сандуйг айлгах төлөвлөгөө амжилттай болжээ
Image
УИХ-ЫН ГИШҮҮН О.СОДБИЛЭГ, Д.ТЭРБИШДАГВА НАР ХБНГУ-ЫН БАТЛАН ХАМГААЛАХЫН САЙДЫГ ХҮЛЭЭН АВЧ УУЛЗАВ
Image
С.Жавхлан гишүүн ”Ээ халаг” дууны үгийг бичжээ
Image
Л.БОЛД: Б.ХУРЦ 2020 ОНЫ СОНГУУЛЬД АН-ААС НЭР ДЭВШИНЭ ГЭЖ БҮЛГИЙН ДАРГА Д.ЭРДЭНЭБАТ БИД ХОЁРООС ХҮССЭН НЬ ҮНЭН
Image
Хүүтэй хүн бүр уншаарай
Image
Хууль зүйн байнгын хороо Үндсэн хуулийн цэцийн дүгнэлтийг хүлээж авахаас татгалзав
Image
NB-Т ЯВУУЛСАН ХИШИГДАЛАЙН НУУЦ МЕССЕЖИЙГ ОЛОНД ИНГЭЖ ДЭЛГЭЛЭЭ
Image
УИХ-Д ТАРАХААС ӨӨР СОНГОЛТ ҮЛДСЭНГҮЙ
Image
Гэрийн нөхцөлд хийж болох сүлжсэн үсний өвөрмөц засалтууд
Image
ДААТГАЛЫН КОМПАНИУДАД ДҮРМИЙН САНГИЙН ХЭМЖЭЭГ ХАНГАХЫГ САНУУЛАВ
Image
Реппэр О.Дөлгөөн модель болсон гэнэ
Image
Жолоо барьж явахдаа хараалын үг хэлвэл 300,000 төгрөгөөр торгуулна
Image
Л.Отгонбаяр: "Цөөвөр ЧОНО" ажиллагааг эхлүүлье
Image
Дасгал хийхгүйгээр түргэн хугацаанд жин хасах арга
Image
Хөдөлгөөнт камер ажиллаж байна
Image
Cайд Д.Сарангэрэл Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газарт ажиллаж, хэд хэдэн чиглэлд шуурхай ажиллах үүрэг өглөө
Image
УХААНТАЙ БҮСГҮЙЧҮҮД ЦӨӨХӨН НАЙЗТАЙ БАЙДАГ
Image
Асашёрюү Д.Дагвадорж Б.Сумьяаг Япон улсад сургахаар боллоо
Image
Томуу, томуу төст өвчний тохиолдол буурч, эмнэлгүүдийн орны ачаалал багасчээ
Image
Image

“Цаазын ялыг сэргээх Ерөнхийлөгчийн саналд УИХ цэг тавих боломжтой”

Монголын Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга цаазаар авах ялыг сэргээх талаараа УИХ-д саналаа хүргүүлэхээр болсон. Энэ талаар хүний эрхийг хамгаалах  “Эмнести Интернэшнл”-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Алтантуяатай ярилцлаа.


-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч цаазын ялыг сэргээх хууль санаачилна гэдгээ олон нийтэд зарлаад бас УИХ-д удахгүй өргөн барихаа хэлчихлээ.  Цаазын ялыг сэргээх нь зөв гэж бодож байна уу?

-Мэдээж цаазын ялыг сэргээх нь маш буруу. Яагаад гэвэл Хүмүүнлэг нийгмийг байгуулна гэсэн Үндсэн хуулийн үзэл санаанаасаа ухралт хийсэн үйлдэл юм. Цаазаар авах ялыг халсан шинэчилсэн Эрүүгийн хууль  өнгөрөгч  оны долдугаар сарын 1-нд хүчин төгөлдөр болсон ч  бүтэн таван сар ч хүрэлгүйгээр эргээд сэргээхийг санаархах нь байж боломгүй зүйл. Ерөнхийлөгч  ХЗДХЯ-нд хандаж  цаазаар авах ялыг сэргээх эсэхийг судлах санал хүргүүлсэн. Энэ асуудлаар байгуулагдсан ажлын хэсэг санал нэгтэйгээр цаазаар авах ялыг  сэргээх үндэслэл байхгүй гэсэн дүгнэлт гаргасан байдаг. Эрдэмтэн мэргэд, мэргэжилтнүүдийнхээ үгийг  сонсохгүйгээр Ерөнхийлөгч цаазын ялыг сэргээх хууль санаачилна гэдгээ зарлаж байгаа нь Монгол улсыг төрийн нэгдсэн бодлогогүй, залгамж халаагүй,  мөн Монгол хүний үнэ цэнийг улс төрийн нөлөөлөл, нийгмийн сэтгэл зүйгээс хамааралтай болгож байна. Монгол улс энэ харгис ялыг халах талаар тодорхой дэвшлийг 50 орчим жилүүдийн зайтайгаар гаргаж ирсэн байдаг. Тухайлбал анх 1921 онд Үндсэн хуулиа хийхээр ярилцахдаа  феодалын бурангуй ёстой нь хамт цаазын ялыг устгах тухай  хэлэлцсэн байдаг. Харамсалтай нь тэр үед халалгүй үлдээснээс болж, мянга мянган лам нар, тухайн үедээ  өөрөөр сэтгэж байсан хамаг сэхээтнүүдээ  олноор нь цаазалж, их хэлмэгдүүлэлтийг бий болгосон гашуун түүх бий.  Үүнийгээ залруулах гэж 1953 онд БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын тэргүүлэгчдийн 93 тоот зарлигаар цаазын ялыг халсан боловч  нэг гэр бүлийн гишүүдийг бүгдийг нь  алсан хэргийн дараа олон нийтийн бухимдлыг дарахаар 10 сарын дараа буцаан 1954  онд сэргээснээ зарлаж, байр суурь дээрээ тууштай байж чадаагүй гэдэг. Тэглээ гээд онц ноцтой хүн амины хэрэг, бага насны хүүхдийг хүчирхийлсэн гэмт хэргүүд, бүр бүхэл бүтэн нэг гэр бүлийг хүйсээр нь тэмтэрсэн хэргүүд гарсаар л байсан.

Монгол улс 2010 оноос эхлэн цаазаар авах ялын гүйцэтгэлийг зогсоож, 2012 онд Иргэний болон улс төрийн эрхийн тухай олон улсын пактын хоёрдугаар нэмэлт протоколд нэгдэн орж, 2015 онд Эрүүгийн хуулиасаа цаазаар авах ялыг хасч, 2017 онд энэ хууль хэрэгжиж эхэлснээр цаазаар авах ялыг халсан 105 дахь улс болсон.

Ингэж  бараг зуун жилийн турш хэлэлцэж, алдаж оносны эцэст, хэд хэдэн парламент дамжин судалсны үндсэн дээр хүний эрхийг баталгаажуулах чиглэлд гаргасан ахиц дэвшлээсээ ухарч, өмнөх алдаагаа давтах ёсгүй.  Энэ бол Монгол төрийн бодлогын залгамж халаа, түүхээсээ суралцах тухай асуудал  мөн.

-Монгол Улс, Монголын төр цаазын ялыг халсан шалтгаан юу байсан бэ. Иргэний нийгмийн байгууллагуудын оролцоо ч бас байсан байх?

-Өнөөдөр   Монгол улсыг оролцуулаад нийт 142  улс  хуулиараа болон практикт цаазаар авах ялыг халаад байгаа. Сүүлийн жилүүдэд цаазаар авах ялыг халсан улс орнуудын тоо нэмэгдэж байгаа нь олон шалтгаантай. Тухайлбал хилсээр цаазалсан бол буцаах ямар ч боломжгүй, гэмт хэргээс сэргийлэх үр нөлөөгүй, ялгаварлан гадуурхах эсвэл улс төрийн зорилгоор хэрэглэх өндөр эрсдэлтэй, цаазаар авах ял өөрөө хүчирхийллийн тойргийг бий болгодог гэх мэт учир шалтгааны улмаас цаазаар авах ялаас татгалзаж байгаа. Цаазын ялыг халж буй бусад орны туршлагаас харахад маш олон шалтгаан үндэслэлүүдийг хэлдэг. Ялангуяа шударга шүүхийн тогтолцоо дутмаг улс орнуудад цаазаар авах ялыг ялгаварлан гадуурхаж, нийгмийн эмзэг бүлгийнхэнд илүү оногдуулах, улс төрийн зорилгоор ашиглах гэх мэт. Монгол улсын хувьд ч мөн НҮБ-ын гишүүн орны хувьд, цаашлаад цаазаар авах ял нь гэмт хэргийг зогсоох үр дүнгүй шийдэл төдийгүй, маш олон сөрөг үр дагавартай гэж үзсэн учраас энэ ялыг халсан. 2005-2006 онд Монгол улсад хийсэн судалгаагаар цаазын ял оноосон арван хүн тутмын гурвыг нь, бараг л гурван хүн тутмын нэгийг нь шүүхийн алдаанаас болж  хилсээр цаазлах аюултай гэж гарсан.

1930-иад оны их хэлмэгдүүлэлтээс харахад ч улс төрийн зорилгоор хилсээр цаазлах өндөр эрсдэлтэйг харуулдаг. Энэ ял зөвхөн нэг хүнийг цаазалснаар зогсдоггүй үр дагавар нь ар гэрийнхэн, нутаг хошуу, цаашлаад нийгэмд хүнлэг бус хандлагыг байнга төрүүлдэг.

Нэгэн жишээ хэлэхэд нэг залуу нэгэн охиныг хүчирхийлээд алчихсан. Мэдээж охины эцэг эх амийг амиар хэмээн гомдол гаргаж, тэр ёсоор нь цаазалсан. Харамсалтай нь тэр залуу айлын ганц хүү байж таараад эх нь үрээ алдсанаасаа болж галзуурсан гэдэг. Хүүгээ алдаад, эхнэр нь галзуурсныг ч эр нөхөр нь тэсэлгүй архинд ороод тэр айл гал голомтоороо сүйрсэн байдаг. Нутаг усандаа ажилтай амьдралтай гэгддэг тэр айл ийнхүү сүйрсэнд нутгийн олон охины эцэг эхийг буруутгаж харааж зүхэх, гадуурхах болсноор тэд төрсөн нутгаасаа дайжин өөр хүний нутаг орон руу шилжсэн гэдэг. Эцсийн эцэст хохирсон нь ч, хохироосон нь ч, дээр нь гэр бүлийнхэн нь хүртэл хохироод үлдсэн байдаг. Өөр бас нэг жишээ, эгч дүү хоёрын хүүхдүүд архи ууж суугаад маргалдсаны улмаас нэгнээ хутгалан хөнөөсөн гэдэг. Хүүгээ алдсан эцэг эх уурлан бухимдаж, амийг амиар гэж хүссэн бөгөөд шүүхээс цаазын ял оноохыг сонссон эгч дүүсийн нэг нь нөгөөдөө “миний хүү уурын мунхгаар хүн алсан нь үнэн, гэхдээ чи сая миний хүүг төрийн нэрээр алчихлаа. Чи ч бас ялгаагүй алуурчин” гээд гарсан гэдэг. Энэ мэтээр цаазын ял ганц хүнийг биш, гэр бүлийг нь ялладаг, улмаар өширхөл, хонзогнолын үүдийг нээдэг, улмаар хүчирхийллийн дараагийн тойргийг бүрдүүлж байдаг юм. 

-Ерөнхийлөгчийн зүгээс бага насны хүүхдийг хүчирхийлсэн бол гэдгийг тодотгоод байгаа шүү дээ?

-Ерөнхийлөгчийн цаазын ялыг дэмжих үндэслэлээ болгоод байгаа бага насны хүүхдийн бэлгийн хүчирхийллийн гэмт хэргийн 50 гаруй хувь нь гэр бүл, ураг төрлийн орчинд гардаг гэсэн судалгаа байдаг. Тэгэхээр миний дээр өгүүлсэнчлэн тухайн  хүчирхийлэгчийг егүүтгэснээр асуудал дуусахгүй харин ч гэр бүл, ураг төрлийн хооронд зөрчил, өс, тэмцэл газар авна гэсэн үг.  Эсхүл үгсэн хуйвалдаж  асуудлыг хав дарж гэмтнийг өөгшүүлэх, ял завшуулах,  эсхүл  гэмт хэргээ нуун дарахын тулд хүчирхийлэлд өртөгсдийг алах, гэрчүүдийг буюу түүнийг мэдсэн гэр бүлийнхээ гишүүдийг хамтад нь алах гээд  хүчирхийллийн, аллагын тойргийг үүсгэнэ. Үүнээс л сэргийлж  олон улс оронд эмэгтэйчүүд, хүүхэд, хүний эрхийн байгууллагууд цаазын ялыг халах талаар дуу хоолойгоо өргөсөөр ирсэн. Цаазаар авах ялыг хамгийн ихээр хэрэглэдэг АНУ-ын Техас мужид 2007 онд бага насны хүүхдийг хүчирхийлсэн этгээдэд цаазын ял оноох нь зөв эсэх асуудал олон нийтийн дунд ихээхэн маргаан өрнүүлж, эцэстээ энэ ялыг оноох нь буруу гэсэн шийдэлд хүрсэн байдаг. Учир нь хохирогчийг хамгаалахаар гаргах цаазын ялыг сэргээх хууль нь эргээд хохирогчийг өөр эрсдэлд оруулах аюултайг харгалзан үзсэн байдаг. Чили улсад ч гэсэн мөн ийм түүх бий.

Монгол улсын хувьд цаазын ялыг ирээдүйд  улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн зэвсэг бүү болоосой гэсэндээ, гэмгүй хүнийг ч хилсээр шийтгэчхээд байдаг шүүх тогтолцооноос  хүнийг  хамгаалах гэж,  Монгол хүний амь насыг үнэ цэнэтэй болгох гэж халсан. Түүнээс биш хэн нэг гадны улс орон, харийнхны захиалгаар цаазын ялыг халаагүй. Цаазаар авах ялыг халж байгаа нь гэмт хэргийг өршөөж байгаа хэрэг гэж хүмүүс ойлгоод байдаг. Тийм биш юм.  Хүчингийн гэмт  хэрэгтэн 10- 20 жил, бүх насаараа ч хоригдож төрийн хатуу цээрлэлийг хүртэнэ. Олон жил, бүр бүх насаараа нийгмээс тусгаарлагдана гэдэг бол тийм ч хүсэх амьдрал биш.

'ГЭМ БУРУУГҮЙ ХҮНД ГУРВАН УДАА ЦААЗААР АВАХ ЯЛ ӨГЧ БАЙСАН ГАШУУН ТҮҮХ БИЙ'

-Бид хэрэг хийгээгүй хүнд хоёр удаа цаазын ял өгч, дараа нь түүнийг цагаатгаж байсан. Цаазын ялыг сэргээж болохгүй байх шалтгаан олон бий. Хүний эрх талаас нь та тайлбарлавал?

-Завхан аймгийн иргэн Э-гийн хэрэг бол Монгол улсад цаазаар авах ял сонсоод эрхээ хамгаалж чадсан цорын ганц тохиолдол. Түүнд  анхан шатны шүүхээс цаазаар авах ял гурван удаа оногдуулж, гарт нь гавтай, хөлд нь дөнгөтэй нийт 7 жил хорьсон байдаг.  Хэдийгээр Монголын төр уучлал гуйн нөхөн төлбөр төлсөн боловч хоригдож байхдаа алдсан амьдралын цаг хугацаа, эрүүл биеийг нөхөн төлж өгч чадахгүй шүү дээ. Эрүүдэн шүүгдсэн, хорихын хүнд нөхцөлд олон жил байсан амьд гэрчийн хувьд тэр хүн яагаад энэ ял хэрэггүйг нүдэнд харагдтал ярьж өгдөг юм. Миний хувьд түүний ярьсан нэг түүх санаанаас огт гардаггүй. Э-г хоригдож байхад нь эхнэрээ уурын зууханд шатааж алсан цаазын ялтай нэг залуу хамт хоригдсон гэдэг. Тэр эхнэрээ яаж алснаа, хэрхэн шатсаныг нь нэг бүрчлэн ярьж, баясан инээдэг байжээ. Гэвч хийсэн нүгэл өөрийг нь идэж, хэдэн жил ч бололгүй хамаг нүх сүвээр нь идээ бээр гоожиж, өт хорхой шиг эвхрэн үйлээ үзэж үхсэн гэдэг. “Хүн алчхаад анх инээж орж ирсэн ч, тартагтаа тулаад өнгөрсөн. Гэтэл би түүнээс ч олон жил хоригдсон. Хэргийн үнэн мөн олдоно гэдэгт итгэж байсан учраас  би өнөөдөр өдий зэрэгтэй байна” гэж надад хэлж билээ.   Хэн нэг этгээд хэрэг хийсэн бол хийсэн хэрэгтээ тохирсон ялаа эдлэх ёстой.  Тэгж байж сая нийгэмд шударга ёс тогтоно. Ял хатуу чанга байснаараа гэмт хэргээс сэргийлдэггүй. 

-Цаазаар авах ялыг сэргээснээр улс төрийн хэлмэгдүүлэлт бий болох вий гэсэн болгоомжлол маш их байна. Гэхдээ сүүлийн үед насанд хүрээгүй бага насны хүүхдийг хүчирхийлсэн, нийгмийг сэрдхийлгэсэн үйлдлүүд их гарах болсон?

-Зөвхөн хүүхдийг хүчирхийлэх гэмт хэрэгт цаазаар авах ялыг сэргээнэ гэж байгаа ч цаашдаа хэдэн ч хэрэгт сэргээхээр оролдохыг хэлэх аргагүй. Гэхдээ ямар ч тохиолдолд Монгол улсын тухайд цаазаар авах ялыг сэргээх боломжгүй. Монголын намууд хоорондоо, бүр дотроо  хүртэл хагаралдан эрх мэдэл булаацалдаж, иргэд шүүхийн шударга  эсэхэд эргэлзсэн энэ үед цаазаар авах ялыг сэргээвэл хилсээр хэрэглэхгүй гэсэн баталгаа байхгүй. Мөн охид эмэгтэйчүүд, хүүхдийн эрхийн чиглэлээр ажилладаг иргэний нийгмийн олон байгууллага цаазаар авах ялыг сэргээснээр бага насны хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэл улам далд хэлбэрт орох аюултай гэдгийг ч ярьсаар, хэлсээр байгаа. Хэрхэн яаж хүчирхийлэгчийг бий болгохгүй байх вэ, ямар боловсрол олгох вэ, яаж ажилтай, тогтвортой амьдралтай, архины хамааралгүй болгох вэ, хүүхдүүдийг ясли цэцэрлэг гээд хараа хяналттай болгох вэ гэдэг ярианаас хөндийрүүлж, хүчирхийлэлд өртөөд хүүхэд хохирчихсон хойно нь цаазална гэж иргэдийг талцуулснаараа Ерөнхийлөгчийн энэ санал өөрөө бага насны хүүхдүүдийг хамгийн ихээр хэлмэгдүүлэх зүйл юм.

-Иргэний болон улс төрийн тухай олон улсын пактын II нэмэлт протокол нь өөрөө гарах заалтгүй протокол гэсэн. Хэрэв гарах заалтгүй протоколоо зөрчвөл Монголд ямар сөрөг үр дагавар үүсэх вэ?

-Монгол  улс 2012 онд энэ протоколд сайн дураараа нэгдэн орсон. Нэгдэн орсон гэрээнээсээ гарсан тохиолдол дэлхий дахинд байхгүй. Тэгээд ч өөрийн чинь хэлснээр энэ протоколоос гарах тухай заалт байдаггүй. Тэгэхээр ямар сөрөг үр дагавар үүсдэгийг хэлэх боломжгүй. Олон улсын гэрээ гэдэг бол дуртай цагтаа гүйж ороод дургүйгээ хүрэхээр гараад байдаг зүйл биш.  Бага насны хүүхдийн эсрэг хүчирхийллийг таслан зогсоохын тулд энэ ялыг сэргээх гэж байгаа, тиймээс гэрээнээс гарна гэдэг бол үндэслэлтэй тайлбар биш юм. Яагаад гэвэл маш олон судалгаагаар  цаазаар авах ял гэмт хэргийн гаралт бууралтад ямар ч нөлөөгүй гэдэг нь харагддаг. Хэрвээ та бүхэн интернетээс  НҮБ-ын статистик мэдээлэл рүү орж бага насны хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэл, хүчингийн хэргийн талаарх улс орнуудын тоон мэдээллийг харвал цаазын ял оноодог орнуудад ч хүчингийн хэргийн  гаралт  өндөр байгааг харж болно.  Харин ч эсрэгээр цаазын ялгүй байсан орнуудад гарсан хүчингийн хэрэг, хүн амины гэмт хэргийн гаралт харьцангуй бага байгааг харж болно.

-Монгол Улсын парламент өөрөө цаазаар авах ялыг бүр мөсөн халсан. Одоо эргээд төр өөрийнхөө гаргасан шийдвэрийн эсрэг энэ асуудлыг хөндөж байгааг та юу гэж харж байна?

-Сэргээх санаачилгыг Ерөнхийлөгч гаргаж зөвлөхүүд нь танилцуулсан, Ерөнхийлөгч өөрөө УИХ-д танилцуулсан болохоос Монголын Парламент үүнд огт хамаагүй.

76 хүний толгой яавч нэг хүний толгойноос илүү гэдэг нь ойлгомжтой. Монгол улсын Засгийн газрын зүгээс ч ийм гоомой зүйл хийхгүй байх.

Яагаад гэвэл энэ асуудлыг практикт хариуцан хийж байгаа мэргэжлийн байгууллагууд нь байгаа. Монгол улсын Ерөнхийлөгч хуулийн төслөө өргөн  барьж болох ч эцсийн шийдвэрийг УИХ гаргана. Тийм болохоор УИХ-ын гишүүд олон улсын өмнө хүлээсэн үүрэг амлалтдаа хариуцлага хүлээж, сэтгэлийн хөөрлөөр биш, хууль тогтоогчийн байр сууринаас нухацтай хандана гэдэгт итгэлтэй байна.

-Цаазаар авах ялыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч санаачилсныг та юу гэж харж байна вэ?

-Бага насны хүүхдийн эсрэг хүчирхийллийг таслан зогсоох гэж  Ерөнхийлөгч бүрэн эрхийнхээ хүрээнд оролдож байгаа нь сайшаалтай, гэхдээ  шийдлээ зөв олсонгүй. “Би баригдвал ийм ял авна” гэж бодож гэмт хэрэг үйлддэг хүн байдаггүй, харин “би баригдахгүй” гэж бодоод л хийдэг. Гэмт хэрэг үйлдэж байх үеийн сэтгэлзүйд, уурласан, догширсон, өширсөн, шунахайрсан, шүлэнгэтсэн байх үед Эрүүгийн хуульд ямар ял байх нь огт хамаагүй. Тиймээс цаазын ялаар сүрдүүлж, гэмт хэргээс сэргийлнэ гэдэг нь өөрөө ташаа ойлголт. Ерөнхийлөгч хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэлд анхаарал тавьж байгаа нь сайн ч, шийдэл нь маш буруу. Нуухыг нь авах гээд нүдийг нь сохлох гэгч болох гээд байгаа учраас энэ чиглэлээр ажилладаг иргэний нийгмийн байгууллагуудаас Ерөнхийлөгчид хандан захидал хүргүүлсэн.

“ШИНЭ ЭРҮҮГИЙН ХУУЛЬ ӨМНӨХ ХУУЛИАСАА ДЭВШИЛТТЭЙ”

-Магадгүй хуульд өөрчлөлт орвол ямар эрсдэл бий болох вий, бидэнд?

-Юуны түрүүн нөгөө таслан зогсоох гээд байгаа хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэл далд хэлбэрт орж, наанаа тоо баримт буурсан мэт харагдах ч бодит байдалд гэр бүлийн хүрээнд үйлдэгдсэн хүчирхийллийн гэмт хэргийн тоо  өсч, хохирогч олшрох, айдас түгээж асуудлыг шийдэх гэсэн буруу хандлага газар авч хүчирхийлэл улам гаарах магадлалтай. Үнэхээр л хүүхдийн эсрэг хүчирхийллийг зогсоох гэж байгаа бол мэдээлэлгүйн улмаас цаазаар авах ял хэрэглэхийг шаардаж байгаа нэгнийг дэмжин түр зуур аргацаасан шийдвэр гаргах бус бодит мэдээлэлд тулгуурлан анхан шатны нэгжээс нь эхлэн хүүхдэд тавих хараа хяналтыг сайжруулах, хүүхдийн эрхийн чиглэлээр ажиллаж байгаа төрийн болон иргэний нийгмийн байгууллагуудыг бүх талаар дэмжин, дүүрэг хороодын нийгмийн ажилтнуудыг хүртээмжтэй байлгах, чадавхжуулах зэргээр хүүхэд хамгааллыг бэхжүүлэн хүчирхийллээс хамгаалах зөв гарцыг олж хэрэгжүүлэх хэрэгтэй.

-Цаазаар авах ялаас өөр гэсгээн шийтгэх ял гэж байдаг уу. Одоогийн хүчин төгөлдөр хуулиар бага насны хүүхдийг хүчирхийлсэн, амь насыг нь хохироосон гэмт этгээдэд оноох ял оновчтой гэж та бодож байна уу?

-Одоогийн Эрүүгийн хуулиар бага насны хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэлд бүх насаар нь хорих ялыг сонголттой оногдуулахаар заасан. Энэ бол өмнөх Эрүүгийн хуулиасаа илүү дэвшилттэй болсон. Мэдээж иргэний нийгмийн байгууллагуудын идэвхтэн, энэ чиглэлээр мэргэшсэн ажилтнуудын дуу хоолойг бүрэн тусгаагүйгээс, магадгүй тусган оруулсан ч УИХ дээр болсон хэлэлцүүлгийн үеэр зарим нэг заалт суларсан, өргөн барьсан анхны үзэл баримтлалаасаа ухарсан заалт бий. Үүнийгээ засчихвал заавал цаазын ялыг сэргээх шаардлага огт байхгүй.

-Дэлхий дээр цөөхөн улс орон цаазын ялыг хэрэгжүүлдэг. Цаазын ялыг халаад, сэргээсэн улс орон байдаг уу. Сэргээснээр эрсдэл гарсан улс орны жишээ бий юу?

-Өнөөдөр дэлхийн улс орнуудын гуравны хоёроос илүү нь буюу 142 улс цаазаар авах ялыг халсан бол хадгалж үлдсэн 56 улс байгаа. Дайн мөргөлдөөний байдалд байгаа зарим нэг улс орон цаазаар авах ялыг эргэн сэргээж байгаа тохиолдол, эсхүл сэргээхээр оролдож байгаа тохиолдол их биш ч нэг, хоёр байна. Сэргээж байгаа зорилго нь сөрөг хүчин, үндэсний цөөнхөө хоморголон дарах, өөрсдийн хийсэн гэмт  үйлдлээ Олон улсын эрүүгийн шүүхээс бултуулж ял завших. Гэвч шударга үнэний шүүхээс хэн ч бултаж чадахгүй нь ойлгомжтой. Магад эрх барьж байгаа хэсэгхэн цаг хугацаанд сүр үзүүлж  болох ч түүхийн урт хугацаандаа үнэнд гүйцэгдэнэ. Дур зоргоор аашилсан маш олон удирдагчид хожмоо олон улсын шүүхэд дуудагдсан цөөнгүй жишээ байдаг.

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6