Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Японы METI-ээс эрхлэн гаргадаг сэтгүүлийн шинэ дугаарт МОНГОЛЫГ онцолжээ
Image
10,000 программист бэлтгэх төсөл хэрэгжиж эхэллээ
Image
Нийслэлийн 2020 оны газар зохион байгуулалтын төлөвлөгөөнд өөрчлөлт орууллаа
Image
Короновирусийн улмаас нас барсан эзнээ нохой нь гурван сар эмнэлэгт хүлээжээ
Image
Энэ сарын 28-наас ихэнх нутгаар эрс сэрүүсэж, уулаараа нойтон цас орно
Image
Улаанбаатар дахь БНХАУ-ын ЭСЯ-наас мэдээлж байна
Image
Сонгуулийн тухай хуулийн зарим заалт Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг Цэц их суудлын хуралдаанаараа хэлэлцэнэ
Image
Тагнуулын байгууллагаас 10 хэргийг шүүхэд шилжүүлэх саналтай прокурорт хүргүүлжээ
Image
СЕХ-ноос Н.Энхбаярыг нэр дэвшигчээр бүртгэхээс татгалзжээ
Image
ОХУ-д долоо хоногийн дотор хоёр дахь Ми-8 нисдэг тэрэг осолдож, дөрвөн хүн амь үрэгджээ
Image
Л.Мөнхтүшиг: БНХАУ-аас 164 иргэнээ Замын-Үүд боомтоор ойрын хугацаанд татан авна
Image
Евгений Касперский: Ертөнцийг аврахыг хүсэж байна
Image
Брент төрлийн газрын тосны үнэ эргээд өсжээ
Image
Хүүхдийн баяраар Төв талбайд ямар нэгэн арга хэмжээ зохион байгуулагдахгүй
Image
Салхитын мөнгөний ордын гэх хэрэгт нотлох баримтаар хураагдсан $1.4 саяыг улсын орлого болгожээ
Image
Л.Мөнхтүшиг: Иргэдийг ойрын хугацаанд БНХАУ-ын хилээр нэвтрүүлэх БОЛОМЖ байхгүй
Image
БНХАУ хэлэлцээрийг дахин эхэлнэ гэж итгэж байна гэв
Image
Шатахууны үнэ буурсан учир такси үйлчилгээ эрхлэгч компаниуд нэг километрт 800 төгрөгөөр явахыг уриаллаа
Image
COVID-19 халдвартай өвчтөнүүдийг эмчилж буй АУ-ны доктор Ц.Чинбаярын цахим илтгэлийг хүргэж байна
Image
Гадаадад гацсан иргэдээ татаж авсан үзүүлэлтээр манай улс ХБНГУ-ын ард бичигдэж байгаа
Image
ЗУРА кино нээлтийн 7 хоногийн үзэлтээрээ рекорд тогтоолоо
Image
Эзэн нь амны хаалт зүүсэн тохиолдолд iPhone “будилдаггүй” болжээ
Image
Хятад эмэгтэй 32 жилийн турш хайсан хүүгээ эцэст нь олж чаджээ
Image
Т.Ариунтуяа: Бодлоо зөв болгосон хүн хуримтлалтай болдог
Image
Хоёр хүртэл насны хүүхдэд амны хаалт зүүлгэхгүй байхыг Японы эмч нар анхааруулжээ
Image
Британийн ерөнхий сайд Covid-19 өвчнөөр өвдсөний дараа нүдний хараа нь муудсан тухай ярьжээ
Image
Х.Цэвлээ: Би удмаасаа дөрөвдүгээр анги төгссөн, сумаасаа ардын төрийн сайд болсон анхны хүн
Image
ОХУ-аас өглөө ирсэн хүмүүсээс сэжигтэй зургаан хүнийг ХӨСҮТ-д тусгаарлажээ
Image
Коронавируст халдварын тохиолдлуудаа бүрэн эдгээсэн 16 орон байна
Image
Монголын үндэсний олимпын хорооны цахим хэлэлцүүлэг хойшлогдлоо
Image
Б.Ганхуяг: Эрдэнэс таван толгойн 30хувийг тэрбум доллараар зарах гэж байна гэдэг худлаа
Image
Бразил: Харанхуй нөмөрсөн өдрүүд үргэлжилж байна
Image
Аймгийн арслан Б.Бат-орших: “Харах юмтай хариад ярих юмтай” наадам сайхан
Image
Коронавируст халдварын үед эцэг, эх, асран хамгаалагчдад өгөх зөвлөгөө
Image
АМГТГ: Нийслэлд А-92 авто бензиний дундаж үнэ 1360 төгрөг болж буурлаа
Image
Сонгуулийн үеэр мөрдөх “Түр журам” боловсруулжээ
Image
Сонгогчдын боловсролд: УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн онцлох заалтууд
Image
Хотын төвийн гурван уулзвараар зүүн эргэхийг хориглосон зохицуулалт цаашид үргэлжилнэ
Image
Архангайд нэр дэвшигчид гал тахижээ
Image
Байгалийн гэрэл зургийн "BigPicture 2020" уралдааны шилдэг зургууд
Image
Гурвалжингийн гүүрний доогуур байрлах авто замын хөдөлгөөнийг нээлээ
Image
Гадаадад гацсан Монголчууд...
Image
Virgin Orbit компанийн тойрог замд хүрэх анхны оролдлого бүтэлгүйтлээ
Image
Ковид-19-ийн үед хүүхдийн суралцах үйл явцыг хэрхэн дэмжих вэ?
Image
“Хово” загварын автомашин онхолдож, нэг хүн төмөр эд ангид хавчуулагдан нас баржээ
Image
Н.ГАНИБАЛ: Монгол малын мах дэлхийн зах зээл дээр өндөр үнэ хүрэх боломжтой
Image
Монголын ММС: Тендер шалгаруулалтад оролцохыг сонирхож буй компаниудын анхааралд
Image
"Барилга экспо 2020" цахим үзэсгэлэн V/25-29-ний өдрүүдэд зохион байгуулагдана
Image
Сергей Бодровын “Монгол” киноны талаар сонирхолтой 14 баримт
Image
Үхрийн нэг килограмм мах 100 мянган төгрөг байх ёстой
Image
Д.Дагвадорж: Эх оронч миний шүтээний сүнс амирлах болтугай!
Image
“Эх орноосоо урвасан” гэх хэргийн цаана…
Image
Иргэн бүрт хүрэх томоохон худалдааны төв нээлтээ хийнэ
Image
"Сити Их сургууль-Сошиал Солиорол"-ийг авьяас гэж андуурав
Image
Солонгос улсад ажиллаж байгаа эмэгтэй эрчүүддээ хандаж хэлсэн үг
Image
С.Гантогоо "Тарагтай боов"-ийг чимнэ
Image
МАХН-ын дарга СЕХ-нд бичиг баримтаа хүргэлээ
Image
“Автомашингүй өдөр”-өөр томоохон зах, худалдааны төвүүд амарна
Image
Хуулийн байгууллагууд иргэдэд үйлчилж байна
Image
Н.Цэлмүүн "Улаанбаатар Марафон 2018"-д хүч үзнэ.
Image
Хосуудын туршиж үзэх 64 байрлал
Image
“МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-ИЙГ ОРОН ДАЯАР ЗОХИОН БАЙГУУЛНА
Image
ӨНӨӨДӨР “ОЛОН УЛСЫН СУВИЛАГЧДЫН ӨДӨР” ТОХИОЖ БАЙНА
Image
“ТАТВАР БИДНИЙ АМЬДРАЛД” УРАЛДААНЫ ДҮН ГАРЧЭЭ
Image
Өнөөдөр гахай өдөр
Image
Жүжигчин Ариукаагийн нөхөр шүүгч Наранзунг доромжлов
Image
Гэртээ хүнсний сода хэрэглээд, 10 насаар хурдан залуужаарай! Яг энэ заавраар нь хийгээрэй!
Image
Хөрсний бохирдол нь гэр хорооллын 200 000 нүхэн жорлонгоос зонхилж үүсчээ
Image
ЕС-ын айлчлал үргэлжилж байна
Image
18 настай модель бүсгүй дөнгөж танилцсан эмчтэй секс хийсний дараа нас баржээ
Image
Орхон аймаг өрсөлдөх чадвараараа тэргүүллээ
Image
“Фэйсбүүк” 3000 хүнийг хөлсөөр ажиллуулж байна
Image
Номоор амьсгалсан өдрүүд эхэллээ
Image
Тэргүүн хатагтайн эрэлд
Image
Д.Цогтбаатар: Хэт үндсэрхэг, туйлширсан үзлийг хамгийн сайн барих үзэл бол зүүн төвийн үзэл баримтлал
Image
Усыг хэзээ уухыг, хэдий хэмжээгээр уухыг хүний бие организм өөрөө мэддэг
Image
Элгэнд юу сайн болон элэг юунд дуртай вэ ? Хадгалаад аваарай
Image
Хятадууд Саран дээр амьдрахаар бэлтгэж байна
Image
Манай улсын нутгаар түүхий нефть тээвэрлэж эхэллээ
Image
БАЯНХОНГОРТ ОХУ-ЫН СОЁЛ, ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ТӨВИЙН САЛБАРЫГ БАЙГУУЛЛАА
Image
ЭНЭ САРЫН 10-НААС ИХЭНХ НУТГААР ДУЛААРНА
Image
ПЁНЧАНЫ ТЭНГЭРТ МОНГОЛ УЛСЫН ТӨРИЙН ДАЛБАА МАНДЛАА
Image
Түргэн хоол болон хүргэлтийн үйлчилгээ эрхэлдэг иргэн, ААН-ийн үйл ажиллагааг түр зогсоох санал гаргалаа
Image
МАН-ыг МАН хэвээр нь үлдээх эсэхийг Бага хурлын 330 гишүүн шийднэ
Image
Баар, рестораныг 00.00 цагаас хаах захирамжийн төсөл боловсруулжээ
Image
Өнөөдөр болох үйл явдлууд
Image
Японы METI-ээс эрхлэн гаргадаг сэтгүүлийн шинэ дугаарт МОНГОЛЫГ онцолжээ
Image
Арван жилийн хүүхдүүд нэгнийхээ хоолойг шилээр зүсэж, хүнд гэмтээжээ
Image
ДАСГАЛ ХИЙХГҮЙГЭЭР 7 ХОНОГТ 10КГ-ААР ТУРАХ 3-Н АРГА
Image
Өмнөд Хятадын тэнгист Америкийн тэнгисийн дроныг Хятадууд олзолжээ
Image
ЗАВХАНЫ ЦЭЦЭН-УУЛ СУМ ХУДАЛДАА ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ТӨВТЭЙ БОЛЖЭЭ
Image
Морь уралдах зайг хоёр км-ээр наашлуулна
Image
Энэ зуны ээлжит одоор Б.Баярмаа тодров уу?
Image
Урт хугацаат дотоод бондын төлбөрт 855.5 тэрбумыг төлжээ
Image
УЯАЧДЫН ХОЛБООНЫ ИХ ХУРАЛ ХУРАЛДАЖ БАЙНА
Image
Улаанбаатарт шилжилт хөдөлгөөнийг хязгаарлалаа
Image
Таны амь нас, эрүүл мэнд Таны хандлагаас шалтгаална
Image
Э.Амартүвшин Сан Карло театрт найман удаа дуулна
Image
Чуулганы нэгдсэн хуралдаантай
Image
“Цахим Элийрэл”
Image
Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг УИХ-д өргөн мэдүүлнэ
Image
МҮЭХ-ноос Ерөнхий сайдад мэдэгдэл хүргүүллээ
Image
МОНЦАМЭ, ПРЕНСА ЛАТИНА АГЕНТЛАГ ХАМТРАН АЖИЛЛАХ САНАМЖ БИЧИГТ ГАРЫН ҮСЭГ ЗУРАВ МОНГОЛЫН МЭДЭЭ
Image
Иргэд: УИХ-ын бүрэн эрхийн хугацааг таван жил болгох саналтай байна
Image
Анхны минь шөнө намайг ингэж өөрчилсөн
Image
Б.ГАНЗОРИГ: БЗД-т нөхөн сонгууль болохгүй. Үүнийг мэдсээр байж намын хороо гишүүдээсээ нуух хэрэггүй...
Image
Их морь одтой, шар бич өдөр
Image
ӨРХ ТОЛГОЙЛСОН ЭХЧҮҮДЭД ТУСЛАХ ХАНДИВЫН АЯН ЭХЛЭВ
Image
Кёкүшюзаны зарласан хайрын шүлгийн уралдаан олны талархлыг хүлээж байна
Image
Сургуулалтын жилийн нээлт болов
Image
Image

Норвегийн сан Монголын баялгийн сангийн чиг зүгийг заана

Монгол баялгийн сантай орны нэг. Энэ бол маргашгүй үнэн. Харин энэ сангийн дансанд хурааж хумьсан хэдэн төгрөг байдаг эсэх нь тодорхойгүй. Жил бүрийн улсын төсөв хэлэлцэх үеэр хууль тогтоогчдын хамгийн олон давтдаг үгийн нэг нь энэ “Баялгийн сан” гэх үг хэллэг болохоор ямартай ч энэ сан оршин тогтносоор байгаа юм байна гэдэгт итгэдэг.

Бурханы хуваарилалтаар буян хүртсэн  азтай ард түмний нэг нь монголчууд. Тийм болохоор байгалийн  баялагтай орнуудын жишгээр  энэ санг байгуулсан нь  олон жилийн өмнөх  биш ч гэлээ бас нэн шинэ зүйл биш. Цаг хугацааны хүчин зүйлээр нь тооцож харвал энэ санд одоо боломжийн хуримтлал үүсчихсэн байх учиртай.

У.Хүрэлсүхийн тэргүүлсэн Засгийн газрын 100 хоногийн тайлангийн үеэр  УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазар Норвегийн сангийн жишиг туршлагаар Баялгийн сангийнхаа менежмент удирдлагыг хийх ёстой гэсэн байр суурь илэрхийлсэн.  Хэрэв ингэж чадвал ура хашгираад дэмжихээс яах билээ.  Яагаад гэвэл дэлхийн хамгийн том баялгийн сангийн нэг нь Норвегийнх юм. Бас хамгийн шилдэг менежменттэй нь. Энэ сангийн нийт хуримтлал өнгөрсөн оны сүүлээр нэг их наяд ам доллараас давсаныг  тухайн үед Reuters дамжуулж байв.

2016лны байдлаар

 Тус улсын Баялгийн сангийн захирал Ингве Слингстад “1996 оны тавдугаар сард нефтийн орлогыг анх энэ сан руу шилжүүлж байлаа. Энэ  сангийн хөрөнгийн хэмжээг 1 их наяд долларт хүрнэ гэж тухайн үед хэн ч төсөөлж байгаагүй. Баялгийн сангийн хөрөнгө 1 их наяд долларт хүрсэн нь манай улсын хувьд түүхэн чухал үйл явдал юм” гэжээ.

 Их наядаар тоологдох хэмжээний хуримтлалын санг бүрдүүлж чадсан улс хүссэн хөрөнгө оруулалтаа хийж чадна, санхүүгийн ямар ч хямралын үед төсвийн хүндрэлээ даваад гарна, ирээдүй үеийнхэндээ энэ  хэмжээний мөнгө санхүүгийн нөөц үлдээнэ.

Ийм их хэмжээний хуримтлал үүсгэсэн гэхээр олон жилийн үүх түүхтэй сан байх гэж эндүүрэв. Тийм биш. Норвегийн санг анх  1998 онд буюу 20 жилийн өмнө  нефть, хийн ашгийг ирээдүйн үеийнхэнд хадгалах зорилгоор  байгуулжээ. Одоо сангийн үнэлгээ нь Норвегийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээнээс 2,5 дахин их болоод байна. Анх  сангийн хөрөнгийн хэмжээг 2020 он гэхэд ДНБ-ний хэмжээнээс 14,3 хувиар их байлгахаар төлөвлөсөн байжээ.  Гэтэл  2,5 дахин их болжээ. 20 жилд ийм хуримтлал үүсгэж чадна гэдэг гайхамшиг. Бас хатуу чанд сахилга хариуцлага, шударга ёс, зөв оновчтой менежментийн ур чадвар харагдана.

1998 онд буюу нефть, хийн ашгийг ирээдүйн үеийнхэнд хадгалах зорилгоор байгуулсан сан 20-хон жилийн дотор 1 их наяд ам.долларын хуримтлалтай болжээ. Одоо сангийн үнэлгээ нь Норвегийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээнээс 2,5 дахин их болоод байна

Баялгийн сангийн 1 их наяд ам.долларыг хэр их  мөнгө вэ гэдгийг багцаалж үзье. Норвегийн сангийн 1 их наяд ам долларыг тус улсын бүх хүүхдэд хуваарилбал хүүхэд тус бүрт 190 мянган доллар ногдоно. Товчхондоо хүүхэд нэг бүр нь 465  сая төгрөгтэй гэсэн үг.  Түүнчлэн 1 их наяд доллар гэдэг бол  121 сая хүн амтай Мексик улсын ДНБ-тэй тэнцэхүйц хэмжээний  мөнгө  гэнэ.

Сангийн мөнгө ингэж халгиж цалгиж байгаа нь төр зардлаа тус санд даатгах гэсэн сөрөг хандлагыг бас өдөөчихжээ. Ийм учир  саяхан шинэ журам гаргаж Засгийн газар нь сангийн хөрөнгийн 3%-ийг жилдээ ашиглах боломжтой болгож бууруулсан шинэ журам гаргажээ. Өмнө нь 4% буюу 235 тэрбум кроныг авч ашиглаж болох заалттай байсныг ингэж чангатгажээ.  Тэгэхээр  хуримтлалын хэмжээ ихсэх тусам төрийн хуруу хумсыг чандлан хязгаарладаг гэсэн үг. Мөнгөтэй байлаа гээд гарын салаагаар урсгахгүй, хямгадаж хэмнэхийн жишээ энэ  болой.

Өнгөрсөн оны эхний хагаст  тус сан 499 тэрбум кроны ашиг олсон бөгөөд  2017 оны зургадугаар сарын 30-ны байдлаар  сангийн хөрөнгийн 65,1 хувийг  хувьцаанд, 32,4 хувийг  тогтмол ханштай үнэт цаасанд, 2,5 хувийг үл хөдлөх хөрөнгөнд оруулсан байв. Хоёрдугаар улирлын сүүлчээр сан дэлхийн  зах зээл дэх бүх хувьцааны 1,3 хувийг атгасан байв. Харин Норвегийн хүн ам нь 5,3 сая бөгөөд дэлхийн хүн амын 0,1 хувьтай тэнцдэг гэдгийг жишиж бодож үзээрэй. Эндээс хуримтлалын мөнгөн дээрээ менежмент хийдэг  нь харагдаж байна.  

У.Хүрэлсүхийн тэргүүлсэн Засгийн газрын УУХҮ-ийн сайд Д.Сумъяабазар ийм л нэг жишиг сангийн менежментийг  Монголдоо нутагшуулахаар зорьж байгаа юм байна.  Хэдхэн хоногийн өмнө сайд Д.Сумъяабазар, УИХ-ын гишүүн Х.Нямбаатар тэргүүтэй төлөөлөгчид Норвегийн Вант Улсад ажиллах үеэрээ тус улсын төв банк болох Норгес банкны дэд дарга Егил Мацен тэргүүтэй удирдлагуудтай уулзжээ. Энэхүү  Норгес банк нь /Norges Bank Investment Management/ нь Норвегийн “Тэтгэврийн сан-Глобал”-ын үйл ажиллагааг хариуцдаг аж. 

Уулзалтын хүрээнд Норвегийн Вант Улсын газрын тос, хийн салбараас хуримтлуулсан хөрөнгийн менежмент, хөрөнгө оруулалтын стратеги болон сайн засаглалтай нь танилцаж, тус улсын амжилттай хэрэгжүүлсэн туршлагыг Монгол Улсад нэвтрүүлэх талаар ярилцжээ.

Монгол улс байгалийн баялгаараа дэлхийд дээгүүрт эрэмбэлэгддэг. Гэвч иргэд нь ядуу, баялгийн хуваарилалт нь тэгш бус. Тиймээс баялгаа эдийн засагт өгөөжтэй, иргэдэд тустай,  ирээдүй хойч үеийнхэндээ үлдэцтэйгээр  ашиглах  боломж нь энэхүү санг бүрдүүлэх  явдал юм.

Баялгийн сан нь дэлхийн зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ ханш хэлбэлзэхэд төсвийн тогтвортой байдлыг хангахын дээр төлбөрийн тэнцлийг бий болгож, эдийн засгийг халалтаас хамгаалах хэрэгсэл болдог. Тиймээс энэ сангаа байгуулсан шиг байгуулаад, бусдын сайн туршлагыг авч хэрэглэвэл ирээдүй хойч үедээ үлдээх өв тэр болно.  

П.Булган

Эх сурвалж: Unen.mn

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6