Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ганцаарчлан ажиллаж байгаа багшид нэмэгдэл хөлс олгоно
Image
Нефтийн үнэ унажээ
Image
Хүүхдүүд Буянт голоо хамгаалах аянд оролцлоо
Image
ДАРХАН ХОТЫН 100 ЭРХЭМ: Зочин - Ш.Дэлгэржаргал (МУГЖ), Д.Долгор (ЭХГА)
Image
Борооны улиралд бэлдэцгээе: Усны гутлыг хэрхэн загварчлах вэ
Image
Анагаахын чиглэлээр суралцагчдад зориулсан ҮНЭГҮЙ онлайн курсууд
Image
Г.Төмөрзаяа: Ээж аавууд ном уншдаг бол хүүхэд нь номд дурлах магадлал 75 хувь
Image
Дэлхийн монголчуудын таван км гүйлтийн цахим уралдаан зохион байгууллаа 7 Tweet
Image
УИХ-ын сонгуулийн 23-р тойрогт хамгийн олон буюу 12 бие даагч өрсөлдөхөөр бүртгүүлжээ
Image
Рожер Федерер орлогоороо Криштиану Роналдугийн өмнө бичигдэв
Image
Fitch: 2021 оноос Монголын эдийн засаг огцом сэргэж засгийн газрын өр/ДНБ-ий харьцаа буурна
Image
Зургаадугаар сарын 3-6-ны өдрүүдэд ихэнх нутгаар бороо орно
Image
Дуучин Lana Del Rey-ийн сонсогчдодоо барьж буй гэнэтийн БЭЛГҮҮД
Image
АНУ-д хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэхэд Засгийн газрын нөөц сангаас нэг сая ам.доллартай тэнцэх хөрөнгийг гаргана
Image
У.Хүрэлсүх: Иргэд, аж ахуйн нэгж бүхэн хүүхдийн эрхийн төлөө төр засагтайгаа хүчээ нэгтгэхийг уриалж байна
Image
Сонгуулийн сурталчилгаа өнөөдөр 00:00 цагаас албан ёсоор нээгдэнэ
Image
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажилладаг багшид цалингийн 10 хувийн нэмэгдэл олгоно
Image
Бодь сэтгэлийн галарваас мод, Үрээн өгөвч өнөд цэцэглэдэг ...
Image
Алдарт эрдэмтэн Жак Уэтерфорд: Д.Цогтбаатар либерал монгол хүн юм
Image
Н.Номтойбаярыг маргааш суллах уу?
Image
Америкийн цагдаа нар өвдөг сөгдөн уучлалт гуйжээ
Image
​Дасгал хийхийн өмнө болон дараа нь юу идэх хэрэгтэй вэ
Image
Ихрүүд гэхэд дэндүү өөр...
Image
Цэцэрлэгт хүрээлэнд бөөгнөрөл үүсгэхгүйн тулд хамгаалалт гарчээ
Image
"Энэтхэгээс авчрах 219 ламхайн тусгаарлалтын нийт 230 сая төгрөгийг хүүхэд хамгааллын зардлаас гаргахаар боллоо"
Image
Жилдээ нэг ангийн хэмжээний хүүхдүүд нас бардаг байсныг зогсоожээ
Image
Д.Нямхүү: Зургаан хүний давтан шинжилгээнээс коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдлын тоо 185 боллоо
Image
Хөвсгөл далайн байгалийн цогцолборт газарт "Найрамдал-2" зусланг байгуулахаар боллоо
Image
“Эх орон надаас эхэлнэ” уралдааны удирдамж
Image
Д.Ганбат зэс бидон тараана гэв үү
Image
Э.Чулуунчимэг: Ээжүүд бол амьдралаа үрдээ зориулдаг амьд бурхад юм
Image
Монгол-Хятадын хилийн эгц дээр SpaceX-ийн хөлөг ОУСС-д залгагдлаа
Image
Ц.Одонтунгалаг: “Сэтгэл байвал юуг ч бүтээж болно” гэсэн зарчим баримталж ажилладаг
Image
Х.Баттулга: Томчууд бидний хариуцлагагүйгээс болж энхрий үрс маань эндэж байгаад уучлал хүсэж байна
Image
1,000 МААМУУ-г баярлууллаа
Image
АНУ-ын Техас, Аризона, Жоржиа, Миссури, Миннесота мужуудад онц байдал зарлаж, Лондон, Берлинд жагсаал болов
Image
Трамп “G7”-г “G11” болгож, Австрали, Орос, Өмнөд Солонгос, Энэтхэгийг нэмэх санаа гаргажээ
Image
Өнөөдөр Улаанбаатарт 19-21 хэм дулаан байна
Image
Аугаа Б.Шаравын аялгуугаар ард түмнээ уяраасан ЗАЛУУС
Image
Тендерийн будилаан ба “Чамд яагаад хоёр, надад яагаад хоёрхон байгаа юм бэ”
Image
Д.Сарангэрэлийг ЭМ-ийн сайдаар, Ж.Алдаржавхланг Засаг даргаар улираан ажиллуулъя
Image
АНУ иргэний дайны ирмэг дээр байна
Image
​Дэлхийн томоохон компаниуд хөл хорионы үеэр дараах онлайн үйлчилгээг үнэгүй болгожээ
Image
Монгол, Энэтхэгийн Гадаад харилцааны сайд нар утсаар ярив
Image
​Канадын эрдэмтэд канабист агуулагдах нэгдлийг ‘COVID-19’-ийн эсрэг эмчилгээнд ашиглах боломжтой гэжээ
Image
Говь, талын нутгаар салхи шуургатай байхыг анхаарууллаа
Image
Зөвшөөрөлгүй үйл ажиллагаа явуулж буй бүх аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг зогсоох үүрэг өгөв
Image
Чиг хандлага: Хүрэн ягаан өнгийн тень
Image
Дэлхийн загвар болон урлагийн ертөнцийг байлдан дагуулж буй BLACKPINK
Image
Завхан аймгийн Улиастай сум хөл бөмбөгийн шинэ талбайтай боллоо
Image
Эрчим хүчний хөрөнгө оруулалт 4 дахин нэмэгдсэн
Image
Монголоо сонгоё
Image
“ХАТАН ЯТГЫН ЭГШИГЛЭН ТАСРАШГҮЙ” ХАНДИВЫН ТОГЛОЛТ БОЛНО
Image
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд шинэ чиглэл нэмэгдлээ
Image
МУБИС-ийн захирал Д.Мөнхжаргал оюутнуудынхаа амьдралаар тоглолоо
Image
Булган, Төв, Хэнтий аймгууд түймэртэй байна
Image
Үндсэн хуулийн цэцийн бүрэлдэхүүн хэнд таалагдах ёстой вэ
Image
Цөлжилттэй тэмцэх ба тогтвортой байдлыг эрэлхийлэхээр чуулж байна
Image
Ц.Мөнх-Оргил Токиод "Азийн ирээдүй" форумд оролцож байна
Image
Автозамын тэмдэглэгээг шинэчлэх ажил үргэлжилж байна
Image
Гэмтлийн эмнэлгийн гаднах нисдэг тэрэгний зогсоол бэлэн болжээ
Image
Жүжигчин О.Дөлгөөн хагас нүцгэн зургаа дэлгэлээ
Image
С.Содонгоо: Би эмээдээ 150 наслуулдаг тариа зохион бүтээж өгнө
Image
С.Гантогоо Солонгос улс руу буцлаа
Image
Э.Энхмөнх: Бокс, жудо шиг медаль авахад нь төрөөс дэмжээд өгдөг бол зүгээр
Image
Солонгос улсын засгийн газраас ард иргэдээ секс ихээр хийхийг уриалжээ
Image
Т.Бархүүгийн хоёр охин аавыгаа ингэж дэмжижээ
Image
“Real estate 2017” форум өнөөдөр болно
Image
Өнөөдөр болох үйл явдал
Image
НӨАТ-ын баримт бүртгүүлэхэд өөрчлөлт орлоо
Image
ХАЛУУН ТОГООНД ЧАНАГДАЖ БАЙСАН ХАВЧ АМЬД ҮЛДЭХИЙН ТУЛД МӨЧӨӨ ӨӨРӨӨ ТАСДЖЭЭ
Image
Ц.Батням: “Ээж намайг тэнгэрээс харж байгаа
Image
Мобиком датагаараа хэрэглэгчээ хохироосоор...
Image
Монголд хамгийн өндөр цалинтай хүмүүс ПРОГРАММ хангамжийн мэргэжилтэн
Image
Эмч Б.Энхзаяа: Харшил нь удамшдаг өвчин
Image
Янжаа бүсгүй Солонгос кинонд тогложээ
Image
Эмэгтэйчүүдийн эмч: Сарын тэмдэг ирсэн үед дараах 5 зүйлсийг хэзээ ч хийж болохгүй учир нь маш биед муу үр дагавартай
Image
О.Ширмээ: Би гарыг нь цайлгасаан, харин тэр хүн миний сэтгэлийн харыг цайлгасан.
Image
“Улаанбаатар их дэлгүүр” иргэдийн эрхийг зөрчиж байна
Image
АН2 онгоц осолдлоо
Image
Чуулганы хуралдаан завсарлалаа
Image
С.Эрдэнэ: Эрх баригчид цагдаагийн байгууллагаар дээрэм хийлгэж байна
Image
Трампын үйлдэлд эхнэр нь дургүйцлээ илэрхийлэв
Image
"Звери" ирэх сарын 2-нд тоглоно
Image
Хүүхдийн баяраар 33 градус хүртэл хална
Image
ТУРКИЙН ЕРӨНХИЙ САЙД МОНГОЛД АЛБАН ЁСНЫ АЙЛЧЛАЛ ХИЙНЭ
Image
ХОЁР ТАЛЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГААГ ӨРГӨЖҮҮЛЭН БЭХЖҮҮЛЭХЭЭР ТОХИРОЛЦЖЭЭ
Image
Сансрын нисэгчийн дүрстэй асар том агаарын бөмбөлгийг Москвагийн тэнгэрт хөөргөжээ
Image
Гурван малчин шуурганд төөрчээ
Image
ХАМТАРСАН ДАДЛАГА АМЖИЛТТАЙ БОЛЛОО
Image
Э.БЭХБАЯР АЗИЙН НААДМЫН АЛТАН МЕДАЛИЙН ЭЗЭН БОЛОВ
Image
Баянхошууны хүүхдүүдийн хар тугалгын хэмжээ өндөр гарчээ
Image
Хятадууд дэлхийд хүчирхэг болсон нууц
Image
Ихэнх нутгаар цас орж, эрс хүйтрэхийг анхааруулав
Image
СУРГУУЛИУДЫН ӨРГӨТГӨЛ БАРИГДСАНААР 2 ЭЭЛЖЭЭР ХИЧЭЭЛЛЭДЭГ БОЛНО
Image
Далай лам залгамжлагч нь эмэгтэй хүн байхыг үгүйсгэсэнгүй
Image
100 АЙЛЫН ЗАМЫГ ӨНӨӨДРӨӨС ХААНА
Image
БАЯН-ӨЛГИЙ АЙМГИЙН ИТХ ЭЛЭГ БҮТЭН БОЛЛОО
Image
ЯПОНД ҮЕРИЙН УЛМААС АМИА АЛДСАН ХҮМҮҮСИЙН ТОО НЭМЭГДСЭЭР БАЙНА
Image
“ГАН ҮЗЭГ-2018” НААДАМД ЗУУН ЯРУУ НАЙРАГЧ ОРОЛЦОВ
Image
Илгэн гутлыг хэрхэн цоо шинэ мэт болгох вэ?
Image
Нийтийн тээврийн салбарт тулгамддаг асуудлыг цаг алдалгүй шийдвэрлэдэг боллоо
Image
АТГ: КЁКҮШЮЗАН Д.БАТБАЯРЫГ ЗАЛИЛАНГИЙН ХЭРГЭЭР ХЭРЭГ БҮРТГЭЛ НЭЭН ШАЛГАЖ БАЙНА
Image
Гурван яам дэргэдээ цэцэрлэг байгуулна
Image
НҮҮРСНИЙ ӨВЧТӨНҮҮД…
Image
Өдрийн сайн цаг нь бар, луу, могой, бич, тахиа, гахай болой
Image
Амархан төрөх 10 арга
Image
Дэлхийн түүхтэй танилцаж буй шилдэг баритон
Image
Элэг шилжүүлэх хагалгааны төлбөр болон донорын олдоц иргэдэд дарамт учруулж байна
Image
Ядарсан арьсыг хормын дотор сэргээгч маск бэлтгэх арга…Шэйрлээд аваарай
Image
Image

“Алтан зурхайт” наадгай оюуны бүтээлтэй боллоо

Дэлхий дээрх оюун ухааны олон гайхамшгийг монгол хүн бүтээсэн гэж хэлж болно. Түүний томоохон төлөөлөл нь үндэсний уламжлалт наадгай, ёс зүй, зан заншил, өв соёл билээ. Тэр дундаас “Монгол” шагайн харвааны эд хэрэглэл, тоглоомын дүрэм журам бол олон улсын үндэсний тоглоом наадгайгаас өвөрмөц хийгээд дахин давтагдашгүй цор ганц оюуны оньст бүтээл гэж хэлж болно. Энэхүү гайхамшигт зүйлээ олон зуун жилийн тэртээгээс хөсөг тэрэгтэйгээ нүүж ирсэн монгол түмэн мартаагүй, орхиогүй. Тэр бүү хэл шагайн харвааны эд хэрэглэлийг ч бүсэлхийнээс доогуур газарт тавиагүй өдий хүрсэн нь шагай харваачдын хамгийн үнэ цэнэтэй хүндлэл юм. Энэ онд Монголын шагайн харвааны холбооны 30 жилийн ой тохиож түүхэн үйл явдал олон болсон. Тэр дундаас Үлэмж дархан мэргэн М.Нямаагаар ахлуулсан баг “Хийморь далласан алтан зурхай” нэртэй ном бүтээсэн нь Монголд анх удаа шагайн харвааны бүх л онцлог, өнгө аясыг харуулсан бүтээл болж чаджээ. Зарим нэг шагай судлаач, харваачид 1206 он буюу Их эзэн Чингис хааны үеэс Шагайн харвааны наадгай үүссэн гэж ярьдаг бол нөгөө хэсэг нь Хүннү гүрний үеэс үүсэлтэй ч гэх аман яриа түүх хөтөлж өнөөдөрт ирсэн. Монголын шагайн харвааны холбоо ийнхүү түүхэн бодит баримтгүй эх сурвалжуудаа байгаагаар нь хадгалж, хойч үедээ хэрхэн зөв наадах, ёс дэгийн журамыг өнөөдөр шинэчлэн сайжируулж уламжлалт олон арга барилыг хэвээр нь хадгалж яваа нь Дэлхийн өвд бүртгэгдэх том шалтгааны нэг байсан байж болох. “Хийморь далласан алтан зурхай” номыг бүтээхэд Монголын Шагайн харвааны холбооны Тэргүүн Дэд Ерөнхийлөгч Ц.Энхбат, нарийн бичгийн дарга С.Эрдэнэбаатар, Хөдөлмөрийн баатар Г.Сампил гээд олон хүний сэтгэл зүтгэл шингэсэнийг Монгол Улсын Үлэмж дархан мэргэн М.Нямаа номын нээлтийн үеэр цохон хэлж байсан нь ирээдүйд хүрэх шагайн харвааны үнэн түүх билээ. Тус номын багт Монголын зохиолчдын эвлэлийн шагналт яруу найрагч, сэтгүүлч В.Нэргүй, С.Ууганбаяр, сэтгүүлч Б.Энхтуул, гэрэл зурагчин Н.Энхбаяр, ахмад харваач, шагай судлаач Ц.Дашзэвэг, зөвлөх Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Басхүү нар ажилласан. Шагайн харвааны өнө эртний түүх, үүсэл гарлаас эхлээд өнөө цагийн хөгжилд түүчээлсэн он цагийн харгуйд монгол түмний шагайн харваа ямархан замнал туулсаныг багтаан шингээсэн энэхүү ном нь харваачид төдийгүй цаашид монгол туугатаныг судлан сурвалжилдаг гадаад, дотоодын олон эрдэмтэн мэргэдэд нэвтэрхий толь болохуйц бүтээл болсон гэж олон уншигч ярьж байгаа. Тиймээс ч  Шагайн харвааны холбооны Дэд ерөнхийлөгч, Үлэмж дархан мэргэн М.Нямаа " Монгол эр хүний жудаг, хийморь дагуулсан энэ наадгай дэлхийн хүн төрлөхтнийг оюуны оньст дүрэм журамаараа татаж олон улсад түгээн дэлгэрэх нь тодорхой. Үүний томоохон баталгаа нь Солонгос, Герман, Белги гэх мэт олон оронд ажиллаж ,амьдардаг монгол түмэн минь үндэсний наадгайгаа тоглож түүнийг нь тухайн орны иргэд сонирхон судалж тоглож эхэлсэн явдал юм” хэмээн хэлж байсан. Эцэг өвгөдөөс уламжлагдан ирсэн энэ сайхан наадгай олон сайхан чанарыг өөртөө шингээсэн байдаг билээ. Тиймээс ч “Хийморь далласан алтан зурхай” номын агуулга бүтэц нь сайн болсон биз ээ. Ийнхүү Монгол түмний өв соёлын дээж Монголын Шагайн харвааны холбоо оюуны бүтээлтэй боллоо.

 

Н.Энхцэцэг

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6