Эхлэл        Байгаль орчин        Боловсрол        Гэмт хэрэг        Гэр бүл        Нийслэл        Орон нутаг        Хөдөө аж ахуй         Хууль, эрхзүй        Шашин        Эрүүл мэнд
Image
Зурхай
Image
Н.Нямтайширын хүү Н.Мөнгөншагайг Ч.Чамин-Эрдэнийн үхэлд холбоогүй гэж шүүх үзлээ
Image
“Дэд бүтцийн төв” төсөл хэрэгжсэнээр иргэдийн газрын үнэлгээ 3-4 дахин өснө
Image
''CU'' дэлгүүрт эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй орчинд "Хотдог" худалдаалж байжээ
Image
Нэгдүгээр сургуулийн 70 багш ажлаас гарах өргөдлөө өглөө
Image
Н.Цэлмүүн: “Цэнхэр” үст Цэрэн баба
Image
ХЭҮК-ИЙН ГИШҮҮН П.ОЮУНЧИМЭГ ЧИНЬ ХҮНИЙ ЭРХИЙГ “НОЦТОЙ” ЗӨРЧИГЧ ЮМ БИШ ҮҮ Ж.БЯМБАДОРЖ ДАРГАА?
Image
Хэт олон байгаа хөгжлийн бодлого, төлөвлөлтийн баримт бичгүүдийг цомхон, уялдаатай болгох хэрэгтэй гэлээ
Image
"Passion-2020"-д тавтай морил
Image
"Есөн Шижир" ББСБ-аас авилга авсан гэх АТҮТ-ийн ажилтнуудыг баривчлан шалгаж эхэлжээ
Image
Ц.Нямдорж: Оюутолгойн гэрээг байгуулахад С.Баярын Засгийн газар 2 тэрбум ам.долларын хахууль авсан…
Image
Үндсэн Хуулийн Цэц “өгзөг” базагчийн шигддэг газар биш
Image
Монголын самбочид 30 жилийн дараа багаараа II байрт шалгарлаа
Image
Монголын дуурийн дуучид Индонезид тоглов
Image
Төрийн албаны ерөнхий шалгалтад 1,588 иргэн тэнцжээ
Image
Ипотекийн зээлд 4905 иргэн хамрагджээ
Image
Н.Баярсайхан ажлаа өгөх өргөдлөө гаргажээ
Image
Албаны машинаар хүүгээ зугаацуулсан Т.Батсүхийг ажилд нь томилж, 7 сая төгрөгийн нөхөн олговор олгожээ
Image
Аж ахуйн нэгжүүд шатахууны 30 хоногийн нөөц бүрдүүлнэ
Image
X.Болорчулуун: Дубайн гэрээнээс болж Оюу толгойгоос цэвэр ашиг хүртэх хугацаа 2048 он болж хойшлогдсон
Image
Баянхошуу орчимд агаар бохирдолтой байна
Image
Н.Алтанхуяг шагналаа авч эхэллээ
Image
П.Дэлгэржаргал: Анхдугаар Үндсэн хууль түүхэн ач холбогдолтой байсан
Image
Гавьяат хуульч Б.Сарантуяа, шүүгч Ц.Зориг нарыг чөлөөлжээ
Image
Ч.Өнөрбаяр: Шүүхэд тойргийн тогтолцоог нэвтрүүлснээр шүүхийн зардал багасч, олон ахиц дэвшил гарна
Image
С.ЭРДЭНЭ: ДОРДУУЛСАН ДОЛООН ӨӨРЧЛӨЛТ ТЭР ЧИГЭЭРЭЭ ҮЛДЛЭЭ
Image
“Хуягласан хувалзууд”
Image
З.Батсүх: Хятадын генерал Монголд тоосго зөөж, шавар зуурч тагнуул хийж байсан
Image
МАН-ын бүлгийн “ЖДҮ-гийн протокол-2”-ыг дэлгэнэ
Image
Какүрюү М.Ананд Япон улсын иргэн болохоо зарлажээ
Image
УИХ-ын гишүүн Б.Батзоригтой түрийвч нэг Н.Цэрэнбат сайдын хэрэг нам дарагдав уу?
Image
“Дэлхийн хүүхдийн өдөр” өнөөдөр тохиож байна
Image
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн захидлыг ЮНЕСКО-д гардуулан өгөв
Image
БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг дэлхийн соёлын сайд нарын чуулга уулзалтад оролцож байна
Image
Аливаа үйлийг хийхэд үхэр жилтнээ сайн
Image
Цаг агаарын урьдчил­сан мэдээ
Image
ҮАБЗ-өөр Дубайн гэрээний асуудлыг хэлэлцэж байна
Image
Х.Болорчулуун: Монголын төрд идээ буглаа болтлоо бугшсан хувалз
Image
"Ардчилсан хувьсгалын 30 жилийн ойн медаль бий болгох тухай" тогтоолын төслийг дэмжлээ
Image
“Бичигт” боомтыг АХБ-ны хөнгөлөлттэй зээлээр шинэчлэх шийдвэр гаргажээ
Image
Б.БАТ-ЭРДЭНЭ: ДУБАЙН ГЭРЭЭГ “ЦУЦЛАХ ШААРДЛАГАТАЙ” ГЭСЭН ДҮГНЭЛТ АЛЬ ЭРТ ГАРЧИХСАН
Image
Ё. Баатарбилэг сайдаа хүүхдэд өгөх 650 сая төгрөг хаана байна
Image
Холерын шинжилгээний хариу сөрөг гарлаа
Image
Машин нь эвдрээд тусламж дуудаад иртэл машинд үлдсэн хүн нь сураггүй алга болжээ
Image
“Нэг өрх-нэг ажлын байр” хөдөлмөрийн өдөрлөг маргааш болно
Image
МАН тойргуудыг дахин зурна
Image
Монгол эмэгтэй онгоцонд хүний амь аварчээ
Image
ЭМЯ: 850 жирэмсэн эхээс тэмбүү илэрчээ
Image
МАН –ЫН ЭГЭЛ ЖИРИЙН ГИШҮҮД СОНГОСОН ХҮНЭЭ ӨМГӨӨЛЖ НАМЫН ДАРГА У. ХҮРЭЛСҮХЭД ШААРДЛАГА ХҮРГҮҮЛЛЭЭ.
Image
"Чингис хаан" банкны С.Сандагдоржийг хахууль өгсөн хэрэгт буруутгажээ
Image
ХӨНДӨГДӨӨГҮЙ СЭДЭВ: Монгол хүнд амьдрал БЭЛЭГЛЭХ ХУУЛЬ
Image
Ам.долларын ханшийн өсөлт ХӨӨС тул УДАХГҮЙ БУУНА
Image
GTIME Болон бусад сүлжээний бизнесд элсэхгүй байхыг анхааруулж байна
Image
Болзооны үед асуух 30 хөгжилтэй асуулт
Image
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ: ДӨРВӨН ХҮҮХЭД ТӨРҮҮЛСЭН ЭХ 44 НАСТАЙДАА ТЭТГЭВЭР ТОГТООЛГОХ БОЛОМЖТОЙ БОЛЛОО
Image
“Цасан гоо ба долоон одой” сонгодог бүжгэн жүжгийг тоголно
Image
ОХУ-аас 1кг давсыг 61500 төгрөгөөр авахаар болжээ
Image
ЦАГ УУРЧИД: Сүүлийн 100 жилийн хугацаан дахь хамгийн хүйтэн өвөл болно
Image
108 удаа мөргөж эхлэхээр шийдсэн бол заавал уншаарай
Image
Улсын аварга Ч.Санжаадамба залуу бөхийг гэмтээжээ
Image
Самсунг хоёр хуваагдаж магадгүй боллоо
Image
Швайнштайгер зодгоо тайлна
Image
“ХОНГИЛ”-ЫН ХҮН Н.АЛТАНХУЯГ ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХИЙГ БАЗАЖ, “ЗОДООНЧ” ТУСЛАХАА “САН-ФРАНЦИСКО”-РУУ ИЛГЭЭНЭ
Image
Монгол охин Jade luv нэрээр дэлхийд алдартай
Image
О.Оюунцэцэг: Австрали нөхрөө "Тэнгэрийн бэлэг" хэмээн магтав
Image
ТАНЫГ НЭВТ ШУВТ ХЭЛЭХ “АМЕРИК ЗУРХАЙ”
Image
21 жилийн турш гэртээ хэнийг ч оруулаагүй эмгэнийд гэнэт ортол..
Image
Ц.Элбэгдорж: Ойрын хугацаанд Улаанбаатар хотод маш хүчтэй газар хөдлөлт болох хандлага байна...
Image
Илбэ үзүүлнэ гээд хүн алсан уу......./бичлэг/
Image
НЭВТРҮҮЛЭГЧ Д.ОДЗАЯА: “НОМИН”, “PC MALL” ЗЭРЭГ КОМПАНИУД “BLACK FRIDAY” НЭРИЙН ДООР ИРГЭДИЙГ ХУУРЧ БАЙНА
Image
Даатгалаа ондоо багтаж төлөхгүй бол 2 дахин илүүг төлнө
Image
АЖ Ц.Чимэдцэеэ: Тэр хүнийг салаад явсны дараа гэрээ цэмбийтэл цэвэрлэчихсэн мэт сайхан санагдсан
Image
Аргалын утаа 300-аад нянг УСТГАХ ЧАДВАРТАЙГ Японы эрдэмтэд судалж тогтоожээ
Image
Өлсөхгүйгээр турж болох эрүүл хооллолтын 60 шилдэг санаа /Фото/
Image
Намаар талцах явдлыг Ховд аймгийн удирдлага таслан зогсоолоо
Image
Залуухан багш­тайгаа хий­сэн секс +18
Image
ЭГЧ ДҮҮ 2-ИЙГ ЭЭЛЖЛЭН ЭДЭЛСЭН НЬ /+18/
Image
Оюутны 70-н файл нь үүссэн байна
Image
ЧИНГИС ХААНЫ ОНГОН ОЛДОЖ ДЭЛХИЙ НИЙТИЙГ ШУУГИУЛЖ БАЙНА
Image
НИСЭХ ГЭЖ БУЙ ШУВУУХАЙН ДАЛАВЧИЙГ ТАС ТАЙРЧ, ДЭЛБЭЭЛЭХ ГЭЖ БАЙГАА ЦЭЦГИЙН ҮНДСИЙГ СУГА ТАТАХ МЭТ УВАЙГҮЙ ЭРЭЭ ЦЭЭРГҮЙ ААШЛАХАА БОЛИОЧ...
Image
УЛААНБААТАРТ БОРООТОЙ 20-22 ХЭМ ДУЛААНБАЙНА.
Image
Татвар нэмэх байр сууринаасаа ухраагүйгээ сануулав
Image
Долларын ханш 2477 төгрөгтэй тэнцлээ
Image
ЦАГДААГИЙН ГАЗРЫН ХАМТ ОЛОН ШИЛЖИН ЯВАХ ЦОМЫН ЭЗЭД БОЛЛОО
Image
ОЙ САНАМЖ СЭРГЭЭХ АППЛИКЕЙШН БҮТЭЭЖЭЭ
Image
Шадар сайд түймрийн голомтод ажиллаж буй алба хаагчдаа эргэлээ
Image
Төгс төгөлдөрт хүргэх 4 зарчим
Image
Толгой шилжүүлэн суулгах мэс засал амжилттай болжээ.
Image
Хүүхдийн эрүүл мэндэд чихэр хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
Image
УИХ-ын дарга эмгэнэл илэрхийллээ
Image
Б.Сарантуяа:Ном маш өндөр үнээр бүтдэг юм байна.Чамгүй их зардал гаргасан
Image
ХУДАЛ МЭДЭЭЛЭЛ ТАРААВАЛ ХУУЛИЙН ДАГУУ ХАРИУЦЛАГА ХҮЛЭЭНЭ
Image
ХЯТАДАД ӨРӨӨ ТӨЛДӨГГҮЙ ХҮМҮҮСИЙГ КИНО ТЕАТРААР ГАРГАЖ ОЛНЫ ДООГ БОЛГОЖ БАЙНА
Image
Захиргааны хэргийн шүүх 233 хэрэг шийдвэрлэжээ
Image
ДЭЭД БОЛОВСРОЛЫН ШИНЭЧЛЭЛИЙН ХАНДЛАГЫН ТАЛААР
Image
ҮС ШИНЭЭР ҮРГЭЭЛГЭХ БУЮУ ЗАСУУЛАХАД ТОХИРОМЖГҮЙ
Image
Эверестийн оргилд хуримлажээ
Image
Улс төрийн том соёл мэтгэлцээнийг нутагшуулья
Image
Кино зураг авалтын үеэр “амиа алдах дөхсөн – 15” жүжигчин
Image
ЭРҮҮЛ МЭНДЭД СӨРӨГ НӨЛӨӨТЭЙ ТУРААХ ДЭГЛЭМҮҮД
Image
БНХАУ-ЫН ГАДААД ХЭРГИЙН САЙД ВАН И-ГИЙН АЙЛЧЛАЛ ЭХЭЛЛЭЭ
Image
Жэк Ма өөртэй нь төстэй хүүд туслахаа амлав
Image
УЛААНБААТАРТ 16-17 ГРАДУС ХҮЙТЭН БАЙНА
Image
М.Майкл: Монголын хөгжилд хувь нэмэр оруулахад анхаарч ажиллаж байна
Image
Сайн дураар түймрийн голомт руу явахгүй байхыг анхаарууллаа
Image
Сар шинийн мэндчилгээний үгс
Image
"НАМУУ ЦЭЦЭГ"-Т ДОНТСОН ТОМЧУУДЫН ХҮҮХДҮҮД
Image
Ардаа “ацаг”-тай ээлжит бус чуулган
Image
ХОНОСОН ХУУШУУР ХУДАЛДААЛЖ БАЙНА
Image

Image
Image

BBC: Чингис хааны бунхан яагаад олддоггүй вэ

Энэ сарын 19-ний өдөр “BBC” агентлагийн аяллын буланд тус агентлагийн сэтгүүлч Эрин Крейгийн бичсэн “Чингис хааны бунхан олдоогүйн учир” гарчигтай нийтлэл хэвлэгдсэнийг хүргэж байна.

-ЧИНГИС ХААНЫ БУНХНЫГ ОЛВОЛ ХАРААЛ ХҮРНЭ ГЭЖ ҮЗДЭГ-

Монголын их эзэнт гүрний хаан Чингисийн бунхан өдгөө хаана хадгалагдан буй нь нууц хэвээр байна. Хэрэв Их эзний бунхан өдгөө олдох юм бол дэлхийг байлдан дагуулж асан Их Монгол улсын олон нууцыг нээж өгч болох ч монголчууд их хааныхаа онгоныг нууц хэвээр нь үлдээхийг хүсдэг аж.

Нэгэн цагт Чингис хаан Номхон далайгаас Каспийн тэнгисийн хоорондох хуурай газрын бүх зүйлсийг эрхшээлдээ авч байсан бөгөөд тэр бүхий л нууцаа өөрийн бунхандаа хадгалан авч үлджээ.

Тухайн үед Чингис хааныг өөд болоход гашуудаж эмгэнэсэн албатууд нь эх нутагт нь онголсон гэдэг бөгөөд хүрэх замыг нь нуун далдлаж, өдгөө ч үл мэдэгдэх юм. Түүхэнд бичсэнээр, түүнийг эцсийн замд үдэхдээ цэргүүд нь мянган мориор онгоны чулуу, тэмдгүүдийг дэвслэж орхисон гэдэг.

Түүнээс хойш гадаадын олон судлаач, шинжээчид бунхныг нь олох гэж түүхэн баримтууд, ховор ном товхимлуудыг судалж, олон жилээр Монголын хээр талаар хэсүүчилж, цаашлаад сансрын хиймэл дагуул хүртэл ашиглан зураг авч хайлт хийсэн ч ямар ч үр дүнд хүрсэнгүй.

Монголчууд өөрсдөө их хааныхаа бунхныг төдийлөн хайгаад байдаггүй, энэ шалтгааныг нь гадны хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд хараалтай холбон тайлбарласан байх нь элбэг. Хэрэв их хааны бунхныг олвол дэлхийн төгсгөл ирнэ хэмээн үздэг мухар сүсэгтэй холбоотой байдаг аж. Ийм үйл явдал 1941 онд ЗХУ-ын археологичид XIV зууны Тамерлан хааны бунхныг олж нээснээр болсон гэж үздэг. Тодруулбал, Турк Монгол улсыг удирдаж байсан энэ хааны бунхныг олж нээсний дараа Герман улсын цэргүүд ЗХУ руу дайрч, дэлхийн хоёрдугаар дайн эхэлсэн хэмээн үздэг домогтой холбон тайлбарладаг юм.

Харин надад орчуулагч хийж явсан, Олон улсын харилцааны мэргэжлээр Буриад улсын их сургуулийг төгссөн Өүлэн үүнээс өөр бодолтой байлаа. Тэрээр монголчууд Чингис хааны бунхныг хайдаггүй нь дээрхийн адил ямар нэгэн хараалтай холбоотой биш, харин Их эзэн хаанаа хүндлэж буйтай холбоотой хэмээн тайлбарласан юм.

Өүлэн хэлэхдээ “Чингис хаан өөрийн бунханг нууцлахыг хүссэн. Түүний албатууд буюу бидний өвөг дээдэс Их эзэн хааны хүслийг ёсоор болгохын тулд маш их зүтгэл гаргасан. Хэрэв бид булшийг эрэх аваас энэ нь Их эзэн хааныхаа захиасыг умартсан хэрэг болно” хэмээн ярьсан юм.

chinggis

-ЧИНГИС ХААНЫ ОНГОНЫ ЭРЭЛ-

Доктор Д.Эрдэнэбаатар бол энэхүү археологийн ажлын багийн эрэл хайгуулд хүчээ зарцуулж яваа судлаач бөгөөд тэрээр Монгол улсын Улаанбаатарын их сургуулийн Археологийн тэнхимийн эрхлэгчээр ажиллаж байна. Өмнө нь тэрээр Чингис хааны бунхныг хайх экспедицийн багт ажиллаж байсан удаатай. 

Энэ удаа орчуулагч Өүлэн бид хоёр Чингис хааны бунхны талаар мэдээлэл авахаар доктор Д.Эрдэнэбаатартай уулзлаа. Тэрээр Эртний Хүннүчүүд бол Монголчуудын өвөг дээдэс хэмээн үздэг бөгөөд Чингис хаан өөрөө ч бас ийм бодолтой байсан нь түүхэнд тэмдэглэгдсэн аж. Иймд Хүннүгийн хаадуудыг оршуулсан ёслол Чингис хааныхтай ижил байх магадлалтай хэмээн үзэж Д.Эрдэнэбаатар уг ажлаа үргэлжлүүлсээр байна.

Хүннү улсын хаадыг газрын гадаргаас 20 м гүнд оршуулдаг байсан ба бунхны дээр дөрвөлжин чулуугаар тэмдэг тавьдаг байсан гэх. Д.Эрдэнэбаатар анхныхаа бунхныг малтахад 10 жилийг зарцуулсан боловч бунхныг түүнээс өмнө хэдийнэ тоносон байсан аж. Гэсэн ч дотроос нь хятад хөсөг тэрэг, Ромын аяга, таваг зэрэг олон төрлийн үнэт олдвор олдсон тухай бидэнд хуучиллаа. Энэ бол гадаадынхны ашиг сонирхол хүчтэй байдгийн бас нэг шалтгаан биз.

Мөн тэрээр “Энэхүү булш нь Чингис хааны бунхныг олоход ихээхэн ач холбогдолтой бөгөөд үүнтэй тун адилхан хэлбэр, загвартай байгаа гэдэгт ч итгэлтэй байна” хэмээлээ.  Ямар нэг тамгалж үлдээсэн дөрвөлжин чулуугүй, газрын гадаргаас 20 метрийн гүнд байршуулсан бол Монгол шиг уудам тал нутагтай газраас Чингисийн онгоныг олно гэдэг бараг л боломжгүй зүйл гэж хэлж болно.

Би Д.Эрдэнэбаатараас Чингис хааны бунхан олдох болов уу гэж асуутал тэрээр түүх хэтэрхий агуу тул миний нас үүнд хүрэлцэхгүй хэмээн хариулт өгсөн юм.

Харин XIII зууны Их Монгол улсын түүхээр мэргэшсэн Улаанбаатар их сургуулийн түүхийн профессор С.Цолмон, “Бурхан Халдун бол ариун дагшин уул болохоор Чингис хааныг тэнд оршуулсан гэсэн үг биш” хэмээн ярив. С.Цолмон бид хоёр даанч Бурхан Халдун ууланд гарч чадахгүй нь харамсалтай. Учир нь энэ ариун ууланд эмэгтэй хүн гарахыг хориглодог аж.

Гэтэл нөгөө талаар этнологич С.Бадамханд түүхэнд Монголд Бурхан Халдун нэртэй таван ч уул байсныг олж тогтоосон байх юм. Эрдэмтэд Чингис хааны бунхны байрлалыг тогтоохын тулд түүхийг нэгд нэгэнгүй судалж байна. Гэсэн хэдий ч тэдний хувилбарууд хоорондоо зөрчилдөнө. Тэмдэг мөр үлдээхгүйн тулд 1000 мориор дээгүүр нь давхисан гэхээр онгон хээр талд байх магадлалтайг харуулж байгаа ч Чингис хааны хүсэл уул руу хөтөлж байх жишээтэй.

Нэг үе энэ уулын ойр орчмын газарт энгийн иргэдийг нэвтрэхийг хориглож зөвхөн дээдсийн гэр бүлүүдэд л зөвшөөрдөг байсан түүх бий. “Их хориг” хэмээн нэрлэгдэж байсан энэ газар нь одоо Хан Хэнтийн дархан цаазат газар байхаас гадна ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өв газрын жагсаалтад бүртгэлтэй болсон юм. Иймд судлаачдын хувьд Бурхан Халдун уулыг судлах боломж нь хязгаарлагдаж, Чингис хааны булшны байршил ч оньсого хэвээр үлдсэн юм.

Б.ГЭРЭЛ

chinggis

chinggis

СЭТГЭГДЭЛ

Comments


Fatal error: Call to undefined function write_cache() in /var/www/html/xac/ww.focusmedee.mn/cache_footer.php on line 6